O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Pasażerowie na gapę - tasiemce

 

Pies jako zwierzę względnie mięsożerne narażony jest na zakażenie różnymi pasożytami. Jednymi z nich są tasiemce. Ze względu na sposób odżywiania i tryb życia, pies może być żywicielem wielu różnych gatunków tasiemców, których żywicielami pośrednimi najczęściej są zwierzęta roślinożerne, bądź też wszystkożerne.

 

Tasiemczycami określa się choroby wywołane przez inwazje jelitowe tasiemców (pasożytujące wewnętrznie robaki płaskie zaliczane do gromady tasiemców). Tasiemce przechodzą złożony cykl rozwojowy ze zmianą żywicieli. Dla części z nich pies jest żywicielem ostatecznym, czyli organizmem, w którym tasiemiec osiąga dojrzałość płciową, rozmnaża się i produkuje jaja. Z kolei w żywicielu pośrednim rozwija się postać larwalna (mogą nimi być bezkręgowce lub kręgowce).

 

Żywiciel ostateczny zaraża się poprzez zjedzenie żywiciela pośredniego. Żywiciel pośredni natomiast zaraża się, zjadając jaja pasożyta, wydalone przez żywiciela ostatecznego. Czasem zdarza się, że pies może stać się żywicielem pośrednim i u niego również mogą rozwinąć się larwy. Niektóre z tych płazińców atakują i są groźne także dla ludzi.

 

Inwazje tasiemców u psów powodowane są najczęściej przez pasożyty należące do rodziny Dipylidiidae i rodzaju Dipylidium, rodziny Mesocestoididae i rodzaju Mesocestoides, rodziny Taeniidae i rodzaju Taenia oraz Echinococcus, a także rodziny Diphyllobothriidae i rodzaju Diphyllobotrium. W cyklu rozwojowym tych tasiemców występuje jeden żywiciel pośredni. Wyjątek stanowią tasiemce z rodzaju Mesocestoides i Diphyllobotrium, w których cyklu rozwojowym występuje dwóch żywicieli pośrednich. Psy, jako żywiciele ostateczni, zarażają się przez zjedzenie żywiciela pośredniego, a w przypadku tasiemców z rodzaju Mesocestoides i Diphyllobotrium - drugiego żywiciela pośredniego.

 

Tasiemce inwazyjne dla psów

 

Współcześnie w związku ze zmianą sposobu żywienia psów i stosowania wysokich standardów żywieniowych praktycznie największe zagrożenie dla psów wciąż stanowi jeden gatunek - tasiemiec psi (Dipylidium caninum), którego żywicielem pośrednim są larwy pcheł i wszoły psie, w których rozwija się stadium inwazyjne dla żywiciela ostatecznego - larwa typu cysticerkoid. Zarażenie żywiciela ostatecznego następuje w wyniku zjedzenia żywiciela pośredniego zawierającego cysticerkoidy, z których po upływie okresu prepatentnego wynoszącego trzy tygodnie rozwija się dorosły tasiemiec, umiejscawiający się w jelicie cienkim. Okres patentny trwa około roku.

 

Tasiemiec psi to najczęściej diagnozowany robak płaski u psów. W Polsce notowany jest u 10%-50% psów. Jest gatunkiem kosmopolitycznym. Choroba wywoływana przez tasiemca psiego - dipylidoza - u człowieka występuje dość rzadko i zazwyczaj przebiega bezobjawowo.

 

Dojrzały tasiemiec psi osiąga 20-80 cm długości. Główka (skoleks) zaopatrzona jest w cztery przyssawki i wysuwalny ryjek uzbrojony w 3 do 7 rzędów haków. Człony (proglotydy) dojrzałe zawierają podwójny komplet narządów rozrodczych i po dwa kraterowate ujścia płciowe na bocznych krawędziach. W członach macicznych znajduje się charakterystyczna macica składającą się z wielu torebek zawierających kuliste jaja wielkości 30-50 µm z onkosferą (3 pary haków). Człony te mają zdolność ruchu i mogą aktywnie wypełzać z odbytu żywiciela ostatecznego lub z wydalonego kału. Człony maciczne tasiemca psiego przypominają kształtem pestki ogórka lub dyni, stąd też wzięła się druga nazwa tego pasożyta - tasiemiec ogórkowy.

 

 

Większość intestacji tasiemcem psim u psów przebiega bezobjawowo. Zwierzęta zarażone tasiemcem przejawiają zachowania wskazujące na świąd okolicy odbytu (takie jak pocieranie zadem o podłoże). Mogą wystąpić objawy zaburzenia pracy przewodu pokarmowego. Pies może wykazywać „wilczy apetyt”, a mimo zjadania dużych porcji będzie chudł. Sierść może być matowa i łamliwa. U młodych, silnie zarobaczonych osobników może dojść do zaczopowania jelit. Najbardziej znamienną cechą zarażenia jest wydalanie proglotydów pasożyta. Mogą one być znajdywane w okolicy odbytu, w kale, niekiedy w pomieszczeniach, w których przebywają zarażone zwierzęta. Świeżo wydalone proglotydy mają zdolność ruchu i mogą być omyłkowo brane za czerwie much. Z kolei wysuszone mają kształt nasion dyni i mogą być widoczne w okolicy okołoodbytowej, bądź w miejscach gdzie przebywa zarażony pies.

 

Tasiemiec bąblowcowy (Echinococcus granulosus) występuje we wszystkich szerokościach geograficznych, w jego cyklu rozwojowym biorą udział przede wszystkim kopytne zwierzęta gospodarskie (owce, kozy, bydło, świnie, konie oraz wielbłądy), które pełnią rolę żywicieli pośrednich oraz psy, żywiciele ostateczni pasożyta. Dorosłe osobniki tasiemca bąblowcowego występują u psowatych w jelicie cienkim. Postaci dojrzałe tasiemców są małe, mają od 2.5 do 6 mm długości. Posiadają kulisty skoleks z podwójnym wieńcem 30-36 haczyków. Na strobilę składają się tylko trzy proglotydy: jałowy, hermafrodytyczny i najdłuższy maciczny. Ten ostatni wypełniony jajami, odrywa się i rozpada w przewodzie pokarmowym żywiciela. Oderwane proglotydy wydostają się samodzielnie przez odbyt na powierzchnię skóry żywiciela ostatecznego. Jaja znajdujące się w sierści zwierzęcia stanowią źródło inwazji dla żywiciela pośredniego, także dla ludzi. Z epidemiologicznego punktu widzenia bardzo istotne jest to, że jaja są inwazyjne już w momencie ich wydalenia przez żywiciela ostatecznego. W żywicielu pośrednim stadia larwalne tasiemca przechodzą z jelita do wątroby i płuc, gdzie rozwijają w cysty zawierające wiele niedojrzałych tasiemców. Żywiciel ostateczny ulega zarażeniu po spożyciu cyst znajdujących się w żywicielu pośrednim. Tasiemiec ten wywołuje u ludzi bąblowicę jednojamową (echinokokozę). Larwa tasiemca osadza się w wątrobie, płucach lub innym narządzie. Wokół niej wytwarza się torbiel wypełniona płynem. Torbiel rośnie powoli i długo nie daje żadnych objawów. Pęknięcie torbieli zagraża życiu (może spowodować wstrząs anafilaktyczny). Zarażone psy niezmiernie rzadko wykazują objawy kliniczne. Człony tasiemców są zbyt małe, by je dostrzec w odchodach. Okres prepatentny wynosi 5-8 tygodni, a okres patentny trwa około pół roku.

 

 

Tasiemiec bąblowcowy wielojamowy (Echinococcus multilocularis), to niewielki tasiemiec (1-3 mm długości) pasożytujący w jelicie cienkim żywicieli ostatecznych tj. przedstawicieli rzędu drapieżnych (Carnivora) z rodziny psowatych (Canidae) - głównie lisów, ale spotykany jest też u psów. W Polsce, w niektórych powiatach województwa warmińsko-mazurskiego, mazowieckiego, małopolskiego i podkarpackiego stwierdzono zarażenie bąblowcem wielojamowym u ponad 50% odstrzelonych lisów. Bąblowiec wielojamowy zbudowany jest z główki wyposażonej w haki oraz 3 do 5 członów, z których ostatni to dojrzały człon maciczny zawierający od 200 do 600 jaj (onkosfer) o średnicy 0.04 mm. Jaja są bardzo odporne na warunki środowiska zewnętrznego. W złożonym cyklu rozwojowym pasożyta występuje dwóch żywicieli, ostateczny i pośredni. Żywiciele pośredni, to drobne gryzonie, które zarażają się przypadkowo, zjadając wydalone z kałem jaja tasiemca. Są to najczęściej przedstawiciele rodziny nornikowatych (Arvicolidae). Onkosfery w przewodzie pokarmowym gryzoni penetrują przez ścianę jelita i z krwią dostają się do wątroby, gdzie po około 8 tygodniach po zarażeniu rozwijają się postacie larwalne tworzące struktury złożone z drobnych torbieli o średnicy od 0.5 do kilku milimetrów, zawierające tysiące protoskoleksów, tj. postaci larwalnych pasożyta. Warunkiem zarażenia się psowatych jest zjedzenie żywiciela pośredniego - gryzonia, w którego wątrobie występują formy larwalne (protoskoleksy) tasiemca. Gdy żywiciel ostateczny upoluje zarażonego gryzonia, w jego jelicie cienkim z protoskoleksów rozwiną się dorosłe tasiemce. Znacznie mniejsze znaczenie w zarażeniu odgrywają skażone jajami tasiemca leśne owoce rosnące na niewielkich krzewinkach (np. jagody, poziomki, jeżyny), które zostaną zjedzone przez zwierzę mięsożerne.

 

 

Przypadki zarażenia psów tym tasiemcem na terenie Europy są rzadkie. Postać larwalna tasiemca może rozwijać się w organizmie człowieka, wywołując bąblowicę wielojamową (alweokokozę), bez odpowiedniego leczenia - śmiertelną chorobę o przebiegu podobnym do rozwoju choroby nowotworowej. W wątrobie nie powstaje torbiel, a pasożyt szybko się rozrasta, niszcząc miąższ tego narządu. Z  krwią pasożyt wędruje do płuc, oka, a nawet do mózgu. Objawy choroby u ludzi pojawiają się późno, dopiero po kilkunastu latach. Maleńkie tasiemce bytujące między kosmkami jelita cienkiego są praktycznie niepatogenne dla żywiciela ostatecznego tj. m.in. psa. Człony tasiemca (segmenty) są zbyt małe by je dostrzec w odchodach. Niezwykle rzadko, psy mogą także być żywicielami pośrednimi dla tego tasiemca. W takich sytuacjach stwierdza się u nich ciężkie objawy kliniczne inwazji.

 

Na świecie istnieje ponad 60 gatunków tasiemców z rodzaju Taenia. Żywicielami ostatecznymi wielu z nich są m.in. psowate. Cykle rozwojowe tasiemców Taenia nie są skomplikowane. Proglotydy wypełnione jajami odłączają się od tasiemca i są wydalane z kałem. Jaja wydostają się z członów jeszcze w przewodzie pokarmowym zwierzęcia lub po wydaleniu, w kale. Żywiciel pośredni połyka jaja, z których wykluwa się zarodek i migruje do określonego miejsca w organizmie. Tam rozwija się larwa. Po spożyciu żywiciela pośredniego przez żywiciela ostatecznego larwa trafia do jelita. Skoleks przywiera do śluzówki jelita cienkiego, a szyjka rośnie i wytwarza proglotydy. W poniższym opracowaniu omówimy bliżej te, dla których pies jest żywicielem ostatecznym. Żywiciele pośredni są różni i zależnie od gatunku Taenia spp. są to: owce i bydło - tasiemiec kręćkowy (Taenia multiceps), króliki i zające - (Taenia serialis, Taenia pisiformis), gryzonie - (Taenia crassiceps), przeżuwacze i świnie - (Taenia hydatigena), owce i kozy - (Taenia ovis) oraz jelenie, łosie i sarny (Taenia cervi).

 

 

Tasiemiec kręćkowy (Taenia multiceps) osiąga około 1 m długości i 3-5 mm szerokości. Jego strobila składa się z 200-250 proglotydów. Skoleks jest gruszkowaty, z czterema przyssawkami i podwójnym wieńcem 22-32 haczyków. Proglotydy maciczne wydalane są z kałem żywiciela ostatecznego - psa albo innego gatunku z rodziny psowatych - i uwalniają onkosfery. Te zarażają żywiciela pośredniego: owce, kozy, muflony, rzadziej inne zwierzęta i wyjątkowo człowieka. U żywiciela pośredniego rozwija się cerkoid typu cenur. Larwa osiedla się w narządach wewnętrznych, przede wszystkim w rdzeniu kręgowym lub mózgowiu. Cenur ma zdolność rozmnażania wegetatywnego - przez paczkowanie wytwarza skoleksy. Rozwija się 2-3 miesiące i osiąga dojrzałość, stając się inwazyjnym dla żywiciela ostatecznego. Psy zarażają się po zjedzeniu tkanek lub narządów wewnętrznych zarażonych żywicieli pośrednich, w tym głównie głowy i mózgu. Skoleksy zjedzone przez psa w jelicie osiągają dojrzałość po upływie 8-72 dni. U ludzi zakażenie tym tasiemcem prowadzi do cenurozy, która wywołana jest obecnością w mózgu larw tasiemca w postaci pęcherza (cenurus) o średnicy 3-4 cm. Nieleczona cenuroza bywa śmiertelna.

 

Taenia pisiformis osiąga długość od 50 do 200 cm. Posiada skoleks uzbrojony w 4 przyssawki i wieńce haków. W członie płciowym znajduje się pojedynczy komplet narządów rozrodczych męskich i żeńskich. Jaja elipsowate 31x40 µm zawierają onkosferę z 3 parami haków embrionalnych Żywicielami ostatecznymi są m.in. psy, a pośrednimi przede wszystkim króliki i zające, ale także myszy i szczury. Wągry osiedlają się u żywiciela pośredniego pod torebką wątroby, na krezce, sieci, rzadziej na opłucnej. W Polsce ekstensywność inwazji u psów tym tasiemcem waha się w granicach 3.5 do 10%. Do zarażenia dochodzi żywiciela pośredniego dochodzi w wyniku spożycia jaj lub członów tasiemca wraz z zielonką, sianem lub wodą. W żołądku, pod wpływem soku żołądkowego, uwalnia się onkosfera, która przebija ścianki jelita i podąża do wątroby w kierunku błony surowiczej. Po 12 dniach osiąga ona długość 3 mm, a po 21 dniach opuszcza wątrobę i jako larwa wielkości 10 mm dostaje się do otrzewnej. Po dwóch miesiącach (13 mm długości) jest już w pełni dojrzałą larwą w formie pęcherzyka wypełnionego płynem z uwypuklającym się skoleksem. Psy zarażają się po zjedzeniu tkanek lub narządów wewnętrznych zarażonych żywicieli pośrednich. Okres prepatentny inwazji wynosi 6-8 tygodni, a okres patentny trwa około 2-5 lat.

 

Taenia hydatigena osiąga długość 0.75-5 m, skoleks ma uzbrojony w 4 przyssawki i 2 wieńce haków. W członie płciowym znajduje się pojedynczy komplet narządów rozrodczych, natomiast w członie macicznym zlokalizowanych jest 5-10 odgałęzień macicy od pnia głównego. Jaja wielkości 34-38 µm, z umieszczoną wewnątrz onkosfera zawierającą 3 pary haków embrionalnych. Żywicielem ostatecznym może być m.in. pies, zaś żywicielami pośrednimi są przeżuwacze i świnie. U przeżuwaczy i świń tasiemiec bytuje pod torebką wątroby w postaci wągra - cysticerkus tenuicollis - jest to pęcherz wielkości jaja kurzego wypełniony płynem z larwami tasiemca. Z przewodu pokarmowego żywicieli pośrednich onkosfery wędrują układem krwionośnym do wątroby. Po przejściu przez miąższ wątroby tworzą pod torebką wątroby wągry cienkoszyjne - pęcherze wielkości jaja kurzego wypełnione płynem. Wewnątrz wągra znajduje się skoleks tasiemca na długiej szyjce. Żywiciele ostateczni zarażają się zjadając narządy wewnętrzne wraz z wągrami. U żywiciela ostatecznego tasiemiec rozwija się do postaci dorosłej w jelicie cienkim. Okres prepatentny wynosi 7-10 tygodni, zaś okres patentny to 2-5 lat.

 

Taenia ovis osiąga długość 60-135 cm, posiada uzbrojony skoleks. Żywicielem ostatecznym może być m.in. pies. Owce lub kozy są żywicielami pośrednimi tego tasiemca. Zarażają się zjadając zainfekowaną pasożytem trawę lub paszę. Larwy wylęgają się w jelicie żywicieli pośrednich i migrują, tworząc cysty (cysticercus ovis) w sercu i innych mięśniach. Torbiele dojrzewają 7 do 10 tygodni od dnia spożycia przez zwierzę, a następnie szybko ulegają degeneracji. Pies zaraża się zjadając mięso i podroby zawierające cysty. Dorosłe stadium pasożyta bytuje w jelitach psów. Okres prepatentny wynosi 5-8 tygodni.

 

Taenia serialis osiąga długość do 5 m. Skoleks jest uzbrojony w haki. Żywicielami ostatecznymi są m.in. psy. Żywicielami pośrednimi są króliki, zające, gryzonie, ale sporadycznie może być nim też człowiek.  U królika lub innego przypadkowego żywiciela pośredniego larwy wylęgają się z jaj w jelitach, a następnie atakują ścianę jelit i przenikają do krwiobiegu. Larwy krążą we krwi i docierają do centralnego układu nerwowego, mięśni lub tkanek miękkich, gdzie mogą tworzyć coenurus metacestode, który jest etapem pośrednim pasożyta. Coenurus to wypełniona płynem torbiel z jednym lub więcej skoleksem otoczonym włóknistą kapsułą. Zwykle tworzą się one po 3 miesiącach i są zmianą o szerokości 10 cm. Te bezbolesne guzki obecne są w skórze lub tkance podskórnej żywiciela pośredniego. Pies zaraża się zjadając zainfekowane tkanki. Dorosłe stadium pasożyta bytuje w jelitach psów. Sporadycznie także człowiek może być żywicielem pośrednim po połknięciu jaj z zanieczyszczoną psimi odchodami wodą lub żywnością.

 

Taenia cervi jest tasiemcem o długości około 2 m i uzbrojonym skoleksie. Żywicielami ostatecznymi są m.in. psy. U jeleniowatych, będących żywicielami pośrednimi, obserwowano formy larwalne tego tasiemca, czyli wągry (cysticercus cervi), w mięśniach szkieletowych, mięśniu sercowym, w mięśniach języka i gardła. Wągier charakteryzuje się nieco wydłużonym kształtem, zbliżonym do małego ziarna fasoli. Skoleks zaopatrzony jest w 4 owalne przyssawki oraz nieco wysunięty do przodu podwójny wieniec haczyków w ilości 24-34. Preferowanym miejscem osiedlania się wągra jest mięsień sercowy. Niezależnie od tego miejsca, wągry można wykryć w języku, części mięśniowej przepony, w mięśniach krtani, a także w mięśniach kończyn tylnych. W przeprowadzanych badaniach tego tasiemca wykryto w Polsce u 6% jeleni, 20% łosi i 14% sarn. Pies zaraża się zjadając zainfekowane wągrami tkanki. Dorosłe stadium pasożyta bytuje w jelitach psów.

 

Inwazje tasiemców z rodzaju Taenia u psów rzadko wywołują objawy kliniczne. Objawem zarażenia może być „saneczkowanie” wskutek świądu wywołanego przez dojrzałe człony wydostające się przez odbyt. Ruchliwe człony tasiemców można zaobserwować w sierści zwierzęcia.

 

Sporadycznie psy i koty zarażają się tasiemcem z gatunku Taenia crassiceps. Postać larwalna tego pasożyta jest dość wyjątkowa, gdyż rozmnaża się bezpłciowo przez pączkowanie. Spożycie jednej lub kilku larw może doprowadzić do znacznej inwazji. U psów udokumentowano zarażenia wewnątrzotrzewnowe, wewnątrzopłucnowe, wewnątrzsercowe, a także wewnątrzczaszkowe i podskórne, zwykle ze skutkiem śmiertelnym. Tasiemiec ten występuje powszechnie na półkuli północnej, zwłaszcza w Kanadzie i północnych Stanach Zjednoczonych, ale także w Azji i Europie. Naturalnymi żywicielami pośrednimi tego organizmu są zazwyczaj małe gryzonie i krety. Stadia larwalne rozwijają się podskórnie lub w jamach ciała jako wągry, które są strukturami podobnymi do torbieli. Do zainfekowania psa dochodzi poprzez zjedzenie zarażonego gryzonia, bądź kreta. Taenia crassiceps rzadko zakaża ludzi, ale jeśli już do tego dojdzie, to usadawia się na ciele szklistym i siatkówce oka, powodując ślepotę.

 

Bruzdogłowiec szeroki (Diphyllobothrium latum) osiąga długość od 20 cm do do nawet 20 m długości. Składa się z około 3000 proglotydów. Skoleks pasożyta jest mały (2-3 mm długości, około 1 mm szerokości), spłaszczony grzbietowo-brzusznie, zaopatrzony w bruzdy czepne (bothria). Za skoleksem znajduje się rozciągliwa cienka szyjka. Około 20% pierwszych członów jest jałowych, męskich i hermafrodytycznych. Dalsze 80% jest dojrzałych, w których znajduje się macica zawierająca jaja. Pierwszym żywicielem pośrednim jest skorupiak z rzędu widłonogów, drugim ryba kostnoszkieletowa. Żywicielem ostatecznym jest ssak, może być nim pies. Pierwszym stadium rozwoju jest koracidium, które żyje w środowisku wodnym. Zostaje zjedzone przez widłonoga, w którego organizmie uwalnia się onkosfera i przekształca się w procerkoid. Po zjedzeniu skorupiaka przez rybę larwa przyjmuje kolejne stadium rozwojowe - plerocerkoid. Plerocerkoid osiedla się w mięśniach ryby, gdzie może przebywać przez kilkanaście lat. Po połknięciu przez ssaka osiedla się w jego jelitach i osiąga postać dorosłą. Zarażenie bruzdogłowcem szerokim wywołuje u ludzi chorobę zwaną difylobotriozą, rzadkim objawem tej choroby może być niedokrwistość złośliwa (1%), wywołana niedoborem witaminy B₁₂.

 

 

Mesocestoides lineatus osiąga długość od 25 cm do 2 m. Skoleks jest kształtu buławkowatego z czterema szczelinowatymi przyssawkami (nieuzbrojony). Człony perełkowate. Jaja cienkościenne o średnicy 40-60 µm z onkosferą. Żywicielem ostatecznym tego tasiemca może być m.in. pies. W cyklu rozwojowym tasiemiec ten posiada dwóch żywicieli pośrednich. Jaja wydalane wraz z kałem żywicieli ostatecznych są zjadane przez mechowce, u których dochodzi do rozwoju larwy drugiego stadium - cysticerkoidu. Mechowce są zjadane przez II żywiciela pośredniego - płazy, gady, ptaki czy gryzonie. U nich w jamie ciała, płucach lub wątrobie z cysticerkoidów powstają tetratyridia, czyli robakowate larwy osiągające do 70 mm długości. Pies zaraża się zjadając żywiciela pośredniego zawierającego larwy tasiemca. Okres prepatentny inwazji wynosi 2-3 tygodnie, a okres patentny trwa wiele lat. Postać dorosła bytuje w jelicie cienkim żywiciela ostatecznego, prowadząc do zaburzeń w funkcjonowaniu układu pokarmowego. Psy mogą jednak stać się też drugimi żywicielami pośrednimi. Zarażenie u psów może doprowadzić do larwalnej cestodozy otrzewnowej psów. Zaburzenie przebiega bez objawów klinicznych lub doprowadza do powiększenia jamy brzusznej, wodobrzusza, braku apetytu, wymiotów oraz zapalenia otrzewnej. Larwalna cestodoza otrzewnowa zagraża życiu psa. Człowiek może stać się przypadkowym żywicielem tego tasiemca, wówczas gdy zje surowe, bądź niedogotowane, czy też niedosmażone zakażone mięso żywicieli pośrednich (niektóre gatunki jadalnych ptaków, płazów i gadów).

 


Wykrywanie, zwalczanie, profilaktyka i zapobieganie

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów są bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt), prowadzą do destrukcji samego organizmu. I tak np. inwazje pasożytnicze przewodu pokarmowego powodują rozliczne dolegliwości, poczynając od lekkich biegunek, kończąc na niedokrwistości, wycieńczeniu, a nawet śmierci. Pies traci również odporność, wykonywane szczepienia nie spełniają swojej pełnej roli i w efekcie pies staje się podatny na wiele chorób.


U zainfekowanych psów można zaobserwować: zmiany w zachowaniu, apatię, wychudzenie albo wzdęty brzuch, wymioty, uporczywe biegunki, saneczkowanie, matową i zmierzwioną sierść, anemię, zmiany skórne. Bardzo duże zarobaczenie nie leczone w porę może doprowadzić skrajnie wycieńczony organizm do śmierci.

 

Diagnostyka opiera się głównie na badaniu koproskopowym (badaniu kału). Podczas takiego badania poszukuje się poszczególnych członów tasiemca (proglotydów) lub jaj. Jaja tasiemca wykrywa się stosukowo rzadko (50% przypadków), a na ich podstawie bardzo często nie można określić jakim gatunkiem tasiemca pies został zarażony, dlatego też w przypadkach wątpliwych jaja hoduje się. We wczesnym okresie choroby człony i jaja tasiemca w ogóle nie są w kale wykrywane. Na tym etapie można jednak wykryć swoiste antygeny tasiemca (koproantygeny) stosując odpowiednie testy. Oprócz badania kału i fragmentów wydalonego pasożyta dużą skutecznością charakteryzuje się też badanie wymazu z odbytu.


Zainfekowany pies stanowi realne zagrożenie dla człowieka, który również może ulec zarażeniu podczas bezpośredniego kontaktu z takim zwierzęciem, jego odchodami lub miejscem, w którym on przebywa. Wiele tasiemców żerujących w psim organizmie atakuje również człowieka i wywołuje u niego groźne dla zdrowia, a nawet życia choroby. Zapobieganie i zwalczanie infekcji pasożytniczych jest obowiązkiem każdego właściciela psa, który dba o zdrowie i bezpieczeństwo swojego pupila i siebie.

 

Głównym sposobem "walki" z tasiemcami jest program regularnych odrobaczeń psów. W Polsce dostępna jest szeroka oferta środków przeciw pasożytom wewnętrznym. Mogą one być w postaci doustnej (tabletki, pasta), kropelek spot-on do stosowania na skórę czy też w formie iniekcji do podania przez lekarza weterynarii. W zależności od składu, dany środek może działać tylko na tasiemce lub może mieć szerokie spektrum działania i będzie skutecznie zwalczał zakażenie innymi pasożytami również. Środek zawsze powinien być dobrany przez lekarza weterynarii adekwatnie do stwierdzonego zakażenia. Dawka i rodzaj preparatu powinien korelować z wiekiem i wagą psa. Wszystkie środki na odrobaczenie należy stosować z przepisu lekarza i zgodnie z jego zaleceniami.

 

W produktach przeciwpasożytniczych, które działają na tasiemce, można znaleźć kilka podstawowych substancji czynnych, które w zależności od kombinacji, dawki i czasu podawania będą działać na różne gatunki tych pasożytów. I tak: prazikwantel podawany doustnie lub formie iniekcyjnej eliminuje postacie niedojrzałe i dorosłe T. hydatigena, T. pisiformis, T. taeniaeformis, E. multilocularis, D. caninum. Ta sama substancja czynna stosowana w nieco wyższej dawce zwalcza wszystkie osobniki D. latum. Kombinacja prazikwantelu oraz embonianu pyrantelu i febantelu jest skuteczna w zwalczaniu inwazji E. multilocularis, E. granulosus, Taenia spp., Mesocestoides spp., D. caninum. Natomiast kombinacja prazikwantelu oraz embonianu pyrantelu i fenbendazolu jest skuteczna w zwalczaniu inwazji D. caninum, Taenia spp. i E. granulosus. Epsiprantel działa na D. caninum, T. pisiformis, T. taeniaeformis, natomiast fenbendazol podawany przez 3 kolejne dni działa na T. pisiformis.

 

Szczenięta odrobacza się kilkukrotnie, bez uprzedniej diagnostyki koproskopowej. Środkami dostosowanymi do wieku psa. Pierwsze takie odrobaczanie wykonywane jest w domu hodowcy w około 14 dniu życia szczeniąt, następnie powtarzane w wieku około 4 tygodni i w wieku  6-7  tygodni (przed pierwszym szczepieniem). Młode psy do wieku 6 miesięcy powinny być odrobaczane raz na 4 tygodnie, a później regularnie 2 razy do roku. W przypadku reproduktorów i suk hodowlanych powinno się je profilaktycznie odrobaczać częściej. Reproduktory np. raz na kwartał, a suki hodowlane powinny być profilaktycznie odrobaczone bezpośrednio przed planowanym kryciem. U suk szczennych zaleca się również zastosowanie preparatu na ok. 10 dni przed rozwiązaniem i w tym samym okresie, kiedy będą po raz pierwszy odrobaczane szczenięta. Psy wysokiego ryzyka tj. skarmiane surowym mięsem, podrobami i odpadami poubojowymi, powinny być odrobaczane co 6 tygodni. Psy, które przebywały na terenach endemicznych dla Echinococcus spp. powinny być odrobaczone 4 tygodnie po rozpoczęciu podróży, następnie co 4 tygodnie, a także miesiąc po powrocie.

 

Dorosłe zwierzę należy odrobaczać środkiem pasożytobójczym, o jak najszerszym spektrum działania. W przypadkach wątpliwych warto również wykonać pełne badanie kału w celu określenia gatunku tasiemca, który mógł zaatakować psa, tak by zastosować skuteczny środek przeciwpasożytniczy. Badanie kału może również zastąpić częste odrobaczanie, wówczas powinno być ono wykonywane, co najmniej dwa razy w roku. Dostępne są także testy wykrywające antygeny tasiemca Echinococcus w kale. Nie mniej ważna jest także profilaktyka prowadzona w kierunku zabezpieczenia psa przed pasożytami zewnętrznymi, zwłaszcza pchłami, wszami i wszołami, które przyczyniają się do roznoszenia tasiemca psiego.

 

Uwaga! wiele gatunków tasiemców nie występujących w klimacie Polski, występuje endemicznie w innych strefach klimatycznych, dlatego też wybierając się z psem w daleką podróż lub też sprowadzając psa z poza granic kraju, zwłaszcza z odległych i egzotycznych miejsc, należy pamiętać o zastosowaniu preparatów pasożytobójczych, które będą skuteczne na pasożyty charakterystyczne dla danego rejonu!!!

 

Poza stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • poddawaniu mięsa, ryb i drobiu obróbce (gotowanie: 10 min., temp. wewnętrzna 65°C lub mrożenie: 7 dni w temp -18-20°C);

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi;

  • stosowaniu odpowiedniej profilaktyki przeciwpasożytniczej w trakcie podróży do innych krajów (i na terenie tych krajów).

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

schematy zostały opracowane na podstawie schematów ESCCAP

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768