O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Toxascaris leonina - mniej znany krewny Toxocara canis

 

Toksokaridioza to choroba pasożytnicza psów wywoływana przez nicienia (Toxascaris leonina). Glisty Toxascaris leonina to jedne z częściej spotykanych pasożytów psów i innych mięsożernych zwierząt (kotów, lisów, wilków). W 1902 roku von Linstow opisał przedstawiciela rzędu Ascaridida wykrytego u lwa jako Ascaris leonina. Finalnie w 1907 roku Leiper utworzył rodzaj o nazwie „Toxascaris”, do którego zostały włączone wszystkie robaki o strzałkowatych kształtach, produkujące gładkie jaja. Wcześniej opisany Ascaris leonina finalnie został uznany za gatunek należący do tego rodzaju.

 

Toxascaris leonina

 

jajo Toxascaris leonina

 

Toxascaris leonina to kosmopolityczny nicień. Dojrzałe glisty bytujące w jelitach zakażonych zwierząt wytwarzają jaja, które wydalane są do środowiska zewnętrznego wraz z odchodami. Najwięcej stwierdzanych w Polsce zakażeń gleby jajami tych pasożytów pochodzi z alejek osiedlowych, wejść do budynków, boisk, placów zabaw i piaskownic. Warto zaznaczyć, że jaja nie są od razu po wydaleniu inwazyjne. W optymalnych warunkach leżakują w glebie po to, by zawarty w nich zarodek poprzez podziały mógł uformować się w larwę zdolną do zarażania. Mniej więcej po 3-12 dniach (przy zachowaniu optymalnych warunków tj. temperatura, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja uzyskują zdolność zarażania.

 

Jaja tego nicienia są stosunkowo odporne na niekorzystne czynniki klimatyczne. W sprzyjających warunkach (odpowiednia temperatura, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja glist mogą przetrwać w środowisku, zachowując inwazyjność przez wiele lat. Giną dopiero w temperaturach poniżej -15°C i powyżej +45°C. Jaja Toxascaris leonina, w przeciwieństwie do jaj Toxocara canis, są zdolne do rozwinięcia się do stadium infekcyjnego nawet w temperaturze 37°C. Temperatura optymalna wynosi 17-22°C. Z tego względu powszechnym źródłem zakażenia jest przede wszystkim skażona gleba i zanieczyszczony jajami pokarm. Nie mniejsze znaczenie w rozprzestrzenianiu zakażenia odgrywają kontakty z zakażonymi zwierzętami oraz ich odchodami. Rezerwuarem pasożytów dla zwierząt towarzyszących bardzo często bywają zwierzęta dzikie. Przeniesienie na psy może bowiem nastąpić poprzez spożycie zakażonych żywicieli pośrednich, takich jak gryzonie.

 

Toxascaris leonina należy do rzędu Ascaridida, rodziny Toxocaridae i rodzaju Toxascaris. Jest to nicień o obłym kształcie ciała i wyraźnym dymorfizmie płciowym. Barwy kremowej lub lekko różowej. Samiec mierzy 4-6 cm długości, zaś samica mierzy 6.5-10 cm długości. Przedni odcinek ciała ma zaopatrzony krótsze i nieco szersze niż u glist z rodzaju Toxocara boczne skrzydełka oskórkowe, co sprawia, że ich głowa przypomina włócznię. Gardziel bez „żołądeczka”. Jaja prawie kuliste, o średnicy 75-85 µm, z grubą ścianą i gładką powierzchnią skorupki.

 

Zarażenie żywicieli ostatecznych, a także pośrednich (żywicielami pośrednimi Toxascaris leonina są głównie gryzonie) następuje drogą pokarmową, w wyniku spożycia pokarmu albo wody zanieczyszczonych jajami inwazyjnymi. Ponadto żywiciele ostateczni mogą się zakażać zjadając zainfekowanych pasożytami żywicieli pośrednich.

 

 

Cykl życiowy

 

Rozwój pasożyta w organizmie żywiciela ostatecznego jest stosunkowo prosty. Po połknięciu larwy nie odbywają wędrówki. Drogą pokarmową dostają się do jelita cienkiego. W jelicie larwy wylęgają się i wchodzą do ściany jelita, gdzie pozostają przez kilka tygodni, i rosną do długości 0.5-0.6 mm. Po przeobrażeniu do etapu larwy L4 ponownie wracają do światła jelita, gdzie ostatecznie dojrzewają, rozmnażają się i żerują. Dorosłe osobniki mogą pojawić się w jelicie już 28 dni po zakażeniu, ale jaja obecne są w kale najwcześniej po 74 dniach po zakażeniu.

 

 

Objawy

 

Objawy uzależnione są od wieku, cech indywidualnych zwierzęcia, odporności i stopnia inwazji. Szczenięta intensywnie zarażone glistami mogą być w bardzo złej kondycji fizycznej. Często można u nich stwierdzić nienaturalnie duże, wzdęte brzuchy. Wychudzenie, biegunka na przemian z zaparciami, matowa, zmierzwiona sierść, zahamowanie wzrostu to symptomy najczęściej stwierdzane u szczeniąt. Przy silnej inwazji glisty mogą zaczopować jelito, a wyniszczone stanem zapalnym ściany jelit mogą ulec przerwaniu i może dojść do zapalenia otrzewnej. Mogą także wystąpić objawy nerwowe jak drgawki, przykurcze mięśni, sztywność chodu i trudności ruchowe lub podniecenie, będące efektem oddziaływania na układ nerwowy metabolitów (neurotoksyn) wydzielanych przez glisty oraz alergizacja organizmu. U starszych psów bardzo rzadko stwierdza się objawy kliniczne zarażenia. Robaki czasami mogą być obserwowane w odchodach lub w wymiocinach.
 

Diagnoza

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Z raportu „Zwierzęta w polskich domach” przeprowadzonego przez TNS Polska w październiku 2014 roku wynika, że ponad 48% Polaków posiada jakieś zwierzę. Spośród nich aż 83% ma psy. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów jest bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt), prowadzą do destrukcji samego organizmu. I tak np. inwazje pasożytnicze przewodu pokarmowego powodują rozliczne dolegliwości, poczynając od lekkich biegunek, kończąc na niedokrwistości, wycieńczeniu, a nawet śmierci. Pies traci również odporność, wykonywane szczepienia nie spełniają swojej pełnej roli i w efekcie pies staje się podatny na wiele chorób.

 

Diagnostyka opiera się głównie na badaniu koproskopowym (badaniu kału). Podczas takiego badania poszukuje się jaj metodą flotacji. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik świadczy o zarażeniu, a wynik negatywny wcale zarażenia nie wyklucza (możliwość wyników fałszywie ujemnych). Należy wykonać wiele badań kału, aby poprawić wskaźnik wykrywalności i uniknąć fałszywie negatywnych wyników. Przy dużym zarobaczeniu w wymiocinach lub odchodach można wykryć dorosłe glisty.

 

Leczenie

 

Głównym sposobem "walki" z Toxascaris leonina jest program regularnych odrobaczeń psów. W Polsce dostępna jest szeroka oferta środków przeciw pasożytom wewnętrznym. Mogą one być w postaci doustnej (tabletki, pasta), kropelek spot-on do stosowania na skórę czy też w formie iniekcji do podania przez lekarza weterynarii. W zależności od składu, dany środek może działać tylko na glistę psią lub może mieć szerokie spektrum działania i będzie skutecznie zwalczał zakażenie innymi pasożytami również.

 

Szczenięta odrobacza się kilkukrotnie, bez uprzedniej diagnostyki koproskopowej. Środkami dostosowanymi do wieku psa. Pierwsze takie odrobaczanie wykonywane jest w domu hodowcy w około 14 dniu życia szczeniąt, następnie powtarzane w wieku około 4 tygodni i w wieku  6-7  tygodni (przed pierwszym szczepieniem). Młode psy do wieku 6 miesięcy powinny być odrobaczane raz na 4 tygodnie, a później regularnie 2 razy do roku. W przypadku reproduktorów i suk hodowlanych powinno się je profilaktycznie odrobaczać częściej. Reproduktory np. raz na kwartał, a suki hodowlane powinny być profilaktycznie odrobaczone bezpośrednio przed planowanym kryciem. U suk szczennych zaleca się również zastosowanie preparatu na ok. 10 dni przed rozwiązaniem i w tym samym okresie, kiedy będą po raz pierwszy odrobaczane szczenięta. Odrobaczanie raz na 4 tygodnie może zmniejszyć ryzyko inwazji patentnych i może być zasadne w przypadkach wysokiego ryzyka, takich jak skarmianie psa surowym mięsem, podrobami i odpadami poubojowymi oraz w przypadku trzymania zwierząt w rodzinach z małymi dziećmi, gdzie psy mają dostęp do ogrodów, czy parków.

 

Dorosłe zwierzę należy odrobaczać środkiem pasożytobójczym, o jak najszerszym spektrum działania. W przypadkach wątpliwych warto również wykonać pełne badanie kału. Badanie kału może również zastąpić częste odrobaczanie, wówczas powinno być ono wykonywane, co najmniej cztery razy w roku. Nie mniej ważna jest także profilaktyka prowadzona w kierunku zabezpieczenia psa przed pasożytami zewnętrznymi.

 

Rokowanie


Rokowanie w większości przypadków  jest dobre.
Toksokaridioza jest najgroźniejsza dla młodych organizmów - dla szczeniąt. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań. Upadki starszych szczeniąt lub dorosłych psów w przebiegu toksokaridiozy są zwykle spowodowane wtórnym zakażeniem wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym. Sporadycznie śmierć może być spowodowana zaczopowaniem jelit przez kłęby glist, perforacją ściany jelita lub wstrząsem anafilaktycznym (może powstać w wyniku przeprowadzania odrobaczenia, przy dużym zarobaczeniu, gdy rozkładające się robaki uwalniają toksyny).

 

Zwalczanie inwazji

 

Poza stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • poddawaniu mięsa, ryb i drobiu obróbce (gotowanie: 10 min., temp. wewnętrzna 65°C lub mrożenie: 7 dni w temp -18-20°C);

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi;

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768