O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Warzywa i owoce w diecie psa

 

Z fizjologicznego punktu widzenia, możemy psa klasyfikować gdzieś pomiędzy fakultatywnym mięsożercą a względnym wszystkożercą, jednak wciąż z preferencjami drapieżnika. I w zasadzie braki podstawowej wiedzy z historii ewolucji psa oraz terminologii sprawiają, że oba te pojęcia są często mylnie szeregowane i bywają mocno nadinterpretowane. Wiele opracowań z dziedziny dietetyki i żywienia psa podaje tak skrajne zalecenia, że przecięty właściciel po przeczytaniu kilku pozycji, zamiast uzyskać odpowiedzi na swoje pytania, tylko dokłada kolejne do i tak już długiej listy.

 

Dla każdego właściciela psa, utrzymanie go w dobrym zdrowiu i kondycji, powinno być celem priorytetowym. Podstawą dobrego zdrowia jest przede wszystkim odpowiednie żywienie. Chcąc zatem uniknąć problemów zdrowotnych, a także zagwarantować zwierzęciu komfort i dobre samopoczucie, powinniśmy zapewnić mu jak najlepszą dietę, dostarczającą wszystkich niezbędnych składników odżywczych i energii w odpowiednich ilościach i proporcjach. Dieta powinna być dobrana indywidualnie do potrzeb rasowych i wymagań osobniczych (wiek, aktywność ruchowa i zdrowotność) danego psa.

 

Większość osób karmi psy pełnoporcjowymi karmami gotowymi i mało kto się zastanawia co też taki worek, bądź puszka karmy skrywa. A skrywa... najprzeróżniejsze składniki, które finalnie tworzą formułę karmy. Dla bardziej dociekliwych dodamy, że praktycznie w kompozycji każdej karmy komercyjnej znajdziemy w składzie produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso, podroby, jaja, nabiał, tłuszcze) jak i roślinnego (zboża i/lub warzywa, owoce, zioła). Czym bardziej renomowana marka i droższa karma, tym skład bardziej pożądany i zbliżony do naturalnego behawioru psów, czyli oparty o składniki pochodzenia zwierzęcego z niewielkim dodatkiem składników pochodzenia roślinnego.

 

W ostatnim czasie wzrosło zainteresowanie naturalnymi sposobami karmienia psów tj. dietą R.A.W. i B.A.R.F. Gdy zapoznamy się z podstawowymi zasadami i zaleceniami promowanymi przez te diety zauważymy, że obydwie propozycje sceptycznie podchodzą do obecności zbóż w diecie psa, ale nie wykluczają z diety psa warzyw, owoców i ziół. Dieta R.A.W. jest bardziej restrykcyjna i zakłada zaledwie śladowy dodatek warzyw, owoców i ziół w diecie psa, zaś dieta B.A.R.F. przyjmuje, że warzywa, owoce i zioła nie są konieczne w diecie psa, ale niektóre psy lepiej się czują na takiej diecie i optymalnie w diecie psa może znaleźć się 15% warzyw i 5% owoców.

 

Nie ulega wątpliwości, że produkty pochodzenia zwierzęcego stanowią podstawę diety psów i zapewniają im najlepsze źródło białka, tłuszczy, witamin i minerałów. Nie mniej jednak warto zwrócić uwagę na to, że lata ewolucji i tryb życia psów sprawiły, że ich organizmy w nieznacznym stopniu przystosowały się również do pobierania niewielkich ilości produktów pochodzenia roślinnego i wykorzystywania składników żywieniowych w nich zawartych.

 

 

Warzywa i owoce nie powinny być traktowane w diecie psa jedynie jako niepotrzebny zapychacz ponieważ:

  • są źródłem:

    • białka;

    • tłuszczy;

    • witamin;

    • minerałów;

    • węglowodanów;

    • składników fitoodżywczych:

    • błonnika rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego;

  • pomagają utrzymać równowagę kwasowo-zasadową;

  • nawadniają organizm;

  • wspomagają procesy trawienne;

  • wspomagają utrzymanie równowagi w mikroflorze organizmu;

  • regulują wypróżnianie, wielkość i konsystencję odchodów;

  • podnoszą atrakcyjność posiłków (smak, zapach, tekstura).

 

Należy jednak pamiętać, że organizm psa nie jest ewolucyjnie przystosowany do trawienia i wykorzystania składników zawartych w warzywach i owocach na takim poziomie jak może to zrobić organizm typowego wszystkożercy. Psy nie posiadają enzymów ślinowych, które mogłyby rozpocząć trawienie węglowodanów (główna składowa warzyw i owoców) już w jamie ustnej, a budowa ich szczęki i żuchwy uniemożliwia dokładne rozdrabnianie składników roślinnych poprzez żucie.

 

Badania ostatnich dekad udowodniły jednak, że psy produkują enzymy trzustkowe niezbędne do trawienia węglowodanów i skrobi. Jednak mając na uwadze fakt, że psy nie są w stanie odpowiednio rozdrobnić składników roślinnych w jamie ustnej i nie wytwarzają enzymów ślinowych niezbędnych do rozpoczęcia trawienia skrobi już w jamie ustnej, zaleca się odpowiednie przetwarzanie warzyw i owoców w celu umożliwienia optymalnego trawienia enzymatycznego. Najlepiej podawać je w postaci rozdrobnionej pulpy.

 

W zależności od gatunku warzywa można podawać psu surowe lub po obróbce termicznej (gotowanie: na parze lub w wodzie i pieczenie). Niektóre mogą być również poddawane procesom fermentacji - kiszone). Należy jednak pamiętać, że bez względu na formę warzywa powinny być starannie rozdrobnione. Aby uzyskać jednorodną pulpę warzywa surowe, bądź kiszone należy przepuścić przez sokowirówkę, a następnie uzyskaną masę suchą wystarczy wymieszać z odciśniętym sokiem. Warzywa gotowane i pieczone można przetrzeć przez drobne sitko.

 

Samo ścieranie na tarce i drobne krojenie nie zapewni odpowiedniego rozdrobnienia. W czasie rozdrobnienia produktów roślinnych włókna celulozowe ulegają rozerwaniu dzięki czemu zwiększa się przyswajalność tych produktów. Warzywa podawane w kawałkach należy traktować jako przekąski o niskim stopniu wykorzystania składników żywieniowych w nich zawartych przez organizm psa.

 

Ze względu na dużą zawartość cukru owoce powinny stanowić jedynie niewielki dodatek w diecie psa. Należy wybierać tylko owoce dobrze dojrzałe. Tak, jak wyżej już wspomnieliśmy, psy nie posiadają niezbędnych narzędzi do prawidłowego rozkładu i trawienia materii roślinnej, jednak w odniesieniu do owoców nie opracowano jakiś specjalnych wytycznych żywieniowych i można podawać je w całości (zwłaszcza drobne owoce jagodowe), podzielone na mniejsze kawałki, bądź przetarte w postaci pulpy. Dla psów stosunkowo najlepsze są owoce zaliczane do tzw. owoców leśnych.

 

Serwując psu warzywa i owoce należy pamiętać o podstawowej zasadzie. Produkty roślinne podajemy zawsze oddzielnie i nie mieszamy ich z produktami mięsnymi. Dlaczego? Warzywa i owoce zawierają duże ilości błonnika, który hamuje działanie receptorów muskarynowych (a to od nich zależy uwalnianie i wydajność pracy soków trawiennych żołądka), opóźniają proces trawienia, a także zawarte w nich związki o charakterze antyżywieniowym wiążą do formy nieprzyswajalnej wiele pierwiastków i witamin (sprawiając, że stają się one nieprzyswajalne z pokarmu). Ponadto owoce znacznie trudniej ulegają trawieniu w obecności białek, co może powodować ich zaleganie, niepożądaną fermentację i skutkować powstawaniem niewielkiej ilości alkoholu.

 

 

WARZYWA

  • ogórek;

  • dynia (po obróbce termicznej, zmiksowana na pulpę);

  • burak - korzeń (ograniczone ilości i po obróbce termicznej);

  • batat (ograniczone ilości, po obróbce termicznej, roztarty na puree);

  • cukinia;

  • kabaczek;

  • marchew zwyczajna;

  • pasternak zwyczajny;

  • pietruszka korzeniowa;

  • seler korzeniowy;

  • jarmuż (ograniczone ilości);

  • szpinak warzywny (ograniczone ilości);

  • warzywa kiszone (kapusta, ogórki).

Uwaga!

 

Do substancji antyodżywczych występujących naturalnie w niektórych roślinach należy kwas szczawiowy, który utrudnia optymalne wykorzystywanie składników mineralnych z pożywienia przez tworzenie z nimi trudno rozpuszczalnych soli. Wysoka podaż produktów bogatych w kwas szczawiowy prowadzi do tworzenia z jonami wapnia i magnezu, żelaza czy manganu nierozpuszczalnych w wodzie soli - szczawianów, przez co obniżana jest biodostępność tych składników z pożywienia. Nadmiar podaży kwasu szczawiowego wraz z pożywieniem oprócz zaburzeń wchłaniania składników odżywczych prowadzić może do tworzenia kamieni nerkowych i zaburzeń pracy serca. W roślinach najwięcej szczawianów występuje w ogonkach i dolnych liściach, a najmniej w korzeniach. W kwas szczawiowy szczególnie bogaty jest rabarbar, szczaw, szpinak, botwina i w mniejszym stopniu korzeń buraka. Gotowanie obniża ilość powstałych szczawianów w produkcie nawet o 50% (wodę po gotowaniu należy wylać). Natomiast łączenie produktów bogatych w wapń (ser biały, jogurt) z produktami zawierającymi kwas szczawiowy minimalizuje jego działanie antyodżywcze. Sporadyczne podawanie psu produktów zawierających kwas szczawiowy nie wpłynie negatywnie na stan zdrowia psa, natomiast nadmierna ich podaż z dietą nie jest wskazana. Z diety psów ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w pracy nerek, wątroby oraz trzustki rośliny bogate w kwas szczawiowy powinny być w ogóle wyeliminowane.

 

Ostrożność należy również zachować podając psu warzywa z grupy roślin krzyżowych (brokuł, kalafior, jarmuż, brukselka, kapusta (wszystkie rodzaje), rzepa, rzepak (najczęściej spożywany jako olej), boćwina, rukiew wodna). Są to warzywa ciężkostrawne i wywołują fermentację w przewodzie pokarmowym psów, co skutkuje wydalaniem dużych ilości gazu. Ponadto w roślinach krzyżowych występują tioglikozydy (glukozynolany), związki chemiczne posiadające wiązanie S-glikozydowe. Antyodżywcze działanie tych związków polega na zaburzeniu wchłaniania jodu przez gruczoł tarczycowy i zaburzeniu syntezy hormonów tarczycy. Enzymatyczny rozkład tioglikozydów ma miejsce podczas rozdrabiania warzyw w wyniku zmiażdżenia tkanek i uwolnienia mirozynazy z komórek. Większość aktywnych tioglikozydów uwalnia się także podczas ekstrakcji wodą i gotowania warzyw. W temperaturze 90°C następuje denaturacja i zahamowanie działania mirozynazy. Większość tiocyjanianów jest lotna i podczas gotowania warzyw w otwartym naczyniu ulatnia się z parą wodną. Oprócz działania antyżywieniowego tioglikozydy wykazują także korzystne właściwości antykancerogenne. Warzywa kapustne mogą być istotnym elementem profilaktyki chorób nowotworowych, jednak należy pamiętać o równoczesnej podaży produktów o wysokiej zawartości jodu takich jak: ryby morskie, owoce morza i jaja.

 

W diecie psa należy unikać roślin strączkowych. Warto wspomnieć, iż większość psów karmionych pożywieniem przygotowywanym w domu nie lubi i instynktownie unika jedzenia roślin strączkowych. Zawierają one wprawdzie dużo białka roślinnego, ale pies nie jest w stanie go efektywnie wykorzystać. Rośliny strączkowe są dla mięsożernych ciężkostrawne i wywołują wzdęcia, nawet jeżeli przed gotowaniem były długo moczone, a potem starannie rozdrobnione. Strączkowe zalegają w przewodzie pokarmowym psa od 3 do nawet 5 dni. Ponadto w roślinach strączkowych występują różnorodne związki o właściwościach antyodżywczych np. taniny, lektyny czy inhibitory trypsyny i chymotrypsyny. Taniny występują w znacznych ilościach w tradycyjnych odmianach grochu. Są to związki polifenolowe, wchodzące w reakcje z białkami. Wskutek tego, pogorszeniu ulega strawność pożywienia i dostępność poszczególnych substancji odżywczych. Bogatym źródłem lektyn są przede wszystkim nasiona roślin motylkowatych (różne gatunki fasoli (szczególnie czerwona "Kidney" i biała "Navy", "Jaś"), groch, bób, soja, ciecierzyca, soczewica). W nasionach roślin strączkowych zawartość lektyn może sięgać nawet 20% wszystkich białek! Lektyny (hemaglutyniny) są to białka zdolne do aglutynacji, czyli zlepiania krwinek czerwonych (hemoliza krwinek). Ponadto są to glikoproteiny wykazujące zdolność wytwarzania wiązań z nabłonkiem jelit. Efektem tego jest uszkadzanie komórek kosmków jelitowych, oraz śluzówek. Do antyodżywczych substancji należą również inhibitory (substancje powodujące zwolnienie lub zatrzymanie reakcji chemicznych) enzymów proteolitycznych, szczególnie inhibitory trypsyny i chymotrypsyny. Występują głównie w nasionach roślin strączkowych - soja, fasola, bób, groch. W soi stanowią 6%, a w fasoli 2.5% wszystkich białek. Inhibitory trypsyny i chymotrypsyny, posiadają zdolność tworzenia kompleksów z enzymami trawiącymi białka. Ich szkodliwe działanie polega nie tylko na pogarszaniu ich strawności. Mniejsza aktywność enzymów proteolitycznych, u niektórych zwierząt może skutkować hipertrofią trzustki. Enzymy, zbudowane są z aminokwasów, ich większa sekrecja zwiększa więc ogólne zapotrzebowanie organizmu na aminokwasy, a szczególnie na metioninę i cystynę.  Na szczęście lektyny, taniny oraz inhibitory trypsyny i chymotrypsyny są związkami termolabilnymi i poddanie surowca obróbce termicznej (gotowanie nasion roślin strączkowych) hamuje ich szkodliwość.

 

 

OWOCE

  • porzeczka agrest;

  • jeżyna;

  • borówka wysoka - amerykańska;

  • żurawina;

  • poziomka;

  • truskawka;

  • borówka czarna - jagoda;

  • porzeczka: czarna, czerwona, biała;

  • malina (w ograniczonych ilościach);

  • jabłko (bez pestek);

  • gruszka (bez pestek);

  • arbuz (bez skórki i pestek);

  • banan (bez skórki);

  • melon cukrowy - Kantalupa (bez skórki i pestek);

  • mango (bez skórki i pestki!);

  • brzoskwinia (bez pestki!);

  • morela (bez pestki!);

  • nektarynka (bez pestki!);

  • wiśnia (bez pestki!);

  • czereśnia (bez pestki!)

  • śliwka - różne gatunki (bez pestki i w ograniczonych ilościach).

Uwaga!

 

Należy pamiętać, aby wszystkie owoce pestkowe były przed podaniem psu pozbawione pestek!!! Pestki stanowią niejadalną część owoców. Mogą być przyczyną zadławienia, uszkodzenia ścianek przewodu pokarmowego, bądź niedrożności jelit. Ponadto pestki, niektórych owoców (jabłek, gruszek, wiśni, czereśni, śliwek, moreli, brzoskwiń i nektarynek) zawierają amigdalinę, która nadaje owcom gorzki smak i aromat. Jej naturalną funkcją jest ochrona roślin przed owadami oraz większymi roślinożercami. Niezhydrolizowana amigdalina nie wykazuje szkodliwego działania. Natomiast, znaczną toksycznością charakteryzują się produkty jej rozpadu. Najbardziej niebezpieczna sytuacja to taka, gdy pies zjadając owoc rozgryzie pestkę/pestki. W organizmie amigdalina rozkłada się na glukozę, aldehyd benzoesowy i cyjanowodór (tzw. kwas pruski) Z 1 g amigdaliny może uwolnić się 59 mg cyjanowodoru. Śmiertelna dawka cyjanowodoru dla większości gatunków zwierząt wynosi około 2 mg/kg m.c. W badaniach ustalono, że najwyższa tolerowana przez psy dawka amigdaliny podawana doustnie wynosi 0,075 g/kg m.c. Spożycie nadmiernych ilości amigdaliny może, potencjalnie, prowadzić do śmiertelnego zatrucia!!!

 

WARZYWA I OWOCE SZKODLIWE DLA PSA

 

Żywiąc psy należy także zwracać uwagę na potencjalnie szkodliwe rośliny jadalne, które należy bezwzględnie wyeliminować z diety czworonoga. Należą do nich:

  • cebula;

  • czosnek;

  • winogrona i rodzynki;

  • awokado;

  • por;

  • szczypiorek;

  • cebula łodygowa Calcot;

  • karambola;

  • pigwa;

  • bakłażan;

  • czarny bez (surowy);

  • owoce cytrusowe, a zwłaszcza cytryny, limonki, grejpfruty;

  • figi;

  • persymona;

  • grzyby.

Szkodliwość wyżej wymienionych warzyw i owoców szerzej omówiliśmy w oddzielnym opracowaniu TUTAJ.

 

Opracowała Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768