O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Włosogłówka - w małym ciele duży potencjał niszczycielski

 

Włosogłówczyca to choroba pasożytnicza wywołana inwazją nicienia o nazwie włosogłówka (Trichuris vulpis). Nazwa pasożyta wywodzi się od jego silnie zwężonej przedniej części ciała, którą pasożyt wnika do błony śluzowej jelita grubego psa. Nicień ten jest pasożytem kosmopolitycznym, pasożytuje w ciele ssaków (psa, lisa, łasicy), a wywołana przez niego parazytoza jest powszechna u psów. Przeprowadzone na przestrzeni lat, w różnych regionach Polski, badania kału na obecność jaj pasożytów wykazały obecność włosogłówki u 11.6-14.6% zwierząt w schroniskach, 20% psów prywatnych właścicieli i aż 40% wiejskich psów.

 

Trichuris vulpis

 

jaja Trichuris vulpis

 

Dojrzałe włosogłówki bytujące w jelicie grubym zakażonych zwierząt wytwarzają jaja, które wydalane są do środowiska zewnętrznego wraz z odchodami. Najwięcej stwierdzanych w Polsce zakażeń gleby jajami tych pasożytów pochodzi z alejek osiedlowych, wejść do budynków, boisk, placów zabaw i piaskownic. Warto zaznaczyć, że jaja nie są od razu po wydaleniu inwazyjne. W optymalnych warunkach leżakują w glebie po to, by zawarty w nich zarodek poprzez podziały mógł uformować się w larwę zdolną do zarażania. Mniej więcej po 4-8 tygodniach (przy zachowaniu optymalnych warunków tj. temperatura, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja uzyskują zdolność zarażania.

 

Jaja tego nicienia są stosunkowo odporne na niekorzystne czynniki klimatyczne. W sprzyjających warunkach (odpowiednia temperatura, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja włosogłówki mogą przetrwać w środowisku, zachowując inwazyjność nawet przez 7 lat. Dlatego też powszechnym źródłem zakażenia jest przede wszystkim skażona gleba i zanieczyszczony jajami pokarm. Nie mniejsze znaczenie w rozprzestrzenianiu zakażenia odgrywają kontakty z zakażonymi zwierzętami oraz ich odchodami.  Inwazje włosogłówkami  najczęściej notuje się w środowisku miejskim. Równie często do zakażeń dochodzi w dużych hodowlach, schroniskach czy azylach.

 

Trichuris vulpis należy do rzędu Trichocephalida, rodziny Trichuridae i rodzaju Trichuris. Jest to niewielkich rozmiarów nicień o wyraźnym dymorfizmie płciowym. Barwy kremowej. Samce tego gatunku osiągają długość 45-60 mm, a samice 60-75 mm. Jak sama nazwa wskazuje, robak ten ma kształt bicza z wyraźnymi cechami, w tym małą, wąską głową w przedniej części, która jest częścią trawienną robaka, oraz większym ogonem w tylnej części, który pełni rolę reprodukcyjną. Jaja włosogłówki mają owalny kształt z bipolarnymi zatyczkami i otoczone są grubą zewnętrzną powłoką. Ich rozmiary wynoszą 72-90 µm długości i 32-40 µm szerokości. Gruba skorupka zewnętrzna sprawia, że są one bardzo odporne na ekstremalne warunki środowiskowe, takie jak zamrażanie lub wysokie temperatury. Dorosłe samice Trichuris vulpis mogą produkować ponad 2000 jaj dziennie.

 

 

Cykl życiowy

 

Włosogłówki żyją w jelicie grubym psów, gdzie przednim końcem ciała są przymocowane do powierzchniowej błony śluzowej jelita, a tylny odcinek ciała rozciąga się do światła jelita ślepego. Nicienie te odżywiają się krwią (hematofagi), płynem tkankowym i nabłonkiem śluzówki. Po kopulacji samice pasożyta wydalają jaja, które wraz z kałem psa wydostają się do środowiska zewnętrznego. W ciągu następnych 4-8 tygodni w jajach powstają larwy (pierwszego stadium, L1). Wtedy jaja stają się inwazyjne dla zwierząt. Psy ulegają inwazjom w wyniku spożycia pokarmu lub wody zanieczyszczonych jajami inwazyjnymi. W jelicie żywiciela larwy pasożyta opuszczają osłonki jajowe. Dalszy ich rozwój następuje w ścianie jelita (rozwój od pierwszego do czwartego stadium larwalnego). Po 8-12 tygodniach od zarażenia w świetle jelita pojawiają się dorosłe nicienie. Okres patentny zarażenia, a więc wydalanie z kałem jaj trwa 10-12 miesięcy.

 

Objawy

 

Objawy uzależnione są od wieku, cech indywidualnych zwierzęcia, odporności i stopnia inwazji. Włosogłówki wbijają się cieńszą, przednią częścią ciała w błonę śluzową jelita wywołując stan zapalny, przekrwienie jelita, obrzęk grudek limfatycznych, a nawet martwicę tkanek. Ponadto wydzieliny i wydaliny włosogłówki oddziałują toksycznie na żywiciela. Szczenięta intensywnie zarażone włosogłówką mogą być w bardzo złej kondycji fizycznej. Ciężkie zarażenie objawia się wystąpieniem krwistej biegunki oraz wydalaniem kału ze śluzem na przemian z zaparciami. Obserwowane objawy zakażenia to: osłabienie apetytu lub całkowity jego brak, wymioty, wychudzenie, powiększenie powłok brzusznych, osłabienie, apatia, nieuformowany kał koloru czarnego (zawartość hemoglobiny), blade błony śluzowe, zahamowanie wzrostu, niedokrwistość, a w skrajnych przypadkach śmierć. Przy niewielkiej liczbie pasożytów, tzn. gdy zakażenie ma łagodną postać, objawy choroby mogą się nie pojawić.
 

Diagnoza

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Z raportu „Zwierzęta w polskich domach” przeprowadzonego przez TNS Polska w październiku 2014 roku wynika, że ponad 48% Polaków posiada jakieś zwierzę. Spośród nich aż 83% ma psy. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów jest bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt), prowadzą do destrukcji samego organizmu. I tak np. inwazje pasożytnicze przewodu pokarmowego powodują rozliczne dolegliwości, poczynając od lekkich biegunek, kończąc na niedokrwistości, wycieńczeniu, a nawet śmierci. Pies traci również odporność, wykonywane szczepienia nie spełniają swojej pełnej roli i w efekcie pies staje się podatny na wiele chorób.

 

Diagnostyka opiera się głównie na badaniu koproskopowym (badaniu kału). Podczas takiego badania poszukuje się metodą flotacji charakterystycznych jaj żółtobrązowych o kształcie cytryny lub beczułki z dwoma czopkami na biegunach. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik świadczy o zarażeniu, a wynik negatywny wcale zarażenia nie wyklucza (możliwość wyników fałszywie ujemnych). Należy wykonać wiele badań kału, aby poprawić wskaźnik wykrywalności i uniknąć fałszywie negatywnych wyników.

 

Włosogłówka występująca u psów może być traktowana jako gatunek zoonotyczny, tzn. wywołujący chorobę u ludzi. Zainfekowany pies stanowi bowiem zagrożenie dla człowieka, który również może ulec zarażeniu podczas bezpośredniego kontaktu z takim zwierzęciem, jego odchodami lub miejscem, w którym on przebywa. U ludzi opisani zarówno przypadki wędrujących larw trzewnych (VLM), wywołane inwazją włosogłówki, jak i patentne inwazje jelitowe tym pasożytem. Zapobieganie i zwalczanie infekcji pasożytniczych jest obowiązkiem każdego właściciela psa, który dba o zdrowie i bezpieczeństwo swojego pupila i siebie.

 

Leczenie

 

Głównym sposobem "walki" z Trichuris vulpis jest program regularnych odrobaczeń psów. W Polsce dostępna jest szeroka oferta środków przeciw pasożytom wewnętrznym. Mogą one być w postaci doustnej (tabletki, pasta), kropelek spot-on do stosowania na skórę czy też w formie iniekcji do podania przez lekarza weterynarii. W zależności od składu, dany środek może działać tylko na glistę psią lub może mieć szerokie spektrum działania i będzie skutecznie zwalczał zakażenie innymi pasożytami również.

 

Szczenięta odrobacza się kilkukrotnie, bez uprzedniej diagnostyki koproskopowej. Środkami dostosowanymi do wieku psa. Pierwsze takie odrobaczanie wykonywane jest w domu hodowcy w około 14 dniu życia szczeniąt, następnie powtarzane w wieku około 4 tygodni i w wieku  6-7  tygodni (przed pierwszym szczepieniem). Młode psy do wieku 6 miesięcy powinny być odrobaczane raz na 4 tygodnie, a później regularnie 2 razy do roku. W przypadku reproduktorów i suk hodowlanych powinno się je profilaktycznie odrobaczać częściej. Reproduktory np. raz na kwartał, a suki hodowlane powinny być profilaktycznie odrobaczone bezpośrednio przed planowanym kryciem. U suk szczennych zaleca się również zastosowanie preparatu na ok. 10 dni przed rozwiązaniem i w tym samym okresie, kiedy będą po raz pierwszy odrobaczane szczenięta. Odrobaczanie raz na 4 tygodnie może zmniejszyć ryzyko inwazji patentnych i może być zasadne w przypadkach wysokiego ryzyka, takich jak skarmianie psa surowym mięsem, podrobami i odpadami poubojowymi oraz w przypadku trzymania zwierząt w rodzinach z małymi dziećmi, gdzie psy mają dostęp do ogrodów, czy parków.

 

Dorosłe zwierzę należy odrobaczać środkiem pasożytobójczym, o jak najszerszym spektrum działania. W przypadkach wątpliwych warto również wykonać pełne badanie kału. Badanie kału może również zastąpić częste odrobaczanie, wówczas powinno być ono wykonywane, co najmniej cztery razy w roku. Nie mniej ważna jest także profilaktyka prowadzona w kierunku zabezpieczenia psa przed pasożytami zewnętrznymi.

 

W przypadku potwierdzenia inwazji jej zwalczanie jest stosunkowo trudne, gdyż większość leków nicieniobójczych działa na nie w słabym stopniu, oprócz tego wędrujące w ścianie jelita formy larwalne są odporniejsze na działanie leków. Dlatego też jednokrotne podanie preparatu zarażonemu psu nie zlikwiduje inwazji włosogłówki. W leczeniu zaleca się stosowanie, w indywidualnie dobranych dawkach, preparatów zawierających fenbendazol, mebendazol lub febantel przez trzy kolejne dni. Oprócz tego wskazane jest wykonanie kilka dni po odrobaczeniu badania koproskopowego w celu upewnienia się, że nastąpiła całkowita eliminacja pasożytów z przewodu pokarmowego leczonego psa.

 

Rokowanie


Rokowanie w większości przypadków  jest dobre. Włosogłówczyca
jest najgroźniejsza dla młodych organizmów - dla szczeniąt. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań. Upadki starszych szczeniąt lub dorosłych psów w przebiegu włosogłówczycy są zwykle spowodowane wtórnym zakażeniem wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym. Sporadycznie śmierć może być spowodowana wstrząsem anafilaktycznym (może powstać w wyniku przeprowadzania odrobaczenia, przy dużym zarobaczeniu, gdy rozkładające się robaki uwalniają toksyny).

 

Zwalczanie inwazji

 

Włosogłówki są bardzo odporne na niekorzystne działania wielu czynników środowiska (temperatury, promieniowania słonecznego, substancji chemicznych) i przez wiele lat mogą zachowywać żywotność, przebywając w ziemi, dlatego też najskuteczniejszym działaniem zapobiegającym inwazjom tego pasożyta u psów, u których w przeszłości zdiagnozowano włosogłówczycę, jest usuwanie powierzchniowej warstwy potencjalnie skażonej ziemi w środowisku bytowania psa (podwórko, ogród, kojec) lub utwardzanie podłoża poprzez np. położenie kostki brukowej, czy płyt betonowych.

 

Poza ww. sposobem oraz stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • poddawaniu mięsa, ryb i drobiu obróbce (gotowanie: 10 min., temp. wewnętrzna 65°C lub mrożenie: 7 dni w temp -18-20°C);

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi;

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768