O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Zakażenia pierwotniacze przewodu pokarmowego szczeniąt - Czy jesteśmy świadomi zagrożenia?

 

Zdarza się, iż mimo wszelkiej dbałości hodowcy o  zapewnienie szczeniętom odpowiednich warunków, właściwe odżywianie, prowadzenia zabiegów profilaktycznych, u  szczeniąt może wystąpić biegunka, która szybko wpływa na pogorszenie stanu zdrowia. Zaburzenia ze strony układu pokarmowego u szczeniąt w młodym wieku zawsze powinny niepokoić hodowcę i być powodem konsultacji lekarsko-weterynaryjnej.

 

Szczenięta zarażają się poprzez zjedzenie oocyst obecnych w środowisku.

zdjęcie dodane przez redakcję Portalu "Świat Czarnego Teriera"

 

Występowanie

 

W  praktyce definitywne ustalenie przyczyny zaburzeń jelitowych nie zawsze jest proste, dlatego też warto pamiętać o mniej „popularnych” przyczynach, takich jak zarażenia wywołane przez pierwotniaki. Przemawia za tym fakt, iż w wynikach opublikowanych badań parazytologicznych u blisko 20% psów stwierdzono obecność pierwotniaków z rodzaju Giardia, u  8% psów obecność kokcydiów, co wydaje się wynikiem zaskakująco wysokim w  porównaniu do „popularnych” nicieni, które stwierdzono u 11% psów.

 

(...) Kokcydia to pierwotniaki powodujące zarażenia jelitowe przebiegające z  biegunką. (...). Jeszcze kilkanaście lat temu podważano występowanie tych pierwotniaków w Polsce! Występowanie kokcydiów stwierdza się szczególnie często u szczeniąt do 3 miesiąca życia. W tej grupie wiekowej zarażenie stwierdza się aż u 23 % populacji szczeniąt, podczas gdy glista psia występuje u 12% z nich. W grupie nieco starszych szczeniąt, w wieku 3–6 miesięcy, występowanie kokcydiów jest znacząco mniejsze i dotyczy ok. 12% populacji, podobnie jak glisty psiej. Oznacza to, iż kokcydioza występuje dość powszechnie i  najczęściej dotyka szczenięta w okresie, kiedy są jeszcze pod opieką hodowcy, lub gdy zmieniają warunki utrzymania i zostają zabrane przez nowych właścicieli do ich domów.

 

U psów opisuje się zakażenia następującymi gatunkami kokcydiów:

  • Isospora canis – gatunek bardziej patogenny, który ingeruje w  głębsze warstwy błony śluzowej jelit,

  • Isospora ohioensis (często opisywane wspólnie I. burrowsi, I. neorivolta) – gatunek mniej patogenny, często niedaje objawów klinicznych.

Objawy

 

Głównym objawem cystoizosporozy u szczeniąt jest biegunka, pojawiająca się po raz pierwszy zazwyczaj w wieku ok. 4–5 tygodnia życia, a więc w okresie, w którym najczęściej rozpoczynają opuszczać kojec oraz wprowadzone zostaje dokarmianie. Biegunka często wiąże się z odwodnieniem oraz utratą masy ciała, a  dodatkowe objawy niespecyficzne to obniżenie apetytu, wymioty i osowiałość.

 

Początkowo u silnych, dobrze odchowanych szczeniąt najczęściej obserwuje się luźniejszy kał i  jedynie niewielkie pogorszenie dobrego samopoczucia. W kolejnych dniach biegunka staje się wodnista, obfita, często o kolorze żółtawym, konsystencją przypominająca rozcieńczoną kaszkę mannę (choć zależy to od sposobu żywienia szczeniąt). Dodatkowo w  kale można obserwować pasma śluzu lub krwi. Biegunka i towarzyszące jej objawy są wynikiem zniszczenia kosmków jelitowych poprzez namnażające się kokcydia, co powoduje stan zapalny jelit i znaczne obniżenie możliwości wchłaniania pokarmu. Osłabione w wyniku przebiegu choroby szczenięta są bardziej podatne na infekcje bakteryjne i wirusowe, które stanowią dla nich poważne dodatkowe zagrożenie. Zaniechanie leczenia szczeniąt może skutkować dalszym pogorszeniem ich samopoczucia, osłabieniem, wychudzeniem, a w skrajnych przypadkach prowadzi do śmierci szczenięcia.

 

Charakterystycznym dla przebiegu cystoizosporozy faktem jest, iż z reguły dotyka wszystkie szczenięta w  miocie, niekoniecznie jednocześnie, tzn. zachorowanie pierwszego szczenięcia i kolejnych dzieli często odstęp jednego do paru dni.

 

Zakażenie i cykl życiowy

 

Cykl życiowy kokcydiów jest dość prosty i ograniczony tylko do jednego gatunku żywiciela – psa. Poniżej przestawiam poszczególne stadia zarażenia, istotne dla zrozumienia przebiegu choroby.

 

 

Szczenięta zarażają się drogą pokarmową, poprzez spożycie oocyst obecnych w środowisku. Ponieważ u dużej części populacji psów stwierdza się (również bezobjawowe) zarażenie kokcydiami, to oocysty bytują powszechnie w  środowisku, gdzie przebywają psy, ze szczególnym natężeniem występowania w  obrębie hodowli, schronisk, terenów wystaw lub klubów sportowych dla psów. Dorosłe psy bardzo często są nosicielami bezobjawowymi, ale wykazują okresowe siewstwo (wydalanie oocyst do środowiska).

 

Oocysty obecne w środowisku otoczone są grubą otoczką. Po przedostaniu się do organizmu psa dostają się do światła przewodu pokarmowego i osiągają jelito cienkie. Tam, pozbawione już otoczki, wnikają do komórek błony śluzowej i zaczynają namnażanie. Proces ten wiąże się z uszkodzeniem i zniszczeniem błony śluzowej jelit, skróceniem kosmków jelitowych, zmianą czasu pasażu treści jelitowej, czego objawem jest biegunka. Okres namnażania się kokcydiów trwa 8–12 dni w przypadku I. canis lub 4–9 dni w przypadku I.ohioensis.

 

Kolejnym etapem cyklu rozwojowego jest uwalnianie pasożytów do światła jelita i następnie wydalanie oocyst wraz z  kałem. Okres od momentu spożycia oocyst (zarażenie), kiedy następuje namnażanie, lecz jeszcze nie występuje siewstwo, nazywamy okresem prepatentnym (lub utajonym).

 

Okres patentny (jawny) zaczyna się w  momencie uwalniania namnożonych oocyst do światła jelita. W tym okresie w  kale chorego psa (w  laboratorium, za pomocą metody flotacji) można stwierdzić oocysty, co umożliwia identyfikację pasożyta.

 

Podsumowując, u szczeniąt z biegunką, znajdujących się w okresie prepatentnym, odnotowuje się objawy kliniczne, lecz badanie kału nie wykazuje obecności oocyst. Zrozumienie tego zjawiska jest kluczowe w przeprowadzeniu odpowiedniej, skutecznej terapii.

 

Oocysty w  środowisku zewnętrznym ulegają sporulacji, czyli przekształceniu w formy przetrwalnikowe, co zapewnia im odporność na czynniki zewnętrzne. Obecne w środowisku oocysty po spożyciu stanowią źródło zarażenia dla kolejnych szczeniąt bądź ponownie dla tego samego osobnika

 

Diagnostyka i leczenie

 

Lekarz weterynarii może zdiagnozować kokcydiozę na podstawie danych z  wywiadu i objawów klinicznych u szczeniąt. W okresie patentnym potwierdzeniem diagnozy jest obecność oocyst w kale, przed okresem patentnym potwierdzeniem diagnozy może być skuteczna reakcja empiryczna na podanie leków przeciwpierwotniaczych. Ponieważ zakażenie najczęściej dotyczy szczeniąt kilkutygodniowych, zawsze w rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę inne infekcje pasożytnicze charakterystyczne dla tego wieku (np. glistnica) oraz choroby bakteryjne i  wirusowe (w  tym m.in. koronawirozę i parwowirozę).

 

W  typowym przebiegu zarażenia biegunka rozpoczyna się po około 6 dniach od zarażenia, a szczytowy okres siewsta przypada na 9–10 dzień od zarażenia. Postępowanie obejmuje leczenie objawowe mające na celu przywrócenie równowagi elektrolitowej, odpowiedniego stanu nawodnienia organizmu oraz złagodzenia objawów stanu zapalnego jelit. Zależnie od zaawansowania choroby i stanu szczenięcia stosuje się: nawadnianie, leki przeciwwymiotne, przeciwzapalne, przeciwbólowe. Aby ograniczyć infekcje wtórne, czasami stosuje się osłonę antybiotykową. Należy pamiętać o właściwej diecie (zaleca się podawanie małych porcji lekkostrawnego pokarmu) i odbudowie mikroflory jelitowej (np. przez podawanie probiotyków). Wspomagająco dobre efekty przynosi stosowanie środków absorbujących i tonizujących ścianę jelit typu węgiel medyczny lub preparaty zawierające glinkę kaolinową. Stosując te środki, należy pamiętać o zachowaniu odpowiedniego odstępu czasu pomiędzy doustnym podaniem leku a substancji chłonnych.

 

Leczenie kierunkowe polega na podaniu preparatu wykazującego skuteczność przeciwko kokcydiom. Z wyboru stosuje się toltrazuryl w dawce zalecanej przez lekarza weterynarii. W razie podejrzenia utrzymywania się zarażenia zaleca się kolejne podanie po 2 tygodniach. Skuteczność toltrazurylu wynosi aż do 99%.

 

Ze względu na szybkie namnażanie się patogenu a  następnie wydalanie dużej liczby oocyst, niezmiernie ważne jest, aby do zwalczania zarażenia przystąpić w jego początkowej fazie. Jeśli (hipotetycznie) w miocie znajduje się jedno zarażone szczenię, to ryzyko zarażenia pozostałych jest bardzo wysokie, pomimo tego, że mogło nie dojść jeszcze do wydalania pasożytów. Rozsądne jest objęcie leczeniem wszystkich podatnych na zarażenie zwierząt, tj. wszystkich szczeniąt z miotu i innych młodych psów, które pozostają z nimi w kontakcie. Wczesne podanie leku (zanim rozwinie się biegunka) zdecydowanie ogranicza liczbę wydalanych oocyst oraz występowanie biegunki.

 

Na polskim rynku dostępne są preparaty zawierające toltrazuryl. Lekiem z  wyboru zarejestrowanym dla psów jest Procox (zawiera emopdepsyd i toltrazuryl, jego producentem jest Bayer), którego zastosowanie jednocześnie zapewnia zwalczanie zarażenia nicieniami, ze względu na zawartość emodepsydu. Istotnym ograniczeniem jest fakt, iż nie należy stosować tego preparatu u psów, u których występuje mutacja w obrębie genu MDR1 (zwiększonej wrażliwości na iwermektynę/i  inne leki). (...)

 

U  psów ras, w których mutacja ta nie występuje, Procox może być stosowany już po 2 tygodniu życia do standardowego odrobaczania szczeniąt o wadze powyżej 0,5 kg.

 

U  psów, u  których istnieje ryzyko związane z  zastosowaniem emodepsydu, lekarze weterynarii często decydują się na zastosowanie innych preparatów.

 

O powodzeniu leczenia, długości trwania terapii oraz rekonwalescencji decydują następujące czynniki:

  • stan kliniczny dotkniętych zwierząt;

  • zastosowana terapia wspomagająca;

  • okres podania leku, gdyż zdecydowanie korzystniejsze jest wczesne (przed wystąpieniem objawów biegunki) niż późne podanie (w  okresie patentnym);

  • przerwanie cyklu siewsta i  zachowanie zasad higieny w celu ograniczenia zarażeń powtórnych.

Szczególnie w  hodowlach, gdzie zarażenia kokcydiami się powtarzają, zaleca się przedłużone leczenie i  dezynfekcję środowiska, a także wdrożenie planu postępowania profilaktycznego oraz długoterminowe przestrzeganie zasad ścisłego zapobiegania kokcydiozie.

 

Zapobieganie

 

Biorąc pod uwagę powszechność pasożytów, należy założyć, że ich całkowite zwalczenie w  środowisku nie jest możliwe, jednakże trzeba dołożyć wszelkich starań, aby minimalizować ryzyko zarażenia (tab.1).

 

 

Jako skuteczne sposoby inaktywacji oocyst wymienia się działanie wysokiej temperatury, np. czyszczenie za pomocą pary wodnej, dezynfekcję chemiczną z  zastosowaniem krezoli, a także przemywanie powierzchni roztworem podchlorynu sodu (np. wodne roztwory preparatu typu Domestos w rozcieńczeniu 250 ml na 3,8 litra wody). Korzystne jest, aby po zastosowaniu substancji dezynfekującej, powierzchnie pozostawić do całkowitego wyschnięcia, co również ogranicza przeżywalność oocyst. Dokonując wyboru środka do dezynfekcji, zawsze należy wziąć pod uwagę jego potencjalny szkodliwy wpływ na zwierzęta oraz wytrzymałość dezynfekowanych powierzchni.

 

Warto pamiętać o częstym występowaniu kokcydiozy u  szczeniąt, szczególnie wieku 3–6 miesięcy, a szczególnie w większych hodowlach rozważyć postępowanie mające na celu ograniczanie ryzyka zarażenia – izolację młodych psów. Jednocześnie pamiętajmy, iż mimo że kokcydioza może stwarzać wiele problemów przy odchowie szczeniąt, to patogen ten nie stanowi zagrożenia dla ludzi, a wcześnie podjęte leczenie oraz szeroko pojęta dobrze prowadzona ochrona środowiska przebywania psów oraz profilaktyka okazują się wysoce skuteczne.

 

Lek. wet. Anna Dominiak

 

źródło - Zakażenia pierwotniacze przewodu pokarmowego szczeniąt - Czy jesteśmy świadomi zagrożenia? - Pies 1 (373) 2019

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768