O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Odkrywamy mało znane - krenosomoza

 

Krenosomoza to choroba pasożytnicza wywołana inwazją nicienia o nazwie Crenosoma vulpis. Nicień ten jest pasożytem kosmopolitycznym. Występuje w Europie, Azji i w Ameryce. W Polsce pierwszy raz został zdiagnozowany u lisów w 1935 roku. Patogenezę krenosomozy u psów opisali w 1970 roku Stockdale i Hulland. Żywicielami ostatecznymi dla tego pasożyta w naszych warunkach geograficznych jest przede wszystkim lis, ale mogą nimi być również wilk i pies.

 

Crenosoma vulpis larwa L1

 

Crenosoma vulpis należy do podrzędu Strongylida, nadrodziny Metastrongyloidea, rodziny Crenosomatidae i rodzaju Crenosoma. Jest to niewielkich rozmiarów nicień lekko brązowy, u którego na przednim końcu ciała występują pierścieniowate oskórkowe ornamentacje rozszerzające się ku tyłowi. Długość samca wynosi 5.28-6.88 mm, szerokość maksymalna 0.3 mm. Długość samicy waha się w granicach 11.84-15.84 mm, szerokość na wysokości otworu płciowego w granicach 0.38-0.42 mm. Jajeczka o wymiarach 0.057 x 0.0028 zawierają żywe larwy, które wylęgają się już w macicy lub pochwie. Larwy są przeźroczyste kształtu robakowatego. Długość ich wynosi 246-308 µm, a szerokość 15-16 µm. Koniec przedni mają tępo śpiczasty. Otwór gębowy leży nieco przedniogrzbietowo (orodorsalnie). Koniec ogonowy jest charakterystycznie zagięty na stronę grzbietową.

 

Cykl życiowy

 

Młode larwy I stadium dostają się wraz z wykrztusiną z płuc przez tchawicę do jamy gębowej i przewodu pokarmowego, po czym wydalane są wraz z kałem. Podczas kaszlu mogą być czasami wydalane wraz z wykrztusiną przez nos lub jamę gębową. Do dalszego rozwoju larwa potrzebuje żywiciela pośredniego, którymi są ślimaki lądowe Helix pomatia, Cepea hortensis, Cepea nemoralis, Arianita arbustorum, Agriolimax agrestis, Arion hortensis, Arion circumscriptus i Succinea. Larwy po wniknięciu w ciało ślimaka gwałtownie rosną. W ciągu 17 dni przechodzą w ślimaku dwa linienia, po czym jako larwy III stadium stają się inwazyjne. Czas rozwoju larw w ciele ślimaka jest różny, zależy od temperatury otoczenia i gatunku żywiciela pośredniego. Inwazyjne larwy nie opuszczają ciała ślimaków, lecz mogą żyć w nich do 9 miesięcy. Zarażenie żywicieli ostatecznych następuje po zjedzeniu zarażonych ślimaków. Larwy opuszczają ciało ślimaka i wędrują przez ścianę jelit, węzły chłonne krezkowe, ductus thoracicus i z krwią przez serce do płuc. Po 20 godzinach od momentu połknięcia ślimaka larwy są już obecne w płucach. W ciągu 13-14 dni larwy osiągają po dalszych 2 linieniach dojrzałość płciową i zaczynają produkować jaja. Dorosłe pasożyty bytują w końcowych odcinkach oskrzeli. Okres praepatentny trwa ok. 19 dni.

 

 

Objawy

 

Objawy uzależnione są od wieku, cech indywidualnych zwierzęcia, odporności i stopnia inwazji. Pasożyty bytując w końcowych odcinkach oskrzeli, swymi oskórkowymi pierścieniami uzbrojonymi w drobne kolce, drażnią błonę śluzową oskrzeli, powodując ich stan zapalny, oraz wydzielanie dużej ilości ciągliwego śluzu. Równocześnie toksyny pasożyta zatruwają organizm zwierzęcia. Psia krenosomoza charakteryzuje się zwykle zapaleniem oskrzeli z suchym, nieproduktywnym kaszlem. Sporadycznie występuje odruch wymiotny. Duże zarobaczenie może skutkować wydzielaniem śluzu z dróg oddechowych wraz z przewlekłym i produktywnym kaszlem, co z kolei może niekorzystnie wpływać na jakość życia psów. Przy przebiegu przewlekłym występuje u chorych zwierząt chroniczny nieżyt oskrzeli, anemia i wychudzenie. Nieleczona choroba może prowadzić do nieżytu tchawicy i oskrzeli, zapalenia płuc. Choroba może być śmiertelna, szczególnie, gdy nastąpi wtórne zakażenie bakteryjne.
 

Diagnoza

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Z raportu „Zwierzęta w polskich domach” przeprowadzonego przez TNS Polska w październiku 2014 roku wynika, że ponad 48% Polaków posiada jakieś zwierzę. Spośród nich aż 83% ma psy. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów jest bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt), prowadzą do destrukcji samego organizmu. I tak np. inwazje pasożytnicze przewodu pokarmowego powodują rozliczne dolegliwości, poczynając od lekkich biegunek, kończąc na niedokrwistości, wycieńczeniu, a nawet śmierci. Pies traci również odporność, wykonywane szczepienia nie spełniają swojej pełnej roli i w efekcie pies staje się podatny na wiele chorób.

 

Diagnoza krenosomozy stanowi wyzwanie, ponieważ obraz kliniczny naśladuje inne choroby układu oddechowego, charakteryzujące się niewielkimi lub łagodnymi objawami oddechowymi, takimi jak zapalenie oskrzeli z wydzieliną śluzowo-ropną i przewlekłym kaszlem. Wielu lekarzy objawy traktuje jako rezultat reakcji alergicznych i podejmuje leczenie. Tymczasem po przeprowadzeniu wywiadu i badaniu osłuchowym lekarz powinien wykonać badania krwi i RTG klatki piersiowej. Należy nadmienić, że często krenosomoza nie wykazuje żadnych szczególnych nieprawidłowości radiograficznych lub hematologicznych. Oprócz ww. badań lekarz może też zdecydować się na wykonanie bronchoskopii. W badaniu bronchoskopowym można uwidocznić larwy w świetle dróg oddechowych. Ponadto można wykonać analizę płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego,, w którym larwy również mogą być widoczne. 

 

zdjęcie RTG klatki piersiowej psa zakażonego Crenosoma vulpis

widoczne niejednolite nacieki

 

W rzeczywistości Crenosoma vulpis można łatwo wykryć wykonując badanie koproskopowe (badanie kału). Najbardziej skutecznym sposobem diagnozowania Crenosoma vulpis jest użycie metody Baermanna,, która umożliwia wykrycie larw I stadium w kale. Ten test koprologiczny uważany jest za złoty standard w diagnostyce zakażeń płucnych. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik świadczy o zarażeniu, a wynik negatywny wcale zarażenia nie wyklucza (możliwość wyników fałszywie ujemnych). Należy wykonać wiele badań kału, aby poprawić wskaźnik wykrywalności i uniknąć fałszywie negatywnych wyników.

 

Leczenie

 

Głównym sposobem "walki" z Crenosoma vulpis jest program regularnych odrobaczeń psów. W Polsce dostępna jest szeroka oferta środków przeciw pasożytom wewnętrznym. Mogą one być w postaci doustnej (tabletki, pasta), kropelek spot-on do stosowania na skórę czy też w formie iniekcji do podania przez lekarza weterynarii. W zależności od składu, dany środek może działać tylko na glistę psią lub może mieć szerokie spektrum działania i będzie skutecznie zwalczał zakażenie innymi pasożytami również.

 

Szczenięta odrobacza się kilkukrotnie, bez uprzedniej diagnostyki koproskopowej. Środkami dostosowanymi do wieku psa. Pierwsze takie odrobaczanie wykonywane jest w domu hodowcy w około 14 dniu życia szczeniąt, następnie powtarzane w wieku około 4 tygodni i w wieku  6-7  tygodni (przed pierwszym szczepieniem). Młode psy do wieku 6 miesięcy powinny być odrobaczane raz na 4 tygodnie, a później regularnie 2 razy do roku. W przypadku reproduktorów i suk hodowlanych powinno się je profilaktycznie odrobaczać częściej. Reproduktory np. raz na kwartał, a suki hodowlane powinny być profilaktycznie odrobaczone bezpośrednio przed planowanym kryciem. U suk szczennych zaleca się również zastosowanie preparatu na ok. 10 dni przed rozwiązaniem i w tym samym okresie, kiedy będą po raz pierwszy odrobaczane szczenięta. Odrobaczanie raz na 4 tygodnie może zmniejszyć ryzyko inwazji patentnych i może być zasadne w przypadkach wysokiego ryzyka, takich jak skarmianie psa surowym mięsem, podrobami i odpadami poubojowymi oraz w przypadku trzymania zwierząt w rodzinach z małymi dziećmi, gdzie psy mają dostęp do ogrodów, czy parków.

 

Dorosłe zwierzę należy odrobaczać środkiem pasożytobójczym, o jak najszerszym spektrum działania. W przypadkach wątpliwych warto również wykonać pełne badanie kału. Badanie kału może również zastąpić częste odrobaczanie, wówczas powinno być ono wykonywane, co najmniej cztery razy w roku. Nie mniej ważna jest także profilaktyka prowadzona w kierunku zabezpieczenia psa przed pasożytami zewnętrznymi.

 

W przypadku potwierdzenia inwazji Crenosoma vulpis w leczeniu zaleca się stosowanie preparatów zawierających fenbendazol, febantel, iwermektynę lub oksym mibemycyny. Oprócz tego wskazane jest wykonanie kilka dni po zakończeniu terapii leczniczej badania koproskopowego w celu upewnienia się, że nastąpiła całkowita eliminacja pasożytów.

 

Rokowanie


Rokowanie w większości przypadków  jest dobre.
Krenosomoza jest najgroźniejsza dla młodych organizmów - dla szczeniąt. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań. Upadki starszych szczeniąt lub dorosłych psów w przebiegu krenosomozy są zwykle spowodowane wtórnym zakażeniem wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym.

 

Zwalczanie inwazji

 

Poza stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • poddawaniu mięsa, ryb i drobiu obróbce (gotowanie: 10 min., temp. wewnętrzna 65°C lub mrożenie: 7 dni w temp -18-20°C);

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi

  • pilnowaniu psa tak, by nie miał kontaktu ze zwierzętami dzikimi;

  • stosowaniu środków ograniczających bytowanie ślimaków w środowisku, gdzie przebywa pies (ogród, podwórko, działka).

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768