O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Stany zapalne pochwy i macicy u suk

 

Wśród schorzeń ginekologicznych u suk prym wiodą stany zapalne błony śluzowej pochwy i macicy. Etiologia tych schorzeń nie została dotychczas w pełni wyjaśniona, przyjmuje się jednak, że w powstawaniu stanów zapalnych układu rozrodczego u suk biorą udział zarówno czynniki zakaźne jak i hormonalne.
 

FLORA BAKTERYJNA POCHWY I MACICY

W przedsionku i tylnej części pochwy u suk występuje fizjologiczna flora bakteryjna składająca się z bakterii saprofitycznych i warunkowo chorobotwórczych. W jej skład wchodzą głównie Streptococcus spp. (beta-hemolizujące), Pasteurella multocida, Escherichia coli i Staphylococcus intermedius, rzadziej stwierdzane są Proteus spp., Pseudomonas spp., Haemophilus somnus i Mycoplasma spp..

 

Szczepy bakterii izolowane z pochwy zdrowych suk

Aeromonas Alcaligenes faecalis
Bacillus spp. Bacteroides spp.
Chlamydia psittaci* Corynebacterium spp.
Clostridium perfringens* Escherichia coli*
Enterococcus* Enterobacter spp.*
Flavobacterium Lactobacillus
Haemophilus spp. Klebsiella spp.*
Micrococcus Moraxella
Neisseria Pasteurella spp.
Proteus spp.* Pasteurella multocida
Pseudomonas spp. Plesiomonas
Staphylococcus intermedius* Staphylococcus aureus*
Streptococcus spp. (beta-hemolizujące)* Staphylococcus pseudintermedius
Streptococcus pyogenes* Streptococcus spp. (alfa-hemolizujące)
Mycoplasma spp.  

*bakterie izolowane z pochwy suk z obecnym wypływem z pochwy

 

Przez wiele lat przyjmowano, że w macicy zdrowych suk bakterie nie występują. Prowadzone na przestrzeni lat badania wykazały jednak, że u suk nie wykazujących objawów chorobowych, bakterie zasiedlają również ten narząd. Nie trudno się domyślić, że bakterie izolowane z macicy zdrowych suk przynależą do tych samych gatunków, które tworzą florę bakteryjną w pochwie. Warto jednak zauważyć, że różnorodność gatunków, a także ich liczebność jest jednak mniejsza, niż tych pozyskiwanych z pochwy.

 

Szczepy bakterii izolowane z pochwy i macicy suk (%)

Drobnoustroje Pochwa Macica
Pasteurella multocida 15.5 17.2
Staphylococcus intermedius 10.9 10.4
Streptococcus canis 11.9 15.5
Escherichia coli (niehemolizowane) 13.6 15.5
Escherichia coli (hemolizowane) 13.6 13.8
Streptococcus spp. (alfa-hemolizujące) 20.9 6.9
Actinomyces spp. 7.3 8.6
Lactobacillus spp.   3.5
Gronkowce koagulazoujemne 0.9  
Streptococcus spp. (niehemolizowane) 1.8 6.9
Enterococcus spp. 2.7 1.7
Inne 0.9  

Günzel-Apel A.-R., Lübke A., Rohde J.

 

Prowadzone badania wykazały również, że skład i liczebność flory bakteryjnej układu rozrodczego suk ulega zmianom w zależności od fazy cyklu rujowego. Opisano wzrost liczebności bakterii w pochwie suk w okresie cieczki. Z pochwy zdrowych suk w okresie przedrujowym (proestrus) częściej izolowane są bakterie Pasteurella multocida i beta-hemolizujące paciorkowce, niż w pozostałych fazach cyklu płciowego. Obserwowane zmiany w składzie i liczebności flory bakteryjnej układu rozrodczego suk przypuszczalnie związane są z różnicami w koncentracji hormonów płciowych podczas cyklu rujowego. Zazwyczaj mechanizmy obrony immunologicznej oraz śluz szyjki macicy powodują eliminację tych bakterii, w niektórych jednak przypadkach drobnoustroje po przedostaniu się do światła macicy ulegają namnożeniu prowadząc do powstania stanu zapalnego.

 

WYDZIELINY Z POCHWY

Upławy, dokładniej określane mianem wydzielin z pochwy, są powszechnie opisywanym zjawiskiem zarówno u niesterylizowanych jak i sterylizowanych suk. Dość często błędnie diagnozowane są jako zapalenie pochwy, gdy w rzeczywistości są objawem podstawowego problemu toczącego się w obrębie układu moczowo-płciowego. Wypływy mogą pochodzić z okolic sromu, z samego sromu, z przedsionka, z szyjki macicy, z macicy, z cewki moczowej lub z pęcherza moczowego z zajęciem bądź też nie pochwy.

 

Objawy

Wśród klinicznych objawów obserwuje się: wydzielinę z pochwy, obrzęk i przekrwienie sromu, przerost łechtaczki, lizanie sromu, częstomocz lub nawracające infekcje dróg moczowych. Wydzielina może mieć charakter śluzowaty, śluzowo-ropny, ropny lub krwisty. Ropne wydzieliny mogą mieć charakter ropiejący (wskazujący na podrażnienie lub infekcję) lub limfocytowy (wskazujący na alergię lub udział układu odpornościowego).
 

Etiologia

Przyczyny zlokalizowane w macicy

U niesterylizowanych suk wszelkie fizjologiczne wypływy z dróg rodnych pochodzą z macicy. Może to być: krwista wydzielina z dróg rodnych w czasie trwania cieczki, wodnisto-śluzowy, czasem różowawy wypływ związany z porodem (upłynnienie czopu śluzowego), wody płodowe, które odchodzą podczas porodu lub lochia wydalana do 4 tygodni po porodzie. Wszystkie inne wypływy z dróg rodnych niesterylizowanych i sterylizowanych suk należy uznać za nieprawidłowe.

 

Patologiczne przyczyny wypływów z pochwy u suk

suki sterylizowane

suki niesterylizowane
zespół resztek jajnika inwolucja miejsc przyczepu łożysk (SIPS)
ropień kikuta macicy Endometritis-Pyometra-Complex (ropomacicze)
odczyn tkankowy na szwy (ziarniniakowy) choroby jajników prowadzące do przetrwałej rui
infekcje np. Brucella canis nowotwór macicy
neoplazja zapalenie macicy

 

Przyczyny zlokalizowane w dolnym odcinku dróg rodnych

W przypadku zaobserwowania wypływu ze szpary sromowej nie można zapominać, że przedsionek pochwy jest wspólnym odcinkiem układu rozrodczego i moczowego, bowiem cewka moczowa uchodzi do przedsionka pochwy, dlatego też wydzielina wcale nie musi pochodzić z macicy. Przyczyny wypływów z dróg rodnych, które nie pochodzą z macicy, zarówno u suk niesterylizowanych jak i sterylizowanych są podobne i można je ogólnie sklasyfikować jako zapalenie pochwy, zapalenie przedsionka pochwy i zapalenie skóry wokół sromu. Te trzy schorzenia mogą występować niezależnie od siebie. Często zdarza się, że jedno z nich predysponuje do wystąpienia kolejnego z wyżej wymienionych. Do tego mogą być one też wikłane bakteryjnym zakażeniem.

 

Stany zapalne pochwy

Pochwa jest miejscem, w którym bytuje wiele bakterii stanowiących jej naturalną florę. U zdrowej suki zachowana jest jednak odpowiednia równowaga, która nie pozwala na nadmierny wzrost bakterii bytujących w pochwie. W sytuacji, gdy suka zaczyna niedomagać, a jej system obronny organizmu przestaje spełniać swoją funkcję, dochodzi do zachwiania naturalnej równowagi między poszczególnymi rodzajami bakterii. Niektóre z nich nadmiernie się rozmnażają i podrażniają śluzówkę pochwy i sromu. Rozwija się stan zapalny.

 

Zapalenie pochwy u suk występuje stosunkowo często. Wyróżnia się dwie formy tego schorzenia:

  • szczenięce lub młodzieńcze zapalenie pochwy;

  • zapalenie pochwy dorosłych suk.

Do zachorowań szczególnie predysponowane są młode, niedojrzałe płciowo suki. Ponad 70% przypadków zapaleń pochwy ma miejsce u młodych suk (przed wystąpieniem pierwszej cieczki). Młodzieńcze zapalenie pochwy często występuje u suk pomiędzy 6 tygodniem a 1 rokiem życia. Choroba przebiega bez objawów klinicznych lub z bardzo słabo wyrażonymi objawami, które najczęściej diagnozowane są przypadkowo podczas rutynowych badań. Najczęściej zgłaszane obserwacje dotyczą niewielkiej ilości białawo-żółtej, lepkiej wydzieliny, widocznej na wargach sromowych suki. Okolice narządów płciowych mogą wzbudzać u suki większe zainteresowanie, co objawia się poprzez ich wylizywanie. W rzeczywistości młodzieńcze zapalenie pochwy zwykle powoduje większy stres u właściciela niż u samej suki.

 

U starszych suk omawiane schorzenie spotykane jest rzadziej i z reguły występuje po kryciu (naturalnym, bądź nieodpowiednio wykonanej inseminacji), ciężkim porodzie lub wziernikowaniu. Może ono towarzyszyć także stanom zapalnym macicy oraz nowotworom pochwy. Wśród klinicznych objawów zapalenia pochwy obserwuje się obfity ropny wyciek, widoczny na wargach sromowych (często wargi oraz okalająca je sierść są sklejone), świąd, saneczkowanie, wylizywanie przedsionka pochwy oraz zwiększone zainteresowanie suką ze strony samców.

 

W większości przypadków do stanów zapalnych pochwy dochodzi przy zachwianiu równowagi pomiędzy florą bakteryjną a organizmem zwierzęcia. Spadek odporności wskutek nieodpowiedniego żywienia, złych warunków utrzymania, niedoborów witaminowych czy przewlekłych chorób sprzyja nadmiernemu namnażaniu się bakterii i rozwojowi procesu zapalnego.

 

Diagnozowanie

Diagnozowanie schorzenia zarówno u suk młodych jak i dorosłych składa się z kilku stałych elementów, z których wywiad stanowi podstawę, od której powinna się zacząć każda diagnoza lekarska. W trakcie wywiadu lekarz będzie pytał i jednocześnie zbierał takie informacje jak: wiek suki, rasa, kondycja, sposób żywienia, waga. Ponadto właścicielom suk starszych (dojrzałych płciowo) zada serię pytań dotyczących cieczki (jeśli taka obecnie trwa to kiedy się rozpoczęła), średniej długości poprzednich cykli rujowych, czasu trwania poprzednich cieczek, liczby przebytych ciąż, liczebności urodzonych miotów i ewentualnych problemów porodowych. Spyta też o przebyte choroby, podawane suce leki (szczególnie interesować go powinny kuracje hormonalne i antybiotyki). 

 

Po przeprowadzeniu wywiadu lekarz oceni wygląd zewnętrznych narządów płciowych (stopień obrzęku sromu i kolor błony śluzowej) oraz sprawdzi - poprzez przetarcie warg sromowych białym ręcznikiem papierowym - obecność i kolor ewentualnego wypływu z pochwy.

 

W dalszej części lekarz przejdzie do wykonania badań za pomocą wziernika lub waginoskopu. Przy wziernikowaniu lekarz może zauważyć, że błona śluzowa jest zaczerwieniona, pokryta wydzieliną śluzowo-ropną, niekiedy występują powiększone grudki chłonne. Z kolei stany zapalne pochwy będące wynikiem uszkodzeń poporodowych widoczne są jako zaczerwienienia lub zasinienia pokryte włóknikiem lub masami martwicowymi. W cięższych przypadkach temperatura wewnętrzna może być podwyższona. Ponadto wykonując to badanie lekarz może ocenić wygląd i budowę narządów wewnętrznych oraz zdiagnozować wszelkie anomalie anatomiczne, które mogą predysponować do wystąpienia zapalenia. Anomalie waginalne opisane u suk obejmują m.in. przewężenia i zwężenia, które wynikają z obwodowego zwężenia sklepienia pochwy (tego typu anomalie zazwyczaj występują doczaszkowo do brodawki cewki moczowej) oraz przegrody pochwy (poprzeczne lub podłużne. Odmiana poprzeczna może zamykać światło pochwy całkowicie bądź częściowo).
 

Lekarz pobierze też materiał do przeprowadzenia badania cytologicznego, które jest szybką i łatwą w wykonaniu procedurą o niezwykle dużym znaczeniu diagnostycznym przy podejrzeniu zaburzeń dróg rodnych. W przypadku wystąpienia zapalenia pochwy w obrazie cytologicznym dominują granulocyty wielojądrzaste, komórki przypodstawne i pośrednie małe, mogą także pojawić się krwinki czerwone.

 

Kolejnym badaniem, które przy patologicznym wypływie z pochwy powinno być wykonane, jest badanie mikrobiologiczne (posiew materiału pobranego z pochwy). Jak wspomnieliśmy wyżej, flora bakteryjna pochwy jest zazwyczaj niezbędna do utrzymania jej prawidłowego funkcjonowania, dlatego też bakterie będą stwierdzane w wykonanym posiewie. Istotne znaczenie odgrywa jednak nie obecność, a ilość tych bakterii. Lekarz powinien więc zlecić laboratorium ilościową ocenę wysianych kolonii. Za patologiczny można uznać wzrost obfity lub bardzo obfity (od +3 do +4 w skali 5-stopniowej) jednego lub dwóch rodzajów bakterii albo stężenie bakterii w próbce przekraczające 10⁴ jednostek tworzących kolonię.

 

Szczepy bakterii izolowane od suk z zapaleniem pochwy

Drobnoustroje % suk
Allen i Dagnall Janowski i wsp.
Streptococcus spp.  49 4.6
Streptococcus canis   8.1
Staphylococcus aureus 23 1.2
Staphylococcus epidermidis 10  
Staphylococcus intermedius   25.6
Escherichia coli 23 51.1
Proteus spp. 8 10.4
Pasteurella spp. 5  
Corynebacterium spp. 5  
Haemophilus spp. 3  

Pseudomonas spp.

3

1.2

 

Ponadto przy podejrzeniu zapalenia pochwy istotne znaczenie ma także przeprowadzenie badania moczu (ogólne oraz posiew). Dość często zdarza się, że zakażenie dróg moczowych oraz zapalenie pochwy współwystępują, a do zakażenia może dochodzić naprzemiennie tj. bakterie odpowiadające za zakażenie dróg moczowych mogą jednocześnie wywołać zapalenie pochwy i odwrotnie. Diagnozowanie zakażenia dróg moczowych wymaga pobrania do badań moczu bezpośrednio z dróg moczowych przez lekarza weterynarii, ponieważ próbki moczu pobrane podczas naturalnego oddawania moczu przez sukę prawdopodobnie zostaną zanieczyszczone zawartością dopochwową i nie będą miały żadnego znaczenia diagnostycznego.

 

Innym ważnym testem diagnostycznym, który powinien być wykonany, zwłaszcza u suk młodych i niedojrzałych, jest test serologiczny na obecność brucelozy psów, która może objawiać się jako uporczywa śluzowo-ropna wydzielina. Z kolei u niedojrzałych płciowo suk oraz dorosłych suk sterylizowanych warto jest wykonać test w kierunku wirusa opryszczki psiej. Zakażenie tym wirusem objawia się bowiem zmianami pęcherzykowatymi na powierzchni błony śluzowej pochwy bez żadnych innych objawów klinicznych. Niestety, testy na infekcję herpeswirusa psów są nieprecyzyjne i z tego też powodu są mało użyteczne klinicznie. Zakażenie wirusem opryszczki psiej może być podejrzewane dopiero po wykluczeniu innych przyczyn.

 

Leczenie

Sposób leczenia chorej suki zależy od postaci zapalenia pochwy.

 

Młodzieńcze zapalenie pochwy
U większości suk z młodzieńczym zapaleniem pochwy, badania fizykalne i cytologiczne ujawniają śluzowate do śluzowato-ropnych upławy z pochwy i łagodny rumień w sklepieniu pochwy, a kultury bakterii pochwowych nie wykazują znacznego wzrostu. Większość przypadków ustępuje spontanicznie wraz z upływem czasu i po wystąpieniu pierwszej cieczki, dlatego też w takich przypadkach stosuje się jedynie leczenie zachowawcze (podniesienie odporności suki, probiotyki, prebiotyki, odpowiednia higiena, płukanie środkami odkażającymi i miejscowe przemywanie środkami odkażającymi). Nadmierna wydzielina lub lizanie sromu i wyraźny wzrost bakterii tlenowych z pobranej próbki wymazu z pochwy wymagają zastosowania odpowiedniej antybiotykoterapii.

 

Zapalenie pochwy u suk dorosłych
Najczęstsze podstawowe problemy zgłaszane u suk z zapaleniem pochwy to zakażenie dróg moczowych, anatomiczne anomalie pochwy i choroba układowa. U większości suk (73% w jednym badaniu) zapalenie pochwy ustąpiło niezależnie od zastosowanej terapii. Podjęcie leczenia uzależnione jest od postawionej diagnozy. Zakażenie bakteryjne dróg moczowych i/lub bakteryjne zapalenie pochwy wymagają zastosowania odpowiedniej antybiotykoterapii. Anomalie w budowie pochwy, które pozwalają moczowi gromadzić się w nienaturalnych zagłębieniach i drażnić błonę śluzową pochwy, co skutkuje zapaleniem, mogą być leczone chirurgicznie. Wybór metody uzależniony jest od rodzaju i zakresu występującej anomalii. Z kolei związane z zapaleniem pochwy nietrzymanie moczu może być leczone dietylostilbestrolem w odpowiednio dobranej dawce. Atopowy, bądź młodzieńczy srom z nadmiernymi fałdami skóry nie był zgłaszany jako pierwotna przyczyna zapalenia pochwy w przypadku braku współistniejącego zapalenia skóry wokół niego. Jednak suki z nadwagą i z nietrzymaniem moczu mają skłonność do okołonaczyniowego zapalenia skóry z powodu nadmiernego pofałdowania skóry wokół ciała i utrzymującej się w tych okolicach wilgoci i odparzeń powodowanych przez mocz. W jednym z badań u 18 suk z zapaleniem pochwy doszło do całkowitego ustąpienia objawów klinicznych po przeprowadzeniu episoplastyki. Jeśli przyczyną zapalenia pochwy jest choroba układowa, a zapalenie pochwy jest procesem wtórnym do pierwotnej przyczyny, to leczenie powinno być rozpoczęte od wyeliminowania czynnika pierwotnego. Leczenie suk, u których występuje idiopatyczne zapalenie pochwy jest nieco bardziej skomplikowane i opiera się na stosowaniu różnych leków, które w zależności od stwierdzonych objawów pozwalają na niwelowanie zapalenia.

 

Stany zapalne macicy
Jednymi z najczęściej występujących chorób układu rozrodczego u suk są stany zapalne macicy. Do powstania zapaleń macicy usposabia między innymi długi cykl rujowy oraz stosunkowo długi okres porujowy, które nie sprzyjają samowyleczeniu tego schorzenia. Zapalenie błony śluzowej wyściełającej macicę u suk może być skutkiem zaburzeń w inwolucji macicy po zbyt długo trwającym porodzie, spowodowanym zwłaszcza dużą liczba płodów. Do zapalenia macicy dochodzi często także po samoistnych poronieniach, z reguły niezauważanych, po poronieniach sztucznych oraz w wyniku blokowania cyklu rujowego środkami farmakologicznymi. Obserwowano także przypadki zapaleń macicy, nawet o przebiegu ostrym, powstałe w wyniku zakażenia przez psa w czasie aktu krycia lub po niesterylnym sztucznym unasiennieniu. Przebieg tego rodzaju zapalenia zależy głównie od patogenności drobnoustrojów, które wniknęły do światła macicy.
 

Wśród stanów zapalnych macicy wyróżniamy:

  • Endometritis-Pyometra-Complex (ropomacicze);

  • poporodowe zapalenie macicy;

  • podkliniczne zapalenie macicy.

Endometritis-Pyometra-Complex (ropomacicze)

Jedną z najczęściej występujących chorób układu rozrodczego u suk są stany zapalne błony śluzowej macicy powszechnie określane mianem ropomacicza. Nazwa „ropomacicze” - choć  popularna i nader często używana - nie odpowiada w pełni procesom patologicznym, którymi objęta jest macica. W rzeczywistości ropomacicze stanowi składową zespołu chorobowego, który obejmuje:

  • torbielowaty przerost błony śluzowej macicy (cystic endometrial hyperplasia);

  • przewlekłe zapalenie błony śluzowej macicy (endometritis chronica);

  • typowe ropomacicze z nagromadzeniem wydzieliny ropnej macicy (pyometra).

Do połowy lat osiemdziesiątych XX wieku wymienione formy schorzenia uważano za oddzielne jednostki chorobowe. Przeprowadzone badania wykazały jednak, że granice pomiędzy tymi schorzeniami są bardzo płynne. W praktyce mogą one występować pojedynczo, nawzajem przechodzić jedno w drugie, a nawet występować równocześnie obok siebie, w związku z czym przyjęto dla nich wspólną nazwę - „Endometritis-Pyometra-Complex” (E-P-C).

 

ropomacicze

 

Termin ten określa stan chorobowy, w przebiegu którego u suk dochodzi do torbielowatego rozrostu gruczołów błony śluzowej macicy (występuje w większości przypadków ropomacicza), któremu towarzyszy stan zapalny i zakażenie bakteryjne. W rezultacie w macicy gromadzi się ropna wydzielina, która znajdując ujście przez otwartą szyjkę macicy zaczyna z czasem wypływać na zewnątrz, bądź uwięziona w jej zamkniętym wnętrzu, prowadzi do jej wielokrotnego powiększenia. W trakcie procesu zapalnego bakterie uwalniają do krwioobiegu toksyny, które docierają do różnych narządów i powodują ich uszkodzenie. Nieleczone E-P-C stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia suki. Więcej w oddzielnym artykule TUTAJ.


Poporodowe zapalenie macicy

Okres poporodowy u suk to czas, kiedy dochodzi do inwolucji macicy po ciąży i porodzie. Rozpoczyna się wraz z odejściem ostatniego płodu i łożyska. Zaburzenia okresu poporodowego obejmują różnorodny zespół zmian chorobowych będących następstwem obciążeń związanych z ciążą, porodem i laktacją. W praktyce najczęściej obserwowane jest m.in. poporodowe zapalenie macicy.

 

Do rozwoju poporodowego zapalenia macicy dochodzi najczęściej u suk starszych, wieloródek, w pierwszych dniach okresu poporodowego (3-7 dni). Przypuszcza się, że przyczyną tego zaburzenia jest nadmierna sekrecja gruczołów macicznych po porodzie, czemu towarzyszy otwarta szyjka macicy oraz zakażenie bakteryjne. Schorzenie występuje zwykle przy zaburzeniach w kurczliwości mięśniówki macicy. Atonia macicy może być wynikiem dużej liczby szczeniąt, długo trwającego porodu, zabiegów położniczych i schorzeń metabolicznych (hypoglikemia, hypokalcemia).

 

Warto przypomnieć, że w pochwie występuje fizjologiczna flora bakteryjna, która w sprzyjających warunkach może wnikać przez otwartą szyjkę macicy do światła macicy. W okresie poporodowym izolowano z macicy suk szczególnie alfa-hemolizujące szczepy paciorkowców, Escherichia coli i Staphylococcus intermedius. Z przypadków poporodowego zapalenia macicy najczęściej izolowane były bakterie Escherichia coli i Proteus sp., ale także paciorkowce i gronkowce.

Zaburzenia w motoryce macicy powodują zaleganie lochii, nadmierne namnażanie się bakterii i rozwój procesu zapalnego. Schorzeniu może również sprzyjać zatrzymanie łożyska, zaleganie płodu w macicy oraz uszkodzenia dróg rodnych w trakcie porodu. Rozwój procesu zapalnego może dotyczyć błony śluzowej macicy, a także głębszych warstw ściany macicy.

 

Zakażenie bakteryjne jest niezwykle niebezpieczne, ponieważ toksyny produkowane przez bakterie przedostają się do krwioobiegu i są roznoszone do różnych narządów powodując ich uszkodzenie. W efekcie toczący się proces zapalny może prowadzić do uszkodzenia narządów, niewydolności wielonarządowej, wstrząsu i śmierci.

 

Objawem poporodowego zapalenia macicy jest utrzymujący się wodnisty wypływ z pochwy o nieprzyjemnym zapachu, który może być krwisty, krwisto-ropny lub ropny. Ponadto można zaobserwować: osowiałość, brak apetytu, gorączkę, szybkie bicie serca, odwodnienie, wymioty, biegunkę, ciemnoczerwone dziąsła, obrzęk brzucha. Objawy towarzyszące to: zmniejszenie produkcji mleka, osłabienie instynktu macierzyńskiego, zapalenie gruczołów sutkowych. W wyniku toksemii może dojść do uszkodzenia narządów wewnętrznych i spadku ciepłoty ciała. Toksyny mogą być wydalane z mlekiem i powodować zatrucia u szczeniąt (zespół toksycznego mleka).

 

Diagnozowanie

Diagnozowanie schorzenia składa się z kilku stałych elementów, z których wywiad stanowi podstawę, od której powinna się zacząć każda diagnoza lekarska. W trakcie wywiadu lekarz będzie pytał i jednocześnie zbierał takie informacje jak: wiek suki, rasa, kondycja, sposób żywienia, waga, liczba przebytych ciąż, liczebność urodzonych miotów, czasu trwania i przebiegu ostatniego porodu, ze szczególnym uwzględnieniem liczby urodzonych szczeniąt oraz czasu odejścia ostatniego łożyska po porodzie. Spyta też o przebyte choroby i podawane suce leki. 

 

Po przeprowadzeniu wywiadu lekarz oceni wygląd zewnętrznych narządów płciowych oraz sprawdzi - poprzez przetarcie warg sromowych białym ręcznikiem papierowym - obecność i kolor wypływu z pochwy. W badaniu klinicznym (obmacywanie) lekarz może stwierdzić powiększoną, wiotką macicę. Aby postawić trafną diagnozę lekarz może sięgnąć też po cały wachlarz badań dodatkowych tj. badanie cytologiczne i mikrobiologiczne wymazu pobranego z pochwy (często ujawniają mnogość białych krwinek i bakterii), morfologię krwi (wykazuje zwiększoną liczbę białych krwinek), biochemiczne badanie krwi (może być prawidłowe lub wykazać podwyższenie wartości wątroby i nerek, hipoglikemię (niski poziom cukru we krwi) i/lub nieprawidłowości elektrolitowe), a także badania obrazowe tj. RTG (ujawnia zatrzymane w macicy płody lub powiększoną macicę) i USG (może wykazać nagromadzenie płynu w macicy, zatrzymane płody i/lub łożyska, a także płyn w jamie brzusznej w przypadku pęknięcia macicy).

 

W przypadku łagodnego zakażenia weterynarz może przepisać antybiotyki dobrane na podstawie badania bakteriologicznego wymazu z dróg rodnych. Jeśli jednak stan suki jest ciężki, to wymagane będzie natychmiastowe leczenie. Suka może wymagać hospitalizacji i podawania dożylnie płynów i elektrolitów. Jednocześnie lekarz może zdecydować o podawaniu środków, takich jak oksytocyna i/lub prostaglandyny, które pomagają w oczyszczaniu i stymulowaniu skurczów macicy. W bardzo ciężkich przypadkach, w których dojdzie do komplikacji, konieczne może być usunięcie wszystkich organów rozrodczych (sterylizacja). Brak podjęcia leczenia może prowadzić do rozwoju przewlekłego zapalenia macicy - ropomacicza. Ze względu na postępujący proces zapalny oraz skutki uboczne stosowanych leków, w okresie leczenia szczenięta muszą być odstawione od matki i karmione preparatami mlekozastępczymi.


Podkliniczne zapalenie macicy

Istota podklinicznych zapaleń macicy nie została jak dotąd dokładnie poznana. U większości suk utrzymujące się podkliniczne zapalenie macicy nie powoduje widocznych objawów klinicznych, ale zmiany zapalne toczące się w obrębie narządu, które prowadzą m.in. do uszkodzenia nabłonka błony œśluzowej macicy oraz zmian w składzie wydzieliny macicznej skutkują obniżeniem płodności suki. Powoduje to zaburzenia w zapłodnieniu i/lub wczesne obumieranie zarodków. W efekcie z pozoru klinicznie zdrowa suka, która ma regularne cykle rujowe nie zachodzi w ciążę, mimo licznych kryć, lub roni na wczesnym etapie ciąży.

 

Ze względu na brak objawów klinicznych rozpoznanie podklinicznych zapaleń macicy u suk jest trudnym zadaniem. Rutynowe badania obejmują wywiad, badanie kliniczne, badanie cytologiczne i mikrobiologiczne wymazu pobranego z pochwy (na początku proestrus stwierdza się w rozmazie liczne bakterie, komórki nabłonka są uszkodzone i występują komórki zapalne tj. limfocyty i monocyty). W razie potrzeby lekarz może również wykonać morfologię krwi, biochemiczne badanie krwi, badanie moczu, a także badania obrazowe tj. RTG i USG macicy.

 

Leczenie podklinicznego zapalenia macicy polega na stosowaniu odpowiednio dobranej antybiotykoterapii w fazie proestrus (faza przedrujowa) lokalnie i ogólnie 2-3 razy w odstępie 2 dni. Tego typu terapia zazwyczaj prowadzi do wyleczenia i w okresie rui właściwej suki mogą być kryte lub unasieniane.

 

Opracowała Redakcja Portalu "Świat Czarnego Teriera"

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne, materiały już opublikowane na stronie Portalu "Świat Czarnego Teriera oraz:

- Zaburzenia rozrodu psów i kotów, S. Zduńczyk i T. Janowski, wyd. 4 popr. i uzup. - Olsztyn: WUWM, 2010 rok;

- Some observations on the aerobic bacterial flora of the genital tract of the dog and bitch. Allen W., Dagnall G. J. R., J. Small. Anim. Pract. 1982;

- Bacterial flora of the genital tract in healthy bitches during the oestrous cycle and in bitches with vaginal discharge., Janowski T., i wsp.: Rep. Dom. Anim. 2006, 41, suppl. 1, 17;

- Vaginal and uterine bacteria of healthy bitches during different stages of their reproductive cycle, A. Maksimovic i współ., The Veterinary record 171(15):375 · 08/2012

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768