O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Giardioza - choroba zanieczyszczonej wody

 

Lambioza zwana też giardiozą to choroba pasożytnicza jelita cienkiego wywoływana przez pierwotniaki z gatunku Giardia intestinalis (ogoniastek jelitowy). Inne łacińskie nazwy tego pasożyta to Giardia duodenalis oraz, stosowana głównie w Stanach Zjednoczonych, Giardia lamblia. Występuje w umiarkowanych szerokościach geograficznych, tak samo często w krajach wysoko rozwiniętych, jak i rozwijających się. Pasożyt ten, odkryty został w 1681 roku przez Antoniego van Leeuwenhoeka, a dokładnie opisany w 1859 roku przez Vilema Lambla.

 

Giardia intestinalis

 

Giardia intestinalis to prosty, jednokomórkowy organizm, który jest potencjalnym patogenem zoonotycznym, co oznacza, że niektóre genotypy występują zarówno u zwierząt, jak i u ludzi, i mogą być między nimi transmitowane. Obecność pasożytów wykazano u kotów, psów, zwierząt domowych i dzikich, a zwłaszcza u bobrów. Wyniki badań molekularnych pozwoliły na identyfikację ośmiu genotypów pasożyta oznaczonych literami A-H (genotyp A dzieli się na dwie grupy, takie jak A-1 (określany również terminem szczep polski) oraz A-2.), które morfologicznie są nierozróżnialne, a różnicuje się je jedynie dzięki metodom genetycznym. U psów występują genotypy: A-1, genotyp B, określany jako szczep belgijski oraz genotypy C i D. U kotów został wyizolowany genotyp A-1 i F. U ludzi dominującym genotypem jest B, stwierdzany jest on 2 razy częściej niż drugi najczęściej występujący u ludzi genotyp A-2.

 

środowisko o wysokim ryzyku zakażenia

 

Występowanie

 

Giardioza u psów występuje na całym świecie, a ekstensywność inwazji w poszczególnych rejonach waha się od 1.6 do 53%. We Włoszech stwierdzono występowanie Giardia spp. u 21.3% badanych psów, w Kanadzie u 7.2%, w Brazylii u 12.2%, w Indiach u 20%, w Australii u 22.1%, a w Niemczech u 16.6%. Różnice w ekstensywności występowania tego pierwotniaka wynikają zarówno z lokalizacji jak i odmiennych warunków higienicznych w danym rejonie. Istotne znaczenie ma też zastosowanie różnych metod badawczych.

 

Wydalanie cyst obserwuje się zarówno u zdrowych jak i chorych zwierząt. Cysty są podatne na wysychanie. W niskich temperaturach i dużej wilgotności w środowisku mogą przetrwać kilka miesięcy. Trofozoity także mogą być wydalane do środowiska zewnętrznego wraz z biegunkowym kałem, ponieważ zbyt szybka perystaltyka uniemożliwia przekształcanie ich w cysty, jednak one nie są w stanie przetrwać poza organizmem żywiciela.

 

Tam, gdzie fekalia stykają się z wodą pitną, powstają szczególnie dobre warunki do rozprzestrzeniania się pasożyta w glebie lub na filtrach piaskowych w wodociągach. Dlatego wody powierzchniowe stanowią rezerwuar zarazka. Szczególnie zagrożone są przydomowe studnie, korzystające z wód podskórnych (często przeciekają do nich fekalia z przydomowych osadników ścieków), wody w rzekach, jeziorach (nawet te najczystsze w górach), stawach, bagnach i różnorodnych poidłach. Przypuszcza się, że lamblie występujące w kale dzikich zwierząt, np. bobrów lub innych gryzoni, stają się źródłem zanieczyszczenia wody w naturalnych zbiornikach.

 

Cykl życiowy

Cykl życiowy Giardia intestinalis odbywa się w jednym osobniku i obejmuje dwa stadia rozwojowe - trofozoit i cystę. Do zarażenia dochodzi w momencie spożycia inwazyjnych cyst. Cysty to owalne twory o mikroskopijnych rozmiarach: 8-12 µm. Odróżniają się od cyst innych pierwotniaków charakterystycznym odstawaniem zawartości cysty od otoczki, biegunowym ułożeniem 4 jąder i filamentami.  Po dostaniu się do żołądka ze stadium inwazyjnego uwalniane są ekscyzoity, które następnie dzielą się na potomne trofozoity. Jest to stadium, które zasiedla błonę śluzową dwunastnicy. Obecne w dwunastnicy trofozoity rozmnażają się przez podział komórkowy, dając potomne pokolenie trofozoitów kolonizujących dalsze odcinki błony śluzowej jelita cienkiego. Uwolnione z cyst trofozoity to twory gruszkowatego kształtu, zawierające dwa jądra i posiadające po stronie brzusznej nerkowaty krążek czepny, którym przytwierdzają się do błony śluzowej ściany jelita. Z części potomnych trofozoitów powstają cysty, które wydalane są do środowiska zewnętrznego. Cysty są wydalane z kałem żywiciela nieregularnie i w zmiennej liczbie. Czas, jaki upływa od przyjęcia cyst do pojawienia się ich w kale u psów wynosi od 5 do 12 dni. Patentność inwazji utrzymuje się zazwyczaj przez wiele tygodni, a nawet miesięcy.

 

 

Zakażenie


Do zarażenia dochodzi przede wszystkim poprzez spożycie wody lub pokarmu zanieczyszczonego cystami (zwłaszcza picie wody z otwartych zbiorników wodnych, kałuż i zjadanie zainfekowanych cystami odpadków znalezionych na spacerach). Możliwe jest również zarażenie poprzez kontakty bezpośrednie np. wzajemne wylizywanie się psów. Ponadto psy mogą się zarazić poprzez kontakt ze skażonymi pasożytami odchodami czy glebą. Ryzyko zakażenia wzrasta w dużych skupiskach psów, na wystawach psów, w schroniskach, azylach, hodowlach oraz terenach podmokłych, gdzie utrzymywane są psy.
 

Objawy

 

Zdecydowana większość czworonogów to bezobjawowi nosiciele lambliozy (około 90%)!!! Te mikroskopijne pasożyty przyczepiają się do ściany jelita, a ich uszkodzenie powoduje u osobników podatnych ostry, nagły początek cuchnącej biegunki. Zakażenie Giardia intestinalis u psów może prowadzić do utraty wagi, ostrej, przewlekłej lub okresowo występującej biegunki i tłustego stolca. Stolec może być od miękkiego do wodnistego, często ma zielonkawy odcień i czasami zawiera krew. U zainfekowanych psów obecny jest nadmiar śluzu w kale. W niektórych przypadkach mogą wystąpić wymioty. Objawy mogą utrzymywać się przez kilka tygodni, a stopniowa utrata masy ciała może być widoczna. Większość psów nie ma gorączki, ale może być mniej aktywna. Choroba zwykle nie zagraża życiu, chyba że układ odpornościowy psa jest niedojrzały lub pies ma obniżoną odporność. Młodsze zwierzęta częściej wykazują objawy kliniczne.

 

Diagnostyka

 

W diagnostyce zastosowanie znajdują: badanie mikroskopowe, testy immunologiczne oraz wykrywanie kwasów nukleinowych pasożyta w próbce kału. Najczęściej w praktyce klinicznej stosowane są badania mikroskopowe kału, w którym poszukuje się cyst. W świeżo badanym kale możliwe jest także stwierdzenie trofozoitów. Czułość metody mikroskopowej wykonywanej w doświadczonym laboratorium jest szacowana na 70%, ze względu na fakt nieregularnego wydalania cyst. Przerwy w wydalaniu mogą wynosić nawet kilkanaście dni. Dlatego konieczne jest kilkakrotne badanie kału, najlepiej pobranego w kolejnych dniach lub z kilkudniowym odstępem. Prawdopodobieństwo wykrycia cyst w jednorazowym badaniu mikroskopowym kału wynosi 35-50%, a przez wielokrotne badania czułość badania można zwiększyć do 70-90%. Możliwe są także fałszywie dodatnie rozpoznania, ponieważ niektóre komórki, głównie grzyby, mogą być błędnie rozpoznawane jako cysty.

 

Obecnie coraz powszechniej wykorzystuje się metody wykrywające antygeny Giardia intestinalis za pomocą immunofluorescencji i techniki immunoenzymatycznej (ELISA). Dostępnych jest wiele komercyjnych testów, które charakteryzują się wysoką czułością i swoistością sięgającą nawet 99%. W testach immunofluorescencji bezpośredniej wykorzystuje się znakowane fluorochromem przeciwciała monoklonalne przeciw antygenom ściany cyst Giardia intestinalis, a w testach immunonzymatycznych (ElA) - antygen kałowy Giardia intestinalis.

 

Leczenie

 

Najczęstszymi lekami stosowanymi do leczenia giardiozy są fenbendazol i metronidazol. Leki te są zwykle podawane w odpowiedniej dawce przez trzy do dziesięciu dni. Oba leki mogą być podawane w kombinacji, zwłaszcza psom z oporną na leczenie biegunką. Leczenie wspomagające innymi lekami może być konieczne jako terapia uzupełniająca, jeśli występuje odwodnienie lub biegunka jest wyjątkowo ciężka. Dobrej jakości, wysoce strawna dieta uzupełniona o enzymy trawienne, probiotyki i L-glutaminę jest wskazana podczas leczenia. Niektóre psy mogą wymagać dalszych badań i zabiegów leczniczych, a podjęte działania są uzależnione od ich stanu i ciężkości zakażenia. Zmniejszeniu ryzyka ponownego zarażenia może służyć wykąpanie psa w szamponie (np. zawierającym diglukonian chlorheksydyny) na zakończenie leczenia przeciwpierwotniaczego. Wszystkie zakażone zwierzęta domowe powinny być ponownie przetestowane na obecność pasożyta dwa do czterech tygodni po zakończeniu leczenia. Jeśli w domu przebywa więcej zwierząt, to wszystkie powinny być poddane badaniu na obecność pasożyta i w razie konieczności należy zastosować odpowiednie leczenie.

 

Rokowanie


Rokowanie jest dobre w większości przypadków. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań, w tym śmierć.

 

Zagrożenie dla człowieka

 

Giardia intestinalis może powodować biegunkę u ludzi i może być potencjalnie przenoszona z psów na ludzi. W przeszłości zakładano, że koty i psy, wraz z dziką zwierzyną, są ważnym źródłem infekcji dla ludzi. Genotyp A może zainfekować ludzi, psy i koty, podczas gdy genotyp B może zarazić zarówno ludzi, jak i psy. W momencie wykrycia giardiozy u psa zaleca się wykonać także badanie na tego pasożyta u ludzkich domowników.

 

Jeśli u psa zdiagnozowano giardiozę, to dezynfekcja środowiska, utrzymanie psa w czystości oraz dobra higiena osobista są niezwykle ważne i pomagają zapobiec przypadkowemu rozprzestrzenianiu się zakażenia na ludzi. W szczególności osoby z uszkodzonym układem odpornościowym lub przechodzące chemioterapię, powinny zachować szczególną ostrożność podczas wykonywania wszelkich czynności przy zakażonym psie.

 

Zapobieganie

 

Zapobieganie zarażeniu jest trudne ze względu na powszechność występowania pierwotniaka u żywicieli oraz zanieczyszczenie środowiska cystami tego pasożyta. Dlatego trzeba starać się, aby nie dopuszczać do zarażenia poprzez działania zapobiegawcze.

 

Wszystkie pomieszczenia, powierzchnie i przedmioty, z którymi miał styczność chory pies powinny być zdezynfekowane.Do dezynfekcji środowiska można użyć wybielacza chlorowego w rozcieńczeniach 1:32 lub 1:16 lub 1-2 szklanki na galon wody (60-120 ml/l). Należy jednak upewnić się, że określone powierzchnie można bezpiecznie czyścić wybielaczem. Lizol i czwartorzędowe związki amoniowe (Parvosol i itp.), także opisano jako skuteczne w zabijaniu cyst.

 

Cysty Giardia intestinalis są podatne na wysychanie, dlatego też środowisko bytowania psa powinno być suche. Aby uzyskać jak najlepsze wyniki, należy dokładnie oczyścić środowisko bytowania psa, dokładnie zdezynfekować i wyprać wszystkie legowiska, zabawki, miski, a następnie pozwolić czyszczonym obszarom jak i sprzętom schnąć przez kilka dni i dopiero należy ponownie wprowadzić psa na dany teren.

 

Niezwykle istotne jest również zachowanie środków ostrożności przy wprowadzaniu nowych zwierząt do domu/hodowli. Zasadne wydaje się wykonanie badań przed wprowadzeniem ich do stada. Zwierzęta z biegunką oraz te, u których stwierdzono zarażenie powinny być zawsze poddawane kwarantannie, odpowiednio diagnozowane i w razie konieczności leczone.

 

Niezbędnym elementem zapobiegania przenoszenia pasożytów jest także zachowanie wysokiej higieny osobistej i środków ostrożności w kontaktach z chorym zwierzęciem, a zwłaszcza jego odchodami. Należy stosować ubranie ochronne, w tym rękawiczki i odpowiednie worki na odchody, które powinny być sprzątanie niezwłocznie i wyrzucane.

 

Żywność i wodę pitną należy chronić przed zanieczyszczeniem. Zawsze przed spożyciem należy dokładnie myć wszystkie produkty.

 

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768