O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

 

Odkrywamy mało znane - angiostrongyloza

 

Angiostrongyloza to stosunkowo mało znana choroba pasożytnicza wywołana inwazją nicienia o nazwie Angiostrongylus vasorum, który atakuje tętnice serca i tętnice płucne różnych gatunków zwierząt mięsożernych. Nicień ten jest pasożytem kosmopolitycznym, występuje zarówno w rejonach tropikalnych i subtropikalnych, jak i w strefie klimatu umiarkowanego. Po raz pierwszy został opisany w 1854 roku we Francji, stąd też wzięło się potocznie używane określenie „francuski robak sercowy” (ang. french heartworm). Sama nazwa Angiostrongylus vasorum pochodzi od połączenia greckich słów: „angion”, oznaczającego butelkę, „strongylos”, oznaczającego okrągły, i „vasorum”, oznaczającego naczynia krwionośne.

 

Żywicielami ostatecznymi dla tego pasożyta w naszych warunkach geograficznych są głównie lisy i psy. Inwazję Angiostrongylus vasorum stwierdzono także u innych mięsożernych, z których na terenie Europy występuje: wilk, szakal złocisty, wydra europejska, tchórz zwyczajny i borsuk.

 

Rodzimym (enzootycznym) obszarem występowania Angiostrongylus vasorum jest przede wszystkim Europa Zachodnia (Wielka Brytania, Irlandia, Francja, Hiszpania) i Skandynawia (Dania). Ekstensywność inwazji wśród psów sięga od 4% w Anglii do 9.8% w Danii. W przypadku lisów, największą ekstensywność występowania Angiostrongylus vasorum odnotowano w Danii 92.9%, Włoszech 39% i Hiszpanii 21%.

 

Ze względu na zmiany klimatyczne, obszar występowania Angiostrongylus vasorum rozszerza się. Udokumentowane przypadki występowania choroby u psów obejmują także Niemcy, Włochy, Szwajcarię, Portugalię, Holandię, Węgry, Grecję, Turcję, kraje byłego ZSRR, Ugandę, Kanadę (Nowa Fundlandia), Stany Zjednoczone. Larwy pierwszego stadium znaleziono także w Australii i Argentynie.

 

W 2012 roku metodami serologicznymi potwierdzono występowanie Angiostrongylus vasorum u psów w naszym kraju. W zależności od zastosowanej strategii, ekstensywność inwazji Angiostrongylus vasorum u psów w Polsce, na postawie wyników badań serologicznych, oszacowano na poziomie od 0.51 do 1.78%. W 2014 roku pierwszy kliniczny przypadek tej choroby u psa w Polsce rozpoznano i opisano w Zakładzie Parazytologii i Chorób Inwazyjnych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

 

 

Angiostrongylus vasorum larwa L1

 

Angiostrongylus vasorum należy do podrzędu Rhabditomorpha, nadrodziny Metastrongyloidea, rodziny Angiostrongylidae i rodzaju Angiostrongylus.. Samce dorastają do 14-18 mm długości, zaś samice mogą osiągać 18-25 mm długości. Nicienie te z uwagi na hematofagię charakteryzują się niezwykłą barwą. U samic jasna pętla macicy kontrastuje z czerwoną barwą jelita wypełnionego krwią, dając efekt dwukolorowego robaka. Z kolei samce są jednobarwne (różowawe), a w odcinku ogonowym mają charakterystyczną torebkę kopulacyjną i długie szczecinki kopulacyjne. Samice produkują jaja o wymiarach 70-80 × 40-50 µm, które uwalniane są do krwiobiegu. Larwy stadium L1 mierzą ok. 310-400 µm długości i mają w grzbietowym odcinku ogona charakterystyczny kolec.

 

Drogi zarażenia

 

Zarażenie zwierząt mięsożernych następuje w wyniku zjedzenia żywiciela pośredniego - ślimaków i pomrowów lub żywicieli paratenicznych, u których pasożyt nie wywołuje żadnych zmian i nie przechodzi żadnej formy przeobrażenia. Zjedzenie żywiciela paratenicznego, jakimi są ptaki, gryzonie lub płazy (głównie żaby), może odgrywać istotną rolę w inwazjologii Angiostrongylus vasorum u psów.

 

Należy również nadmienić, że larwy L3 obecne w ślimakach charakteryzują się wyjątkową witalnością. W przypadku obumarcia ślimaka, larwy wydostają się z niego i przy dużej wilgotności oraz w temperaturze oscylującej w granicach 20-25°C, mogą egzystować w środowisku nawet do trzech tygodni. Mogą znajdować się na źdźbłach traw, roślinach, a nawet w kałużach. Pies może również zarazić się zjadając zainfekowane larwami rośliny, bądź pijąc skażoną nimi wodę. Do zakażenia może również dojść w wyniku zjadania roślin, bądź brania do pyska przedmiotów, po których pełzał niedawno ślimak i zostawił zainfekowany larwami śluz.

 

Cykl życiowy

 

Larwy L1 obecne w śluzie dróg oddechowych żywiciela ostatecznego są wydalane do środowiska zewnętrznego wraz z plwociną lub kałem. Ostateczny żywiciel może zrzucać około 280 000 larw na gram kału. Do dalszego rozwoju larwa potrzebuje żywiciela pośredniego, którymi są ślimaki i pomrowy (wodne oraz lądowe) z rodzajów Limax, Helix, Arion, Cepaea, Succinea. Ślimaki zarażają się, żerując na odchodach psowatych lub poprzez środowisko zanieczyszczone larwami pasożyta. W ślimakach larwy przechodzą dalsze przeobrażenia, kolejne linienia i po upływie ok. trzech tygodni, osiągają postać inwazyjną dla żywiciela ostatecznego - larwy L3.

 

Połknięte przez żywiciela ostatecznego larwy inwazyjne stadium L3, po uwolnieniu się w przewodzie pokarmowym, przenikają barierę jelitową, osiągają układ krwionośny i docierają do krezkowych węzłów chłonnych, gdzie dwukrotnie linieją (stadium L5). Larwy L5 po opuszczeniu węzłów chłonnych krezkowych, około 10 dnia po zarażeniu, dostają się przez wątrobę do tętnic płucnych i/lub serca, gdzie dojrzewają płciowo i się rozmnażają. Część larw nie dociera do właściwego miejsca bytowania postaci dorosłych i pozostaje w płucach, w których ulega otorbieniu.

 

Z prądem krwi jaja są przenoszone do drobnych naczyń płucnych, gdzie wylęgają się z nich larwy stadium L1, które z kolei przenikają przez ścianę naczyń włosowatych i pęcherzyki płucne do oskrzelików, wędrują do gardła, skąd część z nich jest bezpośrednio wykasływana, a część po połknięciu zostaje wydalona z kałem do środowiska zewnętrznego.

 

Okres prepatentny inwazji wynosi 4-8 tygodni (38-57 dni), Nicienie w tętnicy płucnej i prawej komorze serca mogą żyć nawet do 5 lat.

 

 

Objawy

 

Objawy uzależnione są od wieku, cech indywidualnych zwierzęcia, odporności i stopnia inwazji. Przebieg choroby może być bezobjawowy (6.9% przypadków inwazji), łagodny, jak również może prowadzić do ciężkich zaburzeń układowych, ze śmiercią zwierzęcia włącznie. Badania wykazały, że psy w wieku poniżej 2 lat są bardziej narażone na zakażenie tym nicieniem niż dorosłe psy. Nie mniej jednak do zakażenia psa może dojść w każdym wieku. Masowa inwazja jest szczególnie niebezpieczna dla szczeniąt i młodych psów, u których układ immunologiczny nie jest w pełni rozwinięty. Zakażenie u młodych psów może prowadzić do omdleń, zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego (paraliżu, ataksji, hyperalgezji), a nawet do gwałtownej śmierci.

 

Choroba objawia się głównie zaburzeniami krążeniowo-oddechowymi (68% przypadków inwazji), jak przyspieszony oddech, duszność, omdlenia, nietolerancja wysiłkowa, chrząkanie, kaszel z krwawą wydzieliną lub stany nieżytowe oskrzeli. W przewlekłej postaci choroby może dojść do rozwinięcia się zapalenia i obrzęku płuc, powiększenia serca i arytmii.

 

Formy rozwojowe pasożyta (jaja i larwy) przenoszone z prądem krwi mogą także dotrzeć do miejsc nietypowych - do ośrodkowego układu nerwowego, gałek ocznych, mięśni i innych narządów, doprowadzając do powstania objawów klinicznych związanych z zajęciem tych narządów.

 

Zarówno larwy, jak jaja mogą być przyczyną zatorów i zakrzepów w odgałęzieniach tętnic płucnych.

 

U psów chorych może dochodzić do krwotoków i zaburzeń krzepnięcia, objawiających się krwiakami, krwawieniem z nosa, wylewami podskórnymi, wydłużonym czasem krwawienia z przypadkowych skaleczeń lub ran po zabiegach chirurgicznych, krwawieniem ze spojówek i krwotokami do jamy ciała. Zaburzenia krzepnięcia mogą powodować znaczną niedokrwistość i śmierć.

 

Pasożyty wywołują też stany zapalne w naczyniach i otaczających tkankach, w wyniku czego mogą pojawić się puchliny opłucnowa i osierdziowa oraz zaburzenia pracy serca, wątroby i nerek.

 

W przebiegu choroby mogą występować także niespecyficzne objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak wymioty, biegunka, jadłowstręt i utrata masy ciała.

 

Diagnoza

 

Obecność pasożytów wewnętrznych to jeden z najistotniejszych problemów dotykających psy i stanowiących realne zagrożenie również dla człowieka oraz innych zwierząt. Polakom w ich domach towarzyszy około 6 milionów psów. Z raportu „Zwierzęta w polskich domach” przeprowadzonego przez TNS Polska w październiku 2014 roku wynika, że ponad 48% Polaków posiada jakieś zwierzę. Spośród nich aż 83% ma psy. Na występowanie pasożytów wewnętrznych u psów ma wpływ wiele czynników, wśród nich najistotniejsze to położenie geograficzne, klimatyczne, pory roku, warunki życiowe i bytowe psów, odpowiednia pielęgnacja i zachowanie higieny. Najnowsze badania prowadzone przez różne ośrodki akademickie m.in. Polską Akademię Nauk wykazały, że skażenie środowiska różnymi formami pasożytów sięga nawet 60%! Statystycznie można przyjąć, że co drugi trawnik miejski, jest źródłem różnorodnych pasożytów. 

 

Zagrożenia dla zdrowia, a nawet życia psów jest bardzo duże. Przede wszystkim pasożyty poprzez żerowanie pozbawiają psa znacznej ilości pokarmu, swoimi odchodami powodują zatruwanie jego organizmu szkodliwymi substancjami przemiany materii (jest to szczególnie niebezpieczne dla szczeniąt) i prowadzą do destrukcji samego organizmu.

 

Diagnoza angiostrongylozy stanowi wyzwanie, ponieważ obraz kliniczny często jest niespecyficzny oraz może naśladować inne choroby układu oddechowego, zwłaszcza gdy przebiega ona w formie łagodnej z lekko wyrażonymi objawami oddechowym. Wielu lekarzy objawy traktuje jako rezultat reakcji alergicznych i podejmuje leczenie. Tymczasem stawianie trafnej diagnozy należy rozpocząć od wywiadu i badania osłuchowego. Osłuchiwanie klatki piersiowej może ujawnić zwiększone lub ostre szmery oraz trzaski w płucach. Ponadto lekarz może usłyszeć skurczowy szmer serca spowodowany niedomykalnością zastawki trójdzielnej. Wyniki te nie są jednak patognomoniczne w przypadku zakażenia Angiostrongylus vasorum i wymagana jest dalsza diagnostyka.

 

Ze względu na objawy oddechowe do podstawowych badań należy wykonanie zdjęcia RTG klatki piersiowej. Zmiany patologiczne obejmują przede wszystkim płuca, gdzie dominuje pasożytnicze, ziarniniakowe i śródmiąższowe zapalenie z zaciskającym i zakrzepowym zapaleniem naczyń oraz zwłóknienie. Jednocześnie na radiogramie można zaobserwować powiększenie serca po prawej stronie, poszerzenie pnia płucnego i zmienione tętnice płucne.

 

Pomimo, że radiograficzne zmiany nie są patognomoniczne, rozkład wieloogniskowy i/lub obwodowy wzór pęcherzykowy zaobserwowane w płucach mogą sugerować występowanie pasożytów. Co ciekawe, zwierzęta mogą wykazywać radiograficzne ślady zmian w płucach, pomimo braku widocznych objawów ze strony układu oddechowego. Dlatego też znaczenie radiografii klatki piersiowej w badaniu angiostrongylozy nie powinno być lekceważone, nawet przy braku objawów sercowo-oddechowych.

 

zdjęcie RTG klatki piersiowej psa zakażonego Angiostrongylus vasorum

widoczne rozproszone zmętnienie płuc ze zmianami (strzałki zielone)

węzły chłonne tchawiczo-oskrzelowe są powiększone (strzałka czerwona)

 

Tomografia komputerowa (CT) może być pomocnym narzędziem umożliwiającym dokładną ocenę i określenie zmian płucnych związanych z zakażeniem Angiostrongylus vasorum. Nie jest to jednak metoda wskazana do stawiania samej diagnozy. Zmiany wskazujące na angiostrongylozę widoczne w badaniu CT, to liczne guzki łączące się w obszary konsolidacji, bronchogramy powietrzne o różnym stopniu nasilenia, pogrubienie oskrzeli, łagodne oskrzela i powiększone węzły chłonne.

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest również czułą metodą oceny zakresu krwotoków w ośrodkowym układzie nerwowym, co wykazano w badaniach opisujących cechy krwotoków mózgu i rdzenia kręgowego u psów z neurologicznymi objawami klinicznymi związanymi z angiostrongylozą.

 

Zarówno zespół serca płucnego, jak i nadciśnienie płucne można zdiagnozować za pomocą echokardiografii i echokardiografii dopplerowskiej. Psy zakażone Angiostrongylus vasorum mogą wykazywać koncentryczny i ekscentryczny przerost prawej komory, skurczowe spłaszczenie przegrody, paradoksalny ruch przegrody, zmniejszoną średnicę wewnętrzną lewej komory, rozszerzenie tętnic płucnych, zmiany profilu przepływu płucnego i niedomykalność zastawki trójdzielnej oraz niedomykalność płucną.

 

Oprócz ww. badań lekarz może też zdecydować się na wykonanie analizy płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego czy analizę płynu pobranego z plwociny. W tych próbkach również mogą być widoczne larwy. 

W diagnostyce tej choroby może również być z powodzeniem wykorzystywana nowoczesna technika serologiczna i molekularna. Badania PCR pozwalają określić gatunek pasożyta. Istnieją także metody serologiczne wykorzystujące techniki ELISA lub Western blot. Są one przydatne w ocenie pacjentów w prepatentnej fazie choroby.

 

W rzeczywistości jednak Angiostrongylus vasorum można łatwo wykryć wykonując badanie koproskopowe (badanie kału). Najbardziej skutecznym sposobem diagnozowania Angiostrongylus vasorum jest użycie metody Baermanna, która umożliwia wykrycie larw I stadium w kale. Ten test koprologiczny uważany jest za złoty standard w diagnostyce zakażeń płucnych. Należy jednak pamiętać, że pozytywny wynik świadczy o zarażeniu, a wynik negatywny wcale zarażenia nie wyklucza (możliwość wyników fałszywie ujemnych). Z uwagi na okresowe siewstwo larw Angiostrongylus vasorum wskazane jest dostarczenie do badania próbek kału z trzech kolejnych dni, co zwiększa szanse na wykrycie inwazji.

 

Rozpoznanie różnicowe

 

Opiera się na wywiadzie, objawach oraz badaniu przedmiotowym. W przypadku dolegliwości związanych z angiostrongylozą lekarz musi wziąć pod uwagę różne schorzenia manifestujące się w podobny sposób:

  • obrzęk płuc;

  • nietypowe odoskrzelowe zapalenie płuc (np. Mycoplasma, choroby mieszane: grzybiczo-bakteryjne);

  • eozynofilowa lub chłoniakopodobna ziarniniakowatość;

  • koagulopatia z wtórnym krwotokiem płucnym;

  • tromboembolizm płucny;

  • nietypowe nowotwory płuc

Leczenie

 

W przypadku potwierdzenia inwazji Angiostrongylus vasorum w leczeniu należy uwzględnić leczenie przyczynowe mające na celu eliminację pasożyta, oraz leczenie objawowe (wspomagające), które doraźnie łagodzi objawy kliniczne. W celu eliminacji nicieni możliwe jest zastosowanie w odpowiednio dobranych dawkach i odstępach czasowych jednego z kilku preparatów: moksydektyna, oxym milbemycyny, fenbendazol, lewamizol. Oprócz tego wskazane jest wykonanie kilka dni po zakończeniu terapii leczniczej badania koproskopowego w celu upewnienia się, że nastąpiła całkowita eliminacja pasożytów.

 

Leczenie objawowe obejmuje podawanie leków poprawiających krzepliwość krwi (zwłaszcza w przypadku krwawień), leków zmniejszających ciśnienie krwi w tętnicy płucnej, kortykosteroidy (prednizolon), które z kolei łagodzą skutki możliwych zatorów, Ponadto konieczne może okazać się stosowanie osłony antybiotykowej oraz leków poprawiających krążenie i wzmacniających. Wskazane jest podawanie płynów infuzyjnych, a w przypadkach tego wymagających może istnieć potrzeba transfuzji krwi.

 

Rokowanie


Rokowanie uzależnione jest od wieku i kondycji psa oraz stopnia inwazji.
Analiza przypadków klinicznych wykazała, że 75% inwazji ulega wyleczeniu, 16% psów nie przeżywa terapii, a 8% leczonych zwierząt poddawano eutanazji. Angiostrongyloza jest najgroźniejsza dla młodych organizmów. Szczenięta, starsze zwierzęta i osobniki chore oraz z osłabionym układem odpornościowym są narażone na zwiększone ryzyko powikłań. Zabicie dużej liczby nicieni w łożysku naczyniowym płuc grozi wystąpieniem zatorów oraz zakrzepicy, co może skutkować śmiercią leczonego zwierzęcia. Ponadto przy dużej infestacji istnieje ryzyko wywołania wstrząsu toksycznego wynikającego z uwalniania się toksyn z zabijanych robaków.

 

Zwalczanie inwazji

 

Głównym sposobem "walki" z Angiostrongylus vasorum jest program regularnych odrobaczeń psów. Szczególnego znaczenia nabiera stosowanie leków przeciwpasożytniczych, których stężenie terapeutyczne można utrzymać przez cały okres występowania zagrożenia, zwłaszcza w regionach o wysokim ryzyku zakażenia. Substancjami spełniającymi takie kryteria są makrocykliczne laktony. U psów profilaktycznie można stosować moksydektynę lub oxym milbemycynę w odpowiednio dobranych dawkach i odstępach czasowych.

 

Poza stosowaniem odpowiedniego programu odrobaczania należy jeszcze pamiętać o:

  • przestrzeganiu podstawowych zasady higieny;

  • pielęgnacji (regularne kąpanie, szczotkowanie, strzyżenie);

  • higienie utrzymania psa i jego środowiska życia w czystości;

  • systematycznym usuwaniu odchodów psa z ogrodu;

  • sprzątaniu psich odchodów w miejscach publicznych;

  • stosowaniu preparatów działających odstraszająco na pasożyty zewnętrzne;

  • karmieniu psa pokarmem wysokiej klasy pochodzącym z wiadomego źródła;

  • zapewnieniu psu dostępu do czystej, świeżej wody pochodzącej z wiadomego źródła;

  • podawaniu warzyw i owoców uprzednio dokładnie umytych;

  • podawaniu mięsa, ryb i drobiu, porządnie zbadanych i pochodzących z wiadomego źródła;

  • pilnowaniu psa, tak by nie pił wody z wolnych zbiorników (rzeki, stawy, kałuże, jeziora);

  • pilnowaniu psa, tak by nie zbierał i nie jadł odpadków znalezionych na spacerach;

  • stosowaniu zasady ograniczonego zaufania i pilnowania psa tak, by nie miał styczności z psami chorymi, bezpańskimi, obcymi;

  • pilnowaniu psa tak, by nie miał kontaktu ze zwierzętami dzikimi;

  • stosowaniu środków ograniczających bytowanie ślimaków w środowisku, gdzie przebywa pies (ogród, podwórko, działka).

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

Bibliografia:

- zebrane materiały własne oraz:

- Angiostrongyloza u psów w Polsce, Krzysztof Tomczuk, Klaudiusz Szczepaniak, Życie Weterynaryjne • 2014 • 89(3);

- Angiostrongylus vasorum – nicień płucny, nowe zagrożenie dla psów w Polsce, Magdalena Frączyk, Jakub Gawor, Życie Weterynaryjne • 2014 • 89(2);

- Pierwszy rozpoznany bezpośrednio, kliniczny przypadek angiostrongylozy u psa w Polsce, K. Szczepaniak i współ., Med. Weter. 2014, 70 (4).

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768