O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Pies i człowiek - najstarsze dowody niezwykłych więzi

 

Jak psy ewoluowały, by cieszyć się tak szczególnymi relacjami z ludźmi? Odpowiedzi mogą wynikać z ich genetyki, a także tego, jak my, ludzie, wybiórczo hodowaliśmy je dla naszych celów i jak one zmieniały się wraz z nami przez tysiąclecia. W zasadzie żadne inne zwierzę nie zostało obciążone przez człowieka tyloma obowiązkami co pies. W zależności od czasów, warunków klimatycznych, kultury, religii, potrzeb oraz predyspozycji, pies służył człowiekowi, jako towarzysz dnia codziennego, niestrudzony pomocnik na polowaniach, stróż zwierząt gospodarskich i obejścia, zwierzę zaprzęgowe i bojowe, obiekt kultu, ale też jako ofiara, którą wedle wierzeń można zabić ku czci bogów lub z przyczyn nader przyziemnych, potraktować jako źródło pożywienia i po prostu zjeść.

 

Dowody archeologiczne wskazują, że pies był pierwszym gatunkiem dzikiego zwierzęcia, który został udomowiony. Skamieliny znalezione w w Boxgrove w hrabstwie Kent w Anglii sugerują, że wilki i hominidy żyli na tym samym terenie już 400 000 lat temu. Szczątki wilków i człowieka pekińskiego sprzed około 300 000 lat zostały również znalezione razem w Zhoukoudian w Chinach, a datowane na 150 000 lat w jaskini Lazaret położonej na zboczu góry Mont Boron na południu Francji. Chociaż znaleziska te nie dowodzą udomowienia, to jednak wykazują przecięcie działań hominidów i wilków.

 

Wydaje się prawdopodobne, że wszystkożerny dwunóg dysponującymi prymitywnymi narzędziami i bronią, żył i polował w pobliżu tego doskonałego łowcy społecznego, wilka, na większym obszarze Eurazji. Życie obu gatunków odbywało się na tym samym terenie, a i cele (zdobycie pożywienia w wyniku polowania na niemal te same gatunki) były podobne. Zatem wydaje się mało prawdopodobne, by ich kości po prostu wpadły razem do wybranych jaskiń. Istnieje prawdopodobieństwo, że osobniki bardziej socjalne mogły same wybierać życie w pobliżu ludzkich obozowisk. Pierwotni ludzie mogli też polować na wilki dla ich futer. Mogli również ukradkiem zabierać i oswajać wilcze szczenięta po to, by później wykorzystać je do różnych celów.

 

Nikt nie wie, jak szybko nastąpiła zmiana, ale celowe, bądź też przypadkowe działania sprawiły, że w niektórych miejscach powstały oswojone wilki o cechach psich. Zapewniały obronę terytorialną, pomagały w polowaniu (co robią dobrze), wyjadały resztki czyszcząc okolice i dostarczały towarzystwa. Niektóre mogły być przeszkolone do ciągnięcia sań i przewożenia ładunków. Ten wczesny „pies” prawie wcale nie różnił się od wilka, z wyjątkiem miejsc, w których pula genów została ograniczona z powodu jakiegoś izolującego zdarzenia. Mniejsza pula genów wymusiła inbred, który wraz ze zmieniającymi się warunkami środowiskowymi „destabilizował” genom.

 

Dane archeologiczne i paleontologiczne pokazują ciągłą obecność szarego wilka (Canis lupus) na globie ziemskim przez co najmniej 300 000 lat. Ta ciągła obecność kontrastuje z analizami genomowymi, które sugerują, że wszystkie współczesne wilki i psy pochodzą ze wspólnej populacji wilków przodków, która istniała jeszcze 20 000 lat temu. Analizy te wskazują na wąskie gardło populacji, a następnie gwałtowne rozproszenie z populacji przodków w czasie lub tuż po ostatnim maksimum lodowcowym. Oznacza to, że pierwotne populacje wilków zostały pokonane przez nowy typ wilka, który je zastąpił. Jednak geograficzne pochodzenie tego rozproszenia nie jest znane.

 

Chociaż żaden uczony nie kwestionuje pochodzenia psa od wilka, biolodzy, archeolodzy i prawie wszyscy zainteresowani historią psów wciąż debatują, kiedy, gdzie i jak wilki po raz pierwszy ewoluowały w zwierzę, które jest przodkiem wszystkich ras psów. Czy pierwsze psy zostały udomowione w Europie, w Chinach, na Bliskim Wschodzie, a może w Afryce? Czy na początku hodowano je w celach konsumpcyjnych, towarzyskich, a może ze względu na wsparcie jakie mogły dawać w trakcie polowań? Odpowiedzi są ważne, ponieważ psy były pierwszymi udomowionymi zwierzętami i prawdopodobnie odegrały kluczową rolę w rewolucji neolitycznej. Biolodzy debatują, a ich analizy genetyczne rodzą nowe pytania o to, kiedy i gdzie wilki po raz pierwszy ewoluowały w zwierzęta, które dziś nazywamy psami.

 

Rozróżnienie szkieletów wilków od psów może być bardzo trudne, szczególnie na początku historii psów, kiedy byłyby one znacznie bardziej podobne do wilków niż obecnie. Istnieje wiele niedawno odkrytych okazów, które są klasyfikowane jako psy paleolityczne, jednak ich taksonomia jest nadal dyskutowana. Zostały one znalezione w Europie lub na Syberii i datowane są na 38 050-15 050 p.n.e. Należą do nich znaleziska z jaskini Hohle Fels w Niemczech i Goyet w Belgii oraz wzgórza Predmosti w Czechach i czterech miejsc w Rosji: jaskini Rozbójniczej (Ałtaj), kompleksu archeologicznego Kostyonki-Borszczówowo (Woroneż), urwiska Ulakhan Sular (Jakucja) i stanowiska Eliseevichi 1 zlokalizowanego na rosyjskiej równinie. Sugeruje się, że odciski łap z jaskini Chauvet we Francji datowane na 24 050 p.n.e. również mogą należeć do psów.

 

Prawdopodobnie najwcześniejsze szczątki przypominające psy datowane są na 34 550 lat p.n.e. i zostały po raz pierwszy odkryte w XIX wieku w jaskini Goyet w Belgii. Czaszka psowatego z jaskini Goyet ma znacznie krótszy pysk niż czaszka wilków z tego samego okresu. Ten psi wilk mógłby stanowić pierwszy krok w kierunku udomowienia i uczynić ludzi reprezentujących kulturę oryniacką, którzy zamieszkiwali  w okresie paleolitu te obszary Europy, pierwszymi znanymi na świecie "hodowcami" prapsów.

 

Podobne spekulacje można przedstawić co do znaleziska pochodzącego z jaskini Rozbójniczej położonej w górach Ałtaj w Rosji. Znaleziono tam żuchwę i dobrze zachowaną czaszkę datowaną na 31 550 lat p.n.e. Porównano ją z czaszkami i żuchwami dużych plejstoceńskich wilków znalezionych w Predmosti w Republice Czeskiej, współczesnymi wilkami z Europy i Ameryki Północnej oraz prehistorycznymi psami grenlandzkimi z okresu kultury Thule (950 n.e. lub później). Czaszka znaleziona w jaskini Rozbójniczej ma praktycznie identyczny rozmiar i kształt jak czaszki prehistorycznych psów grenlandzkich, a nie jak starożytne czy współczesne wilki. Rozbieżności w budowie dotyczą jednak usytuowania zębów w żuchwie, co w efekcie daje wynik pośredni pomiędzy prehistorycznymi, a współczesnymi wilkami. Znalezione szczątki mogą zatem reprezentować psa na bardzo wczesnych etapach udomowienia wilka, które zostało zakłócone zmianami klimatycznymi i kulturowymi związanymi z ostatnim maksimum lodowcowym.

 

Ale analiza znalezionych szczątków datowanych na ten okres jest dość kontrowersyjna, bowiem istnieje duża luka między wiekiem „psa z Goyet” znalezionego w jaskini Goyet czy „psa z Ałtaju” znalezionego w jaskini Rozbójniczej, a następnymi najstarszymi szkieletami, które można z dużym prawdopodobieństwem nazwać psimi, i które datują się na 14 000 lat. Być może wczesne formy psie znalezione w jaskini Goyet i jaskini Rozbójniczej reprezentują izolowane przypadki udomowienia osobników, które nie pozostawiły potomków.

 

Niedaleko Jakucka we wschodniej Syberii (Rosja) rozmarzająca wieloletnia zmarzlina całkiem niedawno odsłoniła wyjątkowo dobrze zachowane szczątki szczenięcia. Datowanie radiowęglowe pozwoliło ustalić, że ten zaledwie 8 tygodniowy szczeniak żył 18 000 lat temu. Obecnie naukowcy nie potrafią jednak jednoznacznie określić, czy znalezisko należy do współczesnego wilka, plejstoceńskiego wilka, czy psa. Wcześniejsze badania sugerują, że psa udomowiono w przedziale od 10 do 40 tysięcy lat temu, a najstarsze znane szczątki przysposobione psom pochodzą sprzed 15 000 lat. Natomiast w tej części Syberii ludzie zaczęli osiedlać się około 32 500 lat temu. Znalezisko mieści się zatem w widełkach czasowych, które mogłyby świadczyć o tym, że ma on coś w sobie z psa. Fakt, że nie można rozstrzygnąć przynależności gatunkowej szczenięcia sugeruje, że najprawdopodobniej pochodzi ono od populacji, która była przodkiem zarówno psów, jak i wilków.

 

Zanim pojawiły się pierwsze zachowane malowidła ścienne, a następnie słowo pisane, współczesny obraz rozwoju i migracji pionierskich form psowatych mogą nam jedynie naszkicować wykopaliska i zachowane skamieniałości szkieletów tych zwierząt. Jak widać, obecnie odnajdywane szkielety zwierząt z grupy psowatych (Canidae), pochodzące z okresu starokamiennego, po głębszej analizie, wykazują cechy budowy wyłącznie wilków, a więc są im przysposobione. Niniejsze wykopaliska pozwalają nam przypuszczać, iż żyjący w tym okresie człowiek jaskiniowy, jako takiego psa jeszcze nie posiadał, a ich drogi musiały się zejść najprawdopodobniej w nieco nowszej epoce kamiennej.

 

W przeddzień pierwszej wojny światowej, podczas wydobywania bazaltu na terenie kamieniołomu Bonn-Oberkassel w Niemczech odkryto dwa szkielety: kobiety i mężczyzny. Wraz z nimi znaleziono żuchwę „wilka” i kości innych zwierząt.  Po zakończeniu pierwszej wojny światowej przeprowadzono badania tych szczątków i uznano, że znaleziona żuchwa należy do wilka. Szczątki były następnie przechowywane i zapomniane przez kolejnych pięćdziesiąt lat. Pod koniec lat siedemdziesiątych ponownie zainteresowano się szczątkami z Oberkassel, co zaowocowało ponownym zbadaniem żuchwy „wilka” i odkryciem, że zarówno ona, jak i kilka innych kości należy do udomowionego psa. Wiek żuchwy i pozostałych szczątków oszacowano na 12 273 lat p.n.e., co oznacza, że w Europie Zachodniej istniały morfologicznie i genetycznie „nowoczesne” psy już w tym czasie. Szczątki psa z Oberkassel uznawane są za pierwszy fizyczny dowód mający świadczyć o zacieśnieniu więzi człowieka z prapsem w Europie Zachodniej. Uważa się, że w tym okresie pies nie był jeszcze użytkowany przez człowieka, a jego wspólny pochówek z ludźmi może świadczyć o istnieniu emocjonalnych lub symbolicznych więzi między tymi ludźmi a tym psem.

 

żuchwa psa odnaleziona w podwójnym grobie mężczyzny i kobiety na terenie Bonn-Oberkassel w Niemczech

 

Ciekawe są również znaleziska ludzi pochowanych z psami w prehistorycznych miejscach w Izraelu. W Eynan-Mallaha, gdzie odkryto 12 szkieletów, a wśród nich szkielet kobiety, której dłoń spoczywała na szczeniaku. Znalezisko datowane jest na około 12 000 lat. Na tarasie Hayonim znaleziono z kolei mężczyznę pochowanego z dwoma małymi psami, jakieś 13 000 lat temu. Zbiega się to z końcem ostatniej epoki lodowcowej, kiedy ludzie przechodzili z trybu życia łowców - zbieraczy do trybu życia osiadłego - rolniczego. Szczegółowa analiza tych psów oraz ich porównanie ze wszystkimi znanymi szczątkami pochodzącymi z kultury natufijskiej sugerują, że prawdziwe psy w tym okresie żyły już wokół ludzkich siedlisk.

 

znalezisko z Eynan-Mallaha, pochowana kobieta wraz ze szczeniakiem

 

Można domniemywać, że wczesne psy pełniły rolę pomocników na polowaniach, psów stróżujących we wczesnych osadach ludzkich i żerowały na pozostawianych przez ludzi odpadach. Na przestrzeni kilku pokoleń te interakcje z ludźmi spowodowały zmiany morfologiczne u psów. Nastąpiło ogólne zmniejszenie rozmiarów ciała, czaszki stały się mniejsze, krótsze i szersze, nastąpiło stłoczenie i zmniejszenie wielkości zębów, żuchwa stała się bardziej zakrzywiona, oczy stały się bardziej okrągłe i zwrócone ku przodowi… wilk przeistoczył się w psa...

 

Starożytne Chiny miały bardzo interesujący związek z psami, którego pierwsze ślady mogą sięgać nawet 12 000 lat. Pies i świnia były pierwszymi zwierzętami udomowionymi w Chinach. Pozostałości obu zwierząt znaleziono w najstarszych osadach neolitycznych kultur Yangshao (około 4000 p.n.e.) i Hemudu (około 5000 p.n.e.). Psowatego podobnego do Dingo odnaleziono w niektórych wczesnych grobach wykopanych w północnych Chinach.

 

W Chinach psy były wykorzystywane do polowań i trzymane były jako zwierzęta towarzyszące. Ponadto psy, wraz ze świniami, stanowiły główne źródło białka zwierzęcego w starożytnych Chinach. Oprócz tego wraz z końmi używane były jako zwierzęta ofiarne. Wykopaliska prowadzone w grobowcach Shang w Anyang ujawniły wiele ofiar składanych ze zwierząt i ludzi. Praktycznie w każdym grobowcu znajdowano psy. Psy były zwykle chowane owinięte w maty trzcinowe, a czasami nawet w lakierowanych trumnach. Niektóre miały przymocowane do szyi małe dzwonki z grzechotkami, zwane molwą. Fakt, że wśród zwierząt domowych chowano jedynie psy i konie, świadczy o dużym znaczeniu tych dwóch gatunków zwierząt dla starożytnego społeczeństwa chińskiego. Kości wyroczni Shang (kości zwierząt lub skorupy żółwi używane do przepowiadania przyszłości) również wielokrotnie wspominają psy jako dobre i złe znaki w zależności od tego, w jakim stanie i w jakich okolicznościach pies był widziany.

 

Psy pełniły rolę towarzyszy myśliwych lub psów stróżujących i były użyteczne dla ludzi łowców-zbieraczy. Istnieją liczne dowody na to. Chociażby prehistoryczne dzieła sztuki naskalnej znalezione w Arabii Saudyjskiej, które są datowane na 8 000 lat i przedstawiają mężczyzn polujących z psami ujętych w różnych scenach. Oznaczałoby to, że psy domowe były obecne na Półwyspie Arabskim znacznie wcześniej niż dotychczas sądzono (najstarszy pies, jakiego kiedykolwiek znaleziono w regionie, pochodzi z czwartego tysiąclecia p.n.e. z terenów współczesnego Jemenu). Co więcej, sceny z polowań stanowią najwcześniejszy znany dowód na to, że niektóre przedneolityczne populacje ludzkie mogły już kontrolować posiadane psy. Psy prawdopodobnie wykonywały różne zadania, a w zależności od rodzaju ofiar polowano przy zastosowaniu różnych strategii. Ludzie mogli też wykorzystywać polowanie z asystą psa, aby dostosować się do różnych warunków środowiskowych. Niezwykle ciekawe jest to, że na niektórych skalnych obrazkach widać psy prowadzone przez człowieka na smyczach.

 

 sztuka naskalna odkryta w Arabii Saudyjskiej przedstawia myśliwego z 13 psami i kilkoma smyczami wystającymi z talii myśliwego

(dla lepszego uwidocznienia obrazu naniesiono biały panel)

 

sztuka naskalna odkryta w Arabii Saudyjskiej przedstawia myśliwego z psami


Nawet jeśli sztuka arabska datowana na okres sprzed 8 000 do 9 000 lat wzbudza u niektórych autorów wątpliwości, to zainteresować wszystkich powinny fragmenty ceramiki z malowidłami psów, które zostały znalezione w dwóch małych wioskach rolniczych w południowo-zachodnim Iranie (Tepe Sabz w Deh Luran i Chogha Mish w Chuzistanie). Znaleziska te również datowane są na 8 000 lat. Zachowane fragmenty prawdopodobnie przedstawiają psy, a nie wilki, ponieważ wilki zwykle nie noszą wesoło zakręconych ogonów. Obrazy psów zostały namalowane wewnątrz misek, co sugeruje, że były one używane do ozdoby, a nie do codziennego użytku. Pies musiał zatem odgrywać w tym społeczeństwie istotną rolę, skoro umieszczano go na naczyniach ozdobnych.

 

Należy nadmienić, że pies był bardzo ceniony w starożytnej Persji, ponieważ był uważany za dar od bogów, który wykazywał i łączył w sobie po części cechy dzikiego zwierzęcia, ludzkie i boskie. W tym regionie psy były ważną częścią rytuałów pogrzebowych i od samego początku zajmowały centralne miejsce w wizji życia pozagrobowego, a także pełniły ważne funkcje w codziennym życiu ludzi. Persowie trzymali psy do ochrony stad i polowali z nimi, ale groby i dowody archeologiczne sugerują, że były one również trzymane do towarzystwa.


Petroglify (rzeźby w skale) występujące w dużej obfitości na terytorium dzisiejszej Republiki Armenii, głównie w górach Geghama i Syuniq, są bogatym źródłem informacji na temat pojawienia się i rozwoju psa. Rzeźby naskalne z okresu od 12 do 3 tysiąclecia p.n.e. zawierają zapis różnych wizerunków psów. Są niezwykłe ze względu na różnorodność ról, w jakich zostały na nich uwiecznione psy (pomoc na polowaniu, pasterstwo).

 

 7000-letni petroglif znaleziony w górach Ughtasar w Armenii, który przedstawia psa pasterskiego obok bydła orającego ziemię

 

 7000-letni petroglif znaleziony w górach Ughtasar w Armenii, który przedstawia psy polujące u boku człowieka

 

Znaczna część historycznej Armenii stanowi dziś część wschodniej Turcji. Tam również regularnie odkrywane są szczątki psów. Na przykład w 2015 roku w mieście Van (centrum starożytnej cywilizacji ormiańskiej) znaleziono w pełni zachowany szkielet 3000-letniego psa. To odkrycie jest bardzo interesujące i niezwykłe, ponieważ właściciele domu pochowali psa w swojej przestrzeni życiowej, co wskazuje, że byli miłośnikami zwierząt, a pies był ich towarzyszem życia.

 

szkielet 3000-letniego psa znaleziony w Van (centrum starożytnej cywilizacji ormiańskiej)

 

Zabajkale, region wewnętrzny na wschód od jeziora Bajkał na Syberii w Rosji, ma równie dość obszerny, ale w dużej mierze niezbadany archeologiczny zapis interakcji człowieka z psami domowymi. Nowe datowanie radiowęglowe wskazuje, że psy po raz pierwszy pojawiają się w tym regionie co najmniej 7 900 lat temu w okresie wczesnego neolitu. Wczesne psy mieszkały ze zbieraczami tego regionu, szczególnie w południowej części Zabajkala, i czasami były chowane, co wskazuje na ich wyjątkowy status w tych społecznościach.

 

Psy w tym okresie były prawdopodobnie wykorzystywane jako pomocnicy na polowaniach i ciągnęły sanie. Nie ma dowodów na to, że były w tym okresie jedzone. Przez większą część środkowego holocenu szczątki psów wydają się być nieobecne w regionie Zabajkala, co odpowiada sytuacji zaobserwowanej w regionie Przybajkala na zachodzie. W epoce żelaza psy stały się źródłem pokarmu w regionie Zabajkala i występowały w niektórych miejscach zajmowanych przez grupy pasterskie i rolnicze. Ten sam okres świadczy również o składaniu ofiar z psów. Ogólnie rzecz biorąc, psy były wyraźnie rozpowszechnione w regionie Zabajkala i Przybajkala około 8 000 lat temu i najprawdopodobniej były obecne na znacznej części Syberii dużo wcześniej.

 

szkielet prehistorycznego psa znaleziony w w pobliżu jeziora Bajkał na Syberii

 

Ludność kultury Jomon w Japonii (okres w chronologii Japonii odpowiadający neolitowi) również trzymała i wykorzystywała psy do polowań, a także jako zwierzęta pociągowe do przenoszenia ładunków. Psy były prawdopodobnie specjalnymi członkami społeczeństwa Jomon, ponieważ wiele z z nich pochowano w dość szczególny sposób tj. podobnie jak ludzi, w ceramicznych wazach. Ślady ludzi i odciski łap psów znaleziono również w kilku wykopanych ruinach 3000-letnich domów Jomon w prefekturze Shiga. To przekonało uczonych, że Jomonowie trzymali psy jako zwierzęta domowe.

 

Bardzo interesujące więzi człowieka z psem dotyczą starożytnego Egiptu. Wydawać, by się mogło, że w tym rejonie najważniejszy był kot, który prawdopodobnie był pierwszym udomowionym przez Egipcjan zwierzęciem. Tymczasem okazuje się, że w tej społeczności psy również odegrały istotną rolę. Psy były wykorzystywane w celach myśliwskich, wojennych, obronnych, towarzyszących i kultowych. Najwcześniejsze wzmianki o psach w Egipcie pochodzą z okresu predynastycznego datowanego na około 6000-3150 p.n.e..

 

Z pewnością psy były zwierzętami domowymi, ale trudno powiedzieć, czy ich egipscy właściciele uwielbiali je tak jak koty. W Egipcie psy były mumifikowane i często chowane wraz z właścicielami, a czasem nawet organizowano ich własne pochówki. W Abydos część cmentarza została przeznaczona dla psów.

 

liczący około 3000 lat pochówek pięciu psów znalezionych w wazach w Abydos

 

późny okres Naqada II, scena przedstawiająca cztery psy atakujące owce

 

W Egipcie odkryto kości udomowionych psów datowane na piąte tysiąclecie p.n.e. Pierwszą reprezentację udomowionych psów odnaleźć można na pucharze z okresu kultury Badari (4000-4500 p.n.e.). Również na wielu kamiennych paletach w formie płaskorzeźby przedstawiane są psy i to już z obrożami. Palety te pochodzą z epoki predynastycznej z czasów Naqada II (3500-3000 p.n.e.). Egipcjanom przypisuje się wynalezienie obroży dla psów (choć prawdopodobnie była ona po raz pierwszy użyta w Mezopotamii).

 

Ponadto odnaleźć można o wiele więcej śladów udomowionych psów uwiecznionych w różnych scenach na malowidłach ściennych biorących swój początek w Starym Królestwie. Jedno z takich dzieł datowane na ok. 3500 p.n.e. przedstawia mężczyznę spacerującego z psem trzymanym na smyczy. Wczesne obroże były prostymi skórzanymi opaskami, ale z biegiem czasu stawały się coraz bardziej ozdobne.

 

W Sakkara archeolodzy odkryli „psie katakumby” datowane na więcej niż 2500 lat. W katakumbach znaleziono około 7.8 miliona zmumifikowanych szczeniąt i psów, które mogły być ofiarowane Anubisowi, bogowi śmierci o głowie szakala. Wiele z nich mogło być ofiarami pielgrzymów szukających pomocy u bóstwa. Duża liczba psów chowanych w katakumbach może wskazywać, że psy zostały wyhodowane w celu poświęcenia ich bogowi.

 

Sakkara wnętrze jednego z korytarzy zawierającego zmumifikowane psy

 

Starożytni Egipcjanie bez wątpienia cenili swoich psich towarzyszy. Dowodem tego może być chociażby mumia małego psa datowana na IV wiek p.n.e., która została znaleziona w egipskim mieście Abydos w 1902 roku u boku zmumifikowanego mężczyzny, którego naukowcy nazwali „Hapi-Men”. Młody pies towarzyszący mężczyźnie otrzymał imię „Hapi-Puppy”. Naukowcy uważają, że pies odszedł tuż po swoim właścicielu i zostali oni razem pochowani.

 

mumia mężczyzny „Hapi-Men” i mumia psa „Hapi-Puppy”

 

Oczywiście pies był ważną częścią egipskiego społeczeństwa i kultury, ale tak samo było w starożytnej Grecji i Rzymie. Pies był towarzyszem, obrońcą i łowcą. Obroża z kolcami (kolczatka), tak dobrze dziś znana, została wymyślona przez Greków, aby chronić szyje ich psich przyjaciół przed wilkami. Prawdopodobnie najbardziej znaną historią psów ze starożytnej Grecji jest historia Argosa, lojalnego przyjaciela króla Odyseusza Itaki z Księgi 17 Odysei Homera (ok. 800 p.n.e.). Natomiast w Rzymie najbardziej znane są mozaikowe posadzki umieszczane w przedsionkach rzymskich domów z napisem Cave canem („strzeż się psa”), które pokazują, że psy były doceniane w Rzymie jako strażnicy domu.

 

Mozaika z psem i napisem cave canem z przedsionka Domu Dramaturga w Pompejach


Kolejne wieki tylko zacieśniały więzi psa z człowiekiem...

 

Przez tysiące lat psy i ludzie łączyły symbiotyczne relacje, czasem ściśle użytkowe, a czasem niezwykłe - duchowe. Te relacje i zróżnicowane otoczenie spowodowały, że psy ewoluowały w zależności od funkcji, dopóki nie wkroczyły w XIX wiek - epokę wiktoriańskiej dekadencji, kiedy rozpoczęła się świadoma hodowla uznanych ras tego niezwykłego gatunku, nie tylko ze względu na użytkowość, ale także ze względu na wygląd...

 

Redakcja Portalu Świat Czarnego Teriera

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768