O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Glista psia - problem wciąż aktualny

 

Glistnica (toksokaroza) to choroba pasożytnicza psów wywoływana przez glistę psią (Toxocara canis), która po raz pierwszy została opisana u psów w 1782 roku przez Wernera. Glisty to najczęściej spotykane pasożyty psów i innych mięsożernych zwierząt. Badania wykazały że ponad 60% szczeniąt i 20% dorosłych psów jest zakażonych tym pasożytem. Glista psia stanowi również zagrożenie dla człowieka, który może stać się żywicielem rezerwuarowym tego pasożyta. Przeciwciała przeciwko glistom z rodzaju Toxocara stwierdza się u około 25% ludzi. W 1950 roku Helenor Campbell Wilder Foerster jako pierwsza opisała toksokarozę u ludzi.

 

Z wyliczeń epidemiologów wynika, że codziennie na świecie z odchodami zainfekowanych psów dostaje się do gruntu 8.5 tryliona jaj. Zanieczyszczenie środowiska jajami glisty psiej występuje powszechnie na całym świecie. W badaniach środowiskowych przeprowadzonych w Polsce stwierdzono obecność jaj w 10-50% badanego materiału. Najwięcej stwierdzanych w Polsce zakażeń gleby pochodzi z alejek osiedlowych, wejść do budynków, boisk, placów zabaw i piaskownic.

 

glista psia

 

jaja glisty psiej

 

Glista psia to kosmopolityczny nicień. Dojrzałe glisty bytujące w jelitach zakażonych zwierząt wytwarzają jaja, które wydalane są do środowiska zewnętrznego wraz z odchodami. Warto zaznaczyć, że jaja nie są od razu po wydaleniu inwazyjne. W optymalnych warunkach leżakują w glebie po to, by zawarty w nich zarodek poprzez podziały mógł uformować się w larwę zdolną do zarażania. Mniej więcej po 2-3 tygodniach (przy zachowaniu optymalnych warunków tj. temperatura 25-30°C, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja uzyskują zdolność zarażania. W mniej sprzyjających warunkach proces ten może trwać kilka miesięcy.

 

Jaja nicienia są stosunkowo odporne na niekorzystne czynniki klimatyczne. Giną dopiero w temperaturach poniżej -10°C i powyżej +45°C. W sprzyjających warunkach (odpowiednia temperatura, wilgotność i dostęp do tlenu) jaja glist mogą przetrwać w środowisku, zachowując inwazyjność przez wiele lat. Z tego względu powszechnym źródłem zakażenia jest przede wszystkim skażona gleba i zanieczyszczony jajami pokarm. Nie mniejsze znaczenie w rozprzestrzenianiu zakażenia odgrywają kontakty z zakażonymi zwierzętami oraz ich odchodami. Rezerwuarem pasożytów dla zwierząt towarzyszących bardzo często bywają zwierzęta dzikie. Przeniesienie na psy może bowiem nastąpić poprzez spożycie zakażonych przypadkowych żywicieli, takich jak dżdżownice, karaluchy czy gryzonie.

 

Glista psia należy do rzędu Ascaridida, rodziny Toxocaridae i rodzaju Toxocara. Jest to nicień o obłym kształcie ciała i wyraźnym dymorfizmie płciowym. Barwy białej lub biało-żółtawej. Przedni odcinek ciała ma zaopatrzony w dwa wąskie skrzydełka oskórkowe. Gardziel jest zakończona tzw. żołądeczkiem. Samiec mierzy 9-13 cm długości i ma 2-2.6 mm średnicy, zaś samica mierzy do 20 cm długości i ma 3 mm średnicy. Samica bytująca w jelicie zarażonego psa może wydalać dziennie ponad 200 tys. jaj! Jaja są kuliste i charakteryzują się grubą, brązową skorupką. Na zewnątrz otoczki znajdują się oczkowate wgłębienia. Inwazyjne jajo zawiera wykształconą larwę stadium L2 i mierzy od 72 do 85 µm.

 

Zarażenie żywicieli ostatecznych, paratenicznych (żywicielami paratenicznymi glisty psiej często są gryzonie, bezkręgowce (dżdżownice), ptaki (kury, gęsi), króliki, świnie i bydło) lub przypadkowych (człowiek) następuje drogą pokarmową, w wyniku spożycia pokarmu albo wody zanieczyszczonych jajami inwazyjnymi. Ponadto u samic żywicieli ostatecznych, pod wpływem zmian stężenia hormonów związanych z ciążą, larwy pasożyta opuszczają tkankę, w której przebywały, i za pośrednictwem układu krążenia przechodzą do płodów, gdzie umiejscawiają się w wątrobach (inwazja śródmaciczna). Dalsza wędrówka odbywa się po urodzeniu szczeniąt. Natomiast u karmiących samic żywicieli larwy nicieni odbywają wędrówkę somatyczną. W jej trakcie mogą dostać się do gruczołów mlekowych i wraz z mlekiem wniknąć do potomstwa (zarażenie laktogenne). Jednokrotnie zarażona samica może w ten sposób przekazywać larwy pasożyta kilku kolejnym miotom.

 

 

Cykl życiowy

 

Rozwój pasożyta w organizmie żywiciela ostatecznego uzależniony jest od jego wieku. Larwy wylęgają się z osłonek w dwunastnicy po 2-4 godzinach od momentu połknięcia jaja inwazyjnego. Następnie penetrują ścianę jelita i wnikają do naczyń limfatycznych, którymi dostają się do węzłów chłonnych, a stamtąd naczyniami żylnymi do układu wrotnego wątroby. Larwy docierają do wątroby po dwóch dniach po zarażeniu. Większość larw podejmuje dalszą wędrówkę i żyłami wątrobowymi dociera do serca, stamtąd zaś tętnicą płucną dostaje się do płuc (3-5 dni od dnia zarażenia). Migrujące larwy przebijają pęcherzyki płucne i poprzez tchawicę docierają do gardła, tam są odkrztuszane, połykane i ponownie trafiają do żołądka (10 dni od zarażenia). Do linki larw i osiągnięcia przez nie IV stadium może dojść w płucach, tchawicy lub przełyku. Natomiast w jelicie pasożyty dojrzewają do postaci dorosłych. Opisany typ wędrówki larw w organizmie żywiciela występuje u zwierząt ze słabą odpornością, tj. szczeniąt i młodych psów. Okres prepatentny (od połknięcia jaj do pojawienia się jaj w kale) trwa 28-30 dni. U szczeniąt, które zostały zarażone larwami śródmacicznie okres prepatentny zostaje skrócony do 14-21 dni.

U starszych zwierząt, które z reguły mają już wykształconą odporność. dochodzi do wędrówki larw, która nosi nazwę somatycznej. Larwy, po osiągnięciu płuc, przedostają się naczyniami włosowatymi do układu żył płucnych i przez lewą komorę serca trafiają do dużego układu krążenia. Wraz z krwią larwy przenoszone są do różnych narządów wewnętrznych, gdzie ulegają otorbieniu. U dorosłych psów larwy mogą przez wiele lat pozostawać w różnych narządach jako stadia drzemiące - u większości zwierząt z odpowiednio ukształtowanym układem odpornościowym i/lub przy małej inwazyjności nie przechodzą pełnego cyklu. U suk takie larwy są uwalniane w czasie kolejnych ciąż i laktacji, stając się przyczyną zarażenia potomstwa.

 

 

Objawy

 

Objawy uzależnione są od wieku, cech indywidualnych zwierzęcia, odporności i stopnia inwazji. Szczenięta intensywnie zarażone glistami mogą być w bardzo złej kondycji fizycznej. Często można u nich stwierdzić nienaturalnie duże, wzdęte brzuchy. Wychudzenie, biegunka na przemian z zaparciami, wymioty, wypływy z nosa, objawy płucne, matowa, zmierzwiona sierść, zahamowanie wzrostu to symptomy najczęściej stwierdzane u szczeniąt. Przy silnej inwazji glisty mogą zaczopować jelito, a wyniszczone stanem zapalnym ściany jelit mogą ulec przerwaniu i może dojść do zapalenia otrzewnej. Dojrzałe glisty mogą również wnikać do przewodów żółciowych, co może prowadzić do żółtaczki. Mogą także wystąpić objawy nerwowe jak drgawki, przykurcze mięśni, sztywność chodu i trudności ruchowe lub podniecenie, będące efektem oddziaływania na układ nerwowy metabolitów (neurotoksyn) wydzielanych przez glisty oraz alergizacja organizmu. U starszych psów bardzo rzadko stwierdza się objawy kliniczne zarażenia, gdyż na ogół nie dochodzi u nich do pełnego rozwoju glist, co związane jest z nabytą odpornością tych zwierząt na zarażenie pasożytami. Jednak nawet u zwierząt odpornych może się zdarzyć, że część larw odbędzie wędrówkę przez układ oddechowy kończącą się w przewodzie pokarmowym, gdzie glisty osiągną dojrzałość płciową. Robaki czasami mogą być obserwowane w odchodach lub w wymiocinach.
 

Diagnoza

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Z raportu „Zwierzęta w polskich domach” przeprowadzonego przez TNS Polska w październiku 2014 roku wynika, że ponad 48% Polaków posiada jakieś zwierzę. Spośród nich aż 83% ma psy. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów jest bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt), prowadzą do destrukcji samego organizmu. I tak np. inwazje pasożytnicze przewodu pokarmowego powodują rozliczne dolegliwości, poczynając od lekkich biegunek, kończąc na niedokrwistości, wycieńczeniu, a nawet śmierci. Pies traci również odporność, wykonywane szczepienia nie spełniają swojej pełnej roli i w efekcie pies staje się podatny na wiele chorób.

 

Diagnostyka opiera się głównie na badaniu koproskopowym (badaniu kału). Podczas takiego badania poszukuje się jaj metodą flotacji. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik świadczy o zarażeniu, a wynik negatywny wcale zarażenia nie wyklucza (możliwość wyników fałszywie ujemnych). Należy wykonać wiele badań kału, aby poprawić wskaźnik wykrywalności i uniknąć fałszywie negatywnych wyników. Przy dużym zarobaczeniu w wymiocinach lub odchodach można wykryć dorosłe glisty.


Zainfekowany pies stanowi realne zagrożenie dla człowieka, który również może ulec zarażeniu podczas bezpośredniego kontaktu z takim zwierzęciem, jego odchodami lub miejscem, w którym on przebywa. Glista psia atakuje również człowieka i wywołuje u niego toksokarozę. Zapobieganie i zwalczanie infekcji pasożytniczych jest obowiązkiem każdego właściciela psa, który dba o zdrowie i bezpieczeństwo swojego pupila i siebie.

 

Leczenie

 

Głównym sposobem "walki" z glistą psią jest program regularnych odrobaczeń psów. W Polsce dostępna jest szeroka oferta środków przeciw pasożytom wewnętrznym. Mogą one być w postaci doustnej (tabletki, pasta), kropelek spot-on do stosowania na skórę czy też w formie iniekcji do podania przez lekarza weterynarii. W zależności od składu, dany środek może działać tylko na glistę psią lub może mieć szerokie spektrum działania i będzie skutecznie zwalczał zakażenie innymi pasożytami również.

 

Szczenięta odrobacza się kilkukrotnie, bez uprzedniej diagnostyki koproskopowej. Środkami dostosowanymi do wieku psa. Pierwsze takie odrobaczanie wykonywane jest w domu hodowcy w około 14 dniu życia szczeniąt, następnie powtarzane w wieku około 4 tygodni i w wieku  6-7  tygodni (przed pierwszym szczepieniem). Młode psy do wieku 6 miesięcy powinny być odrobaczane raz na 4 tygodnie, a później regularnie 2 razy do roku. W przypadku reproduktorów i suk hodowlanych powinno się je profilaktycznie odrobaczać częściej. Reproduktory np. raz na kwartał, a suki hodowlane powinny być profilaktycznie odrobaczone bezpośrednio przed planowanym kryciem. U suk szczennych zaleca się również zastosowanie preparatu na ok. 10 dni przed rozwiązaniem i w tym samym okresie, kiedy będą po raz pierwszy odrobaczane szczenięta. Odrobaczanie raz na 4 tygodnie może zmniejszyć ryzyko inwazji patentnych i może być zasadne w przypadkach wysokiego ryzyka, takich jak skarmianie psa surowym mięsem, podrobami i odpadami poubojowymi oraz w przypadku trzymania zwierząt w rodzinach z małymi dziećmi, gdzie psy mają dostęp do ogrodów, czy parków.

 

Dorosłe zwierzę należy odrobaczać środkiem pasożytobójczym, o jak najszerszym spektrum działania. W przypadkach wątpliwych warto również wykonać pełne badanie kału. Badanie kału może również zastąpić częste odrobaczanie, wówczas powinno być ono wykonywane, co najmniej cztery razy w roku. Nie mniej ważna jest także profilaktyka prowadzona w kierunku zabezpieczenia psa przed pasożytami zewnętrznymi.

 

Rokowanie


Rokowanie w większości przypadków  jest dobre.
Glistnica jest najgroźniejsza dla młodych organizmów - dla szczeniąt pomiędzy 20 dniem, a 8-9 tygodniem życia. W tym przedziale wiekowym psów odnotowuje się największą śmiertelność w wyniku tej choroby. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań. Upadki starszych szczeniąt lub dorosłych psów w przebiegu glistnicy są zwykle spowodowane wtórnym zakażeniem wirusowym, bakteryjnym lub grzybiczym. Sporadycznie śmierć może być spowodowana zaczopowaniem jelit przez kłęby glist, perforacją ściany jelita, zaczopowaniem przewodów żółciowych lub wstrząsem anafilaktycznym (może powstać w wyniku przeprowadzania odrobaczenia, przy dużym zarobaczeniu, gdy rozkładające się robaki uwalniają toksyny).

 

Zagrożenie dla człowieka

 

Toksokaroza jest pasożytniczą chorobą odzwierzęcą ludzi. Ludzie są żywicielami przypadkowymi tego nicienia. Ulegają inwazji w wyniku spożycia pokarmu lub wody zanieczyszczonych jajami inwazyjnymi albo konsumpcji mięsa żywicieli paratenicznych zawierającego larwy glist. Mogą również zarazić się bezpośrednio ze środowiska np. przenosząc inwazyjne jaja do ust na brudnych rękach. Małe dzieci są najbardziej narażone na zakażenie, ponieważ spędzają sporo czasu na zewnątrz bawiąc się w ogrodach, piaskownicach czy na placach zabaw. Ponadto to przede wszystkim dzieci mają tendencję do wkładania różnych przedmiotów i brudnych rąk do buzi. Objawy chorobowe zależą od umiejscowienia się larw w organizmie, a także od intensywności inwazji i reakcji układu odpornościowego osoby zakażonej. Wyróżnia się postać utajoną (najczęstsza), trzewną i oczną. Nieleczona toksokaroza może być niebezpieczna, zwłaszcza w przypadku postaci ocznej, gdyż może spowodować utratę wzroku. Pomimo mechanizmów obronnych żywiciela, pasożyty mogą przeżyć w organizmie człowieka, tj. zachować zdolność do dalszych wędrówek, nawet przez 10 lat!

 

Zwalczanie inwazji

 

Poza stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • poddawaniu mięsa, ryb i drobiu obróbce (gotowanie: 10 min., temp. wewnętrzna 65°C lub mrożenie: 7 dni w temp -18-20°C);

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi;

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Diagnostyka kliniczna zwierząt. Opracowanie zbiorowe. Wyd. Urban & Partner Wydawnictwo Medyczne, 2012;
- Choroby zakaźne zwierząt z zarysem epidemiologii weterynaryjnej i zoonoz., Gliński Z., Kostro K., Wyd. PWRiL, Warszawa 2003;
- Parazytologia i parazytozy zwierząt., Gundłach J.L., Sadzikowski A.B., Wyd. PWRiL, Warszawa 2004;
- Zarys parazytologii lekarskiej., Kadłubowski R., Kurnatowska A.:, Wyd. PZWL, Warszawa 1999;

- Choroby wewnętrzne psów - Edward Hall, Kate Murphy, Peter Darke;
- Zoonozy – poważny problem! - Andrzej Połozowski (2007 r);
- Zarys parazytologii ogólnej - K. Niewiadomska, T. Pojmańska, B. Machnicka, A. Czubaj; Wydawnictwo Naukowe PWN;
- Parazytologia weterynaryjna - W. Stefański; Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne;
- Choroby wewnętrzne psów E. Hall, K. Murphy, P. Darke Sima 2003;
- Czym mogą zarazić nas zwierzęta? - Wanda Fijałkowska 1983 r.;
- Choroby pasożytnicze - Alicja Buczek 2005 r.;
- Diagnostyka i zwalczanie inwazji pasożytów u zwierząt - Jerzy L. Gundłach, Andrzej B. Sadzikowski 2005 r.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768