O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Umowa krycia

 

Zawieranie umów jest najczęstszym rodzajem czynności prawnych występujących we współczesnym społeczeństwie. W praktyce, umowy towarzyszą nam w wielu sytuacjach życia codziennego, a my nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy. W kynologicznym świecie nader często zawieraną umową jest umowa krycia”, dlatego też warto mieć świadomość tego, co w takiej umowie powinno się znaleźć, na co warto zwrócić uwagę, a czego należy unikać.

 

Elementem wspólnym, który jest niezbędny do stwierdzenia ważności jakiejkolwiek umowy jest to, by zawierała ona zgodne oświadczenie woli obydwu stron. Zgodnie z definicją wyrażoną w art. 60 Kodeksu cywilnego oświadczeniem woli jest takie zachowanie się osoby dokonującej czynności prawnej, które wyraża jej wolę w sposób dostateczny. Oświadczenie woli stron o zawarciu umowy może być złożone w dowolny sposób - ustnie, w formie dokumentu, na piśmie czy elektronicznie, a nawet w drodze czynności konkludentnych (dorozumianych). Ważne jest jednak to, aby treść oświadczenia była zrozumiała, nie budziła wątpliwości i nie występowały żadne przeszkody do czynności prawnej w wybranej formie. Hodowcy psów rasowych oraz właściciele reproduktorów omawiający warunki krycia zazwyczaj korzystają z najpopularniejszych sposobów złożenia oświadczenia woli - zawarcia umowy - wyrażanych w formie ustnej lub pisemnej.

 

 

Umowa ustna czy pisemna?

To chyba jedno z najczęściej pojawiających się pytań i odwieczny dylemat osób, które stają przed tym wyborem. Strony zainteresowane zawarciem umowy powinny mieć świadomość tego, że umowa wywiera skutki nie tylko w niej wyrażone, ale również wynikające z obowiązującej ustawy, zasad społecznego współżycia a nawet ustalonych zwyczajów. Zarówno oświadczenie woli jak i cała treść umowy podlegają wykładni. Co to oznacza w praktyce? W przypadku potencjalnego sporu między stronami umowy znajdującego swój finał w sądzie - sąd będzie badał zgodny zamiar stron oraz cel umowy. Aby udowodnić swoje racje trzeba będzie przede wszystkim przedstawić dowody. Jeśli umowa zostanie zawarta wyłącznie w formie ustnej, to bez określonych dowodów (np. zeznania świadków i/lub różne dokumenty - rachunki, korespondencja itd.) może być trudno ją udowodnić. Dlatego też, nawet jeśli kodeks cywilny tego nie reguluje, dobrze jest umowę zawrzeć w tradycyjnej formie pisemnej, z podpisami obu stron. W razie niedotrzymania warunków umowy przez jedną ze stron, łatwiej jest wtedy dochodzić swoich praw.

 

Członkowie ZKwP nie powinni również zapominać o ciążących na nich obowiązkach wynikających z postanowień Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP oraz Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI. W punkcie 2 Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI przeczytamy, że „Hodowcom i właścicielom reproduktorów usilnie zaleca się sporządzenie przed każdym kryciem pisemnej umowy, jasno określającej zobowiązania finansowe obydwu stron. Czytając § 14 pkt 2 lit. e) Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP dowiemy się, że „hodowca ma obowiązek przed kryciem suki ustalić na piśmie z właścicielem reproduktora warunki rozliczenia należności za krycie”. Analogiczny obowiązek istnieje po stronie właściciela reproduktora. Stosownie do postanowień § 15 pkt 2 lit. b) „właściciel reproduktora ma obowiązek przed kryciem suki ustalić z hodowcą na piśmie warunki rozliczenia należności za krycie”. Powyższe zapisy Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP powinny rozwiać wszelkie wątpliwości, bowiem jasno z nich wynika, że członkowie ZKwP są zobowiązani do sporządzenia umowy krycia na piśmie.
 

We współczesnym świecie posługiwanie się dokumentami jest podstawą funkcjonowania cywilizowanych społeczeństw. Dynamiczny rozwój nowych technologii i upowszechnienie innych niż papier środków komunikacji zrodziło jednak konieczność rozróżnienia między formą dokumentu (pisemna, ustna) a jego postacią (papierowa, elektroniczna). Wyżej ustaliliśmy już, że umowa krycia musi być sporządzona na piśmie. W praktyce dokument ten może być zawarty w zwykłej formie pisemnej (tradycyjna postać papierowa z odręcznymi podpisami obu stron), a także w formie pisemnej i postaci elektronicznej (umowa musi być opatrzona kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi obu stron).

 

W przypadku zawierania umowy istotne znaczenie ma złożenie oświadczenia woli wyrażonej w formie co najmniej dostatecznej oraz identyfikacja osoby, która takie oświadczenie złożyła. Tradycyjna forma pisemna umowy nie wymaga szerszego omówienia, bowiem nie budzi żadnych wątpliwości, gdy zawiera oświadczenie woli i jest opatrzona odręcznymi podpisami obu stron.

 

Sporządzenie umowy w formie elektronicznej i opatrzenie jej bezpiecznymi podpisami elektronicznymi również jest zrozumiałe, bowiem oświadczenie elektroniczne jest równoważne z formą pisemną zwykłą, jeśli opatrzone zostanie bezpiecznym podpisem elektronicznym, weryfikowanym przy pomocy ważnego, kwalifikowanego certyfikatu. Jedyny szkopuł tkwi w tym, że sporządzenie takiej umowy jest niezwykle trudne, bowiem podpis elektroniczny jest jak Wielka Stopa - wszyscy o nim słyszeli, ale prawie nikt go nie widział. Na dokładkę ci co go posiadają i jeszcze potrafią z niego korzystać nadal stanowią w Polsce mniejszość.

 

Chcielibyśmy zwrócić uwagę na jeszcze jedną możliwość zawierania umów, która na skutek zmiany przepisów weszła w życie dnia 8 września 2016 roku. Do polskiego prawa wprowadzono bowiem nową formę czynności prawnej - formę dokumentową. Biorąc pod uwagę obowiązujące przepisy, z pewnością rewolucją jest sama „zmiana myślenia” o dokumencie. Dotychczas to miano nosiły tylko pisma papierowe. Nowa definicja mówi, że „dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią” (Art. 77.3 Kodeks cywilny). Jednocześnie ustalono, że do zachowania formy dokumentowej wystarczy złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu (czyli na nośniku), w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej to oświadczenie. W praktyce hodowca i właściciel reproduktora wyrażając zgodną wolę co do krycia suki, chociażby za pomocą wiadomości wysyłanych mailowo, zawrą umowę w formie dokumentowej, mimo iż nie została ona przez nich podpisana (odręcznie, bądź przy pomocy bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu). Zawieranie umów za pomocą formy dokumentowej wydaje się proste i szybkie. Z pewnością tak właśnie może to wyglądać dopóki strony są zgodne co do istnienia i treści takiej umowy. Problem zapewne pojawi się w sytuacji, gdy strony zaczną wzajemnie kwestionować swoje zachowanie. Warto wiedzieć, że zawarta w ten sposób umowa ma bezpośredni wpływ na moc dowodową takiego dokumentu. W razie sporu, strony będą musiały w sądzie udowodnić istnienie (bądź nieistnienie) określonej umowy i treść jej postanowień. Dowód w postaci zachowanych wiadomości mailowych jest prawnie dopuszczalny, ale w praktyce może powodować różne komplikacje. Na sali sądowej przeciwnikowi procesowemu łatwiej będzie podnosić zarzuty nieprawdziwości dokumentu z powołaniem na zniekształcenie lub jednostronne wykreowanie dokumentu. Dlatego jeszcze raz podkreślimy, że najprostszym i najlepszym rozwiązaniem jest sporządzanie umowy krycia w zwykłej formie pisemnej, z jasnym wyrażeniem woli i własnoręcznymi podpisami obu stron.

 

W doktrynie wyróżnia się trzy typy umów - umowy nazwane, umowy nienazwane i umowy mieszane. Umowami nazwanymi są te, które są prawnie uregulowane tj. wiemy, że strony się na coś umawiają i stosujemy odpowiednie do tej umowy przepisy znajdujące się w kodeksie cywilnym czy też innych ustawach szczególnych. Gdy treść umowy nie jest przewidziana przez żadną z postaci umów nazwanych, umowę taka można określić jako nienazwaną. Występuje ona wówczas jedynie w stosunku prawnym, który strony tak właśnie ukształtowały. Z kolei umowy mieszane to takie, które nie odpowiadają całkowicie żadnej umowie nazwanej. Wydaje się możliwe uznawanie tego rodzaju umów bądź za pewien (złożony) wycinek umów nienazwanych, bądź za zbiór umów bardzo różnorodnych, w których zawsze musi znaleźć się jakiś element połączenia treści występujących w innych umowach, najczęściej nazwanych. Używając terminologii prawniczej, umowa krycia jest umową nienazwaną, to znaczy taką, która nie jest zdefiniowana i szczegółowo uregulowana w przepisach prawa. 

 

Oczywiście umowy nienazwane są tak samo wiążące i tak samo podlegają wykonaniu jak umowy nazwane. Różnica polega jednak na tym, że całość praw i obowiązków stron tej pierwszej jest regulowana tylko przez postanowienia uzgodnione między zainteresowanymi. Jeżeli więc nie uregulują oni jakiejś kwestii, to przepisy prawa nie uzupełnią umowy i nie dodadzą im dodatkowych praw oraz obowiązków wynikających z ustawy. Oznacza to także - i jest to ważna wskazówka przy negocjacjach warunków umowy - że praktycznie każde postanowienie umowy krycia jest do negocjacji, bo przepisy prawa nie ograniczają swobody stron przy kształtowaniu jej treści.

 

Konstrukcja umowy

W umowie cywilnoprawnej najważniejsza jest treść, czyli zawartość merytoryczna. Jest to oczywiste. Siłą rzeczy musi być ona jednak też odpowiednio "opakowana". Dbanie o prawidłową budowę umowy, jej strukturę, jest konieczne do swobodnego poruszania się po jej zawartości. Należy pamiętać, że umowy cywilnoprawne powinny być pisane językiem prawniczym. Jest to język, którego celem jest precyzyjne ujęcie ustaleń umowy. Stanowi on więc wypadkową języka potocznego oraz języka prawnego. Zaniedbania stylistyczne w umowie mogą w praktyce powodować wiele negatywnych konsekwencji.

 

Ważnym elementem jest także sam sposób redagowania umowy. Należy dołożyć starań, aby umowa w sposób logiczny była podzielona na paragrafy. Można też dodać podpis do każdego z nich, jak np. „strony umowy”, „przedmiot umowy”, „zobowiązania właściciela suki hodowlanej/właściciela reproduktora”, „ekwiwalent za krycie”, „postanowienia końcowe” itp. Paragrafy można też podzielić na ustępy. Dzięki temu będzie można też precyzyjnie odwołać się w dalszej części do wcześniejszych postanowień.

 

Ważnym elementem stylu umowy jest prawidłowe rozmieszczenie tekstu. Język umowy też powinien być zwięzły i oddawać w możliwie najprostszej i najkrótszej formie to, co strony postanowiły. Na początku umowy należy zamieszczać najważniejsze i stanowiące istotę kontraktu postanowienia. W dalszej części umowy ustala się warunki obowiązujące obie strony umowy. W końcowej części umowy zamieszcza się zazwyczaj postanowienia uniwersalne - właściwe dla każdej umowy, jak ustalenie właściwości prawa i sądu, czy język wiążący umowy (ważne przy umowach międzynarodowych).

 

Standardowa konstrukcja omawianej umowy nie jest zbyt skomplikowana, Jeżeli osoba zainteresowana spisaniem umowy potrafi dobrze określić swoje zamiary, to może we własnym zakresie spróbować napisać taką umowę. Jest to znacznie bezpieczniejsze niż bezkrytyczne posługiwanie się wzorami znalezionymi w Internecie. Przede wszystkim daje to gwarancję, że podpisując umowę osoba taka będzie miała świadomość tego, jakie są jej prawa i obowiązki. Osoby czujące się niepewnie mogą skorzystać z pomocy prawnika, który na ich życzenie przygotuje stosowne dokumenty.

 

Co powinno znaleźć się w standardowej umowie?

  • data i miejsce zawarcia umowy;

  • nazwa umowy (określenie rodzaju umowy poprzez wpisanie w nagłówku jej nazwy nie wpływa na ważność umowy. Niemniej jednak, ze względów czysto praktycznych, warto precyzyjnie nazwać tworzony dokument);

  • opis stron podpisujących umowę wraz z ich identyfikacją (dane właściciela reproduktora i hodowcy tj. imiona i nazwiska, adresy zamieszkania, numery dowodów osobistych, numery PESEL-i);

  • wskazanie reproduktora i suki hodowlanej (rodowodowe imiona i przydomki, rasa, maść, nr tatuażu/chip, posiadane badania);

  • treść zobowiązania. Każda umowa musi zawierać treść zobowiązań, do których spełnienia obowiązane są strony. W naszym przypadku będzie to przede wszystkim:

    • oświadczenie obu stron zgodnie stwierdzających, że są członkami ZKwP i posiadają opłacone składki na bieżący rok;

    • oświadczenie hodowcy, że suka posiada uprawnienia suki hodowlanej;

    • oświadczenie właściciela reproduktora, że pies posiada uprawnienia psa reproduktora;

    • oświadczenie obu stron zgodnie stwierdzających, że suka została pokryta;

    • wskazanie terminu krycia (ewentualnie terminów, jeśli suka była kryta więcej niż raz);

    • określenie metody krycia (np. krycie naturalne, inseminacja świeżym, schłodzonym, bądź mrożonym nasieniem);

    • przewidywany termin narodzin szczeniąt;

    • szczegółowy opis formy rozliczenia za krycie, włącznie z podaniem terminu;

    • wskazanie kto ponosi dodatkowe koszty związane z kryciem (np. ustalenie optymalnego dnia krycia/inseminacji, pomoc lekarza weterynarii przy kryciu naturalnym, wykonanie inseminacji, dojazd itd.);

  • postanowienia końcowe:

    • podanie przepisów, aktów prawnych, mających zastosowane w kwestiach nieuregulowanych umową;

    • podanie instytucji rozstrzygających możliwe spory pomiędzy stronami umowy;

    • podanie liczby sporządzonych egzemplarzy tekstu umowy, dla każdej ze stron;

    • miejsce na podpisy obu stron.

W zasadzie zarówno poszczególne elementy umowy jak i sama konstrukcja umowy są na tyle jasne, że nie wymagają szczegółowego omówienia. W niniejszym artykule chcielibyśmy jednak zwrócić uwagę na dwa główne elementy wchodzące w skład umowy tj. ekwiwalent za krycie oraz koszty związane z kryciem. W świecie kynologicznym budzą one dość sporo emocji i bardzo często stają się tematem przewodnim gorących dyskusji, a także bywają przyczyną toczących się sporów.

 

Ekwiwalent za krycie

Na początku należy wyjaśnić, że zgodnie z punktem 2 Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI „Hodowcom i właścicielom reproduktorów usilnie zaleca się sporządzenie przed każdym kryciem pisemnej umowy, jasno określającej zobowiązania finansowe obydwu stron. Czytając § 14 pkt 2 lit. e) Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP dowiemy się, że „hodowca ma obowiązek przed kryciem suki ustalić na piśmie z właścicielem reproduktora warunki rozliczenia należności za krycie”. Analogiczny obowiązek istnieje po stronie właściciela reproduktora. Stosownie do postanowień § 15 pkt 2 lit. b) „właściciel reproduktora ma obowiązek przed kryciem suki ustalić z hodowcą na piśmie warunki rozliczenia należności za krycie”. Zapisy te są jasne i nie wymagają szczególnego komentarza. My chcielibyśmy jednak zwrócić uwagę na to, że w żadnym miejscu Regulaminu Hodowli Psów Rasowych ZKwP nie znajdują się wytyczne definiujące formę i sposób rozliczenia. Stronom może się zatem wydawać, że w tej kwestii istnieje dowolność, a to co ostatecznie zostanie umieszczone w umowie zależy od przeprowadzonych negocjacji. W zasadzie tak, ale należy pamiętać, że zgodnie z par. 2 Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI Wzajemne prawa i obowiązki właścicieli suk i reproduktorów są zasadniczo określone przez prawodawstwo krajowe, przepisy danej krajowej organizacji kynologicznej, stowarzyszenia lub klubu rasy, i umowy prywatne. W przypadku, gdy brak jest stosownych regulacji, zastosowanie mają przepisy niniejszego Regulaminu.

 

Zrealizowane krycie tj. zdeponowanie nasienia w drogach rodnych suki przez reproduktora w trakcie krycia naturalnego, bądź inseminacja suki świeżym nasieniem powinno być opłacone w dniu krycia (przeprowadzenia inseminacji). Inseminacja schłodzonym nasieniem, bądź mrożonym nasieniem zazwyczaj jest poprzedzona pobieraniem opłaty „z góry”, a wynika to z tego, że de facto hodowca płaci nie za sam klasyczny akt krycia, a określoną porcję nasienia, które dopiero w dogodnym dla siebie czasie wykorzysta w celu inseminacji suki. Można zatem uznać, że opłata za porcję nasienia jest jednocześnie opłatą pobieraną za krycie. Takie formy rozliczenia są najczęściej stosowane, ale my wiemy, że kynologiczna praktyka zrodziła także kilka innych rozwiązań, które wymagają szerszego omówienia.

 

Nie ulega wątpliwości, że najlepszym i zarazem najbezpieczniejszym sposobem rozliczenia za krycie dla właściciela reproduktora jest ekwiwalent pieniężny płatny w całości w dniu krycia (naturalnego lub inseminacji świeżym nasieniem), bądź pobierany „z góry” przed wysłaniem do właścicielka suki porcji schłodzonego, bądź mrożonego nasienia. I ten sposób rozliczenia za krycie szczególnie rekomendujemy. Niestety, ale zdarza się, że nawet w gronie hodowców psów rasowych zrzeszonych w ZKwP trafiają się osoby mało rzetelnie i nieuczciwe, które wykorzystując każdą okazję, robią wszystko, by finalnie nie rozliczyć się z właścicielem reproduktora w sposób jaki został ustalony w umowie. W rezultacie właściciel reproduktora chcąc dochodzić swoich praw musi wejść na drogę sądową - a takie rozwiązanie jest już ostatecznością - czasochłonną i kosztowną...

 

Jeśli jednak właściciel reproduktora ma zaufanie do hodowcy, to nie stoi nic na przeszkodzie, aby strony ustaliły inne formy rozliczenia za krycie. W zasadzie odstąpienie właściciela reproduktora od płatności ustalonej kwoty w całości w dniu krycia jest dużym ukłonem w stronę hodowcy, który nie musi w jednym dniu uszczuplać swojego portfela o dość znaczną kwotę. Poniżej kilka przykładów stosowanych rozwiązań:

  • pobranie ustalonego ekwiwalentu za krycie w całości po urodzeniu się szczeniąt - wysokość ekwiwalentu jest niezależna od ilości urodzonych szczeniąt. W tym przypadku niezwykle istotne jest precyzyjne określenie terminu rozliczenia za krycie wraz ze wskazaniem sposobu przekazania należności np. „ekwiwalent za krycie ustalony w kwocie 3000 złotych płatny w terminie 8 tygodni od dnia narodzin szczeniąt za pomocą przelewu bankowego”;

  • pobranie ustalonego ekwiwalentu za krycie w całości po urodzeniu się szczeniąt - wysokość ekwiwalentu uzależniona jest od ilości urodzonych szczeniąt. W tym przypadku niezwykle istotne jest precyzyjne określenie wysokości ekwiwalentu pobieranego od każdego urodzonego szczenięcia, terminu rozliczenia za krycie (np. w terminie 8 tygodni od dnia narodzin szczeniąt) wraz ze wskazaniem sposobu przekazania należności (np. za pomocą przelewu bankowego). W rezultacie ekwiwalent za krycie będzie stanowił sumę kwot pobieranych od każdego urodzonego szczenięcia i tak np. jeśli w miocie urodzi się 5 szczeniąt, a pobierana kwota za każde urodzone szczenię zostanie ustalona na 600 zł, to ekwiwalent za krycie będzie wynosił 3000 zł;

  • rozłożenie płatności na raty. Przy takiej opcji należy przede wszystkim dokładnie sprecyzować ilość rat (np. 2 raty), terminy ich wpłat (np. pierwsza rata płatna do 14 dni od dnia narodzin szczeniąt, a druga rata płatna do 8 tygodnia od dnia narodzin szczeniąt) i sposobu przekazania należności (np. za pomocą przelewu bankowego).

Czasami w umowach można spotkać się z zapisem, że ustalony za krycie ekwiwalent pieniężny będzie płatny „po sprzedaży pierwszego szczenięcia z miotu”. Zgoda właściciela reproduktora na rozliczenie ekwiwalentu za krycie po sprzedaży pierwszego szczenięcia z miotu jest bardzo komfortowym rozwiązaniem dla hodowcy, ale jednocześnie jest dość mało korzystna dla właściciela reproduktora i może zrodzić sytuację, w której właściciel reproduktora może czekać na pieniążki kilka miesięcy, a czasami nawet się ich nie doczekać. Jak to możliwe? Otóż, taka sytuacja może mieć miejsce wówczas, gdy hodowca będzie miał problem ze zbyciem szczeniąt lub gdy miot będzie mało liczny, a hodowca zdecyduje się zatrzymać szczenięta w hodowli i tym samym nie sprzeda żadnego ze szczeniąt! Dlatego też, aby wykluczyć taką możliwość właściciel reproduktora powinien zabezpieczyć swoje prawa w umowie stosując odpowiednie zapisy.

 

Międzynarodowy Regulamin Hodowlany FCI wskazuje, że właściciel reproduktora może za krycie rozliczyć się w jeszcze jeden sposób, a mianowicie poprzez odbiór szczeniaka z miotu (jest tzw. „krycie za szczenię”). Strony zgadzają się, że po urodzeniu szczeniąt właściciel reproduktora jako ekwiwalent za krycie przyjmie wyselekcjonowane z miotu szczenię. Uściślając tylko dodamy, że w naszej ocenie krycie "za szczenię" dotyczy wyboru szczenięcia, które jest "pełnowartościowe" tj. nie ma wad i dobrze rokuje pod kątem wystaw i hodowli.

 

Ta opcja rozliczenia krycia dość często jest praktykowana wówczas, gdy dochodzi do wybitnego krycia i właściciel reproduktora chce zatrzymać sobie z takiego skojarzenia potomka po swoim reproduktorze, ewentualnie liczy, że wybierając szczenię z miotu i następnie wystawiając je na sprzedaż uzyska za nie wyższą kwotę, niż tą, którą mógłby wynegocjować zgadzając się na rozliczenie za krycie w formie pieniężnej.

 

Konstruując tego typu umowę należy pamiętać, że powinna ona precyzować kilka ważnych kwestii, które zabezpieczą prawa obu stron. Międzynarodowym Regulamin Hodowlany FCI określa, że przy takiej opcji w umowie powinny znaleźć się następujące ustalenia:

  1. data, kiedy właściciel reproduktora dokona wyboru szczenięcia;

  2. data odbioru wybranego szczenięcia;

  3. ostateczna data wyboru szczenięcia (po której właściciel reproduktora traci prawo wyboru);

  4. ostateczna data odbioru szczenięcia (po której właściciel reproduktora traci prawo do szczenięcia);

  5. ustalenia dotyczące kosztów transportu;

  6. dodatkowe ustalenia na wypadek urodzenia się martwego miotu, pojedynczego szczenięcia, lub gdy wybrane szczenię padnie przed ustaloną datą odbioru.

Od nas dodamy jeszcze, że przede wszystkim w interesie hodowcy powinno leżeć również to, by właściciel reproduktora określił czy jest zainteresowany suką czy samcem. Wybór płci daje jasny sygnał hodowcy i sprawia, że urodzone szczenięta płci przeciwnej są zwolnione z warunków umowy i już od dnia narodzin może on dowolnie nimi dysponować np. oferować je do sprzedaży, przyjmować na nie zaliczki bądź zadatki. Jeśli nie zostanie to ujęte w umowie, to w praktyce hodowca będzie miał zablokowaną możliwość sprzedaży szczeniąt, przyjmowania na nie zaliczek i zadatków, do momentu aż właściciel reproduktora dokona takiego wyboru w wyznaczonym czasie, bądź do momentu, gdy (w przypadku braku zainteresowania właściciela reproduktora i nie wywiązania się z postanowień umowy) ostateczny wyznaczony termin wyboru szczenięcia przez właściciela reproduktora upłynie.

 

W tym miejscu chcielibyśmy się jeszcze odnieść do tzw. reguły „pierwszeństwa wyboru”. Regulamin Hodowli Psów ZKwP ani Międzynarodowy Regulamin Hodowlany FCI nie regulują tej kwestii, ale wśród członków ZKwP zwyczajowo przyjęło się, że właściciel reproduktora ma pierwszeństwo wyboru szczenięcia lub prawo wyboru jako drugi, w przypadku, gdy hodowca deklaruje chęć zostawienia szczenięcia z miotu w swojej hodowli. Ta kwestia powinna być również uregulowana w umowie, szczególnie wówczas, gdy zarówno właściciel reproduktora jak i hodowca są zainteresowani szczenięciem tej samej płci.

 

Na koniec należy w umowie umieścić rozwiązania regulujące kwestie rozliczenia za krycie na wypadek, gdyby do wyboru szczenięcia nie mogło dojść np. krycie było „puste”, w miocie urodziły się tylko samce, a właściciel reproduktora zainteresowany był wyłącznie suczką, na świat przyszedł martwy lub niepełnowartościowy miot, wybrane przez właściciela reproduktora szczenię padło przed datą odbioru. W takich przypadkach "w wariancie B" najprostszym rozwiązaniem jest ustalenie płatności pieniężnej i umieszczenie w umowie stosowanego zapisu, czyli ile, w jakiej formie i do kiedy płatne.

 

Redukcja płatności i „puste krycia”

Jeśli określone w umowie krycie zakończy się sukcesem i w przewidywanym terminie na świat przyjdzie liczna gromadka szczeniąt to zazwyczaj obie strony są zadowolone. Sytuacja nieco inaczej będzie wyglądać, gdy krycie okaże się nieskuteczne (tzw. puste krycie) i suka nie urodzi szczeniąt, bądź na świat przyjdzie miot w zredukowanej liczbie szczeniąt. Wielu hodowców wychodzi z założenia, że w razie jakiś niepowodzeń, nieodpłatne powtórzenie krycia lub redukcja płatności zwyczaje im się należy i właściciel reproduktora nie powinien w ogóle tego kwestionować. W tym miejscu należy nadmienić, że Regulamin Hodowli Psów ZKwP nie reguluje tych kwestii, ale zaglądając do par. 12 Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI przeczytamy, że: Po prawidłowym kryciu uznaje się, że reproduktor wypełnił swoje zadanie, a jego właściciel ma prawo do otrzymania ustalonej zapłaty. Nie ma to związku z faktem, czy suka będzie szczenna. W przypadku, gdy suka pozostaje pusta, właściciel psa może, według swojego uznania, albo zaoferować bezpłatne krycie przy kolejnej cieczce suki, albo zwrócić częściowo pobraną za krycie opłatę. Takie ustalenie powinno być dokonane pisemnie i zawarte w umowie przed kryciem. Z przytoczonego zapisu jasno wynika, że zgoda właściciela reproduktora na umieszczenie w umowie takich ustaleń stanowi wyraz jego dobrej woli, a nie jest jego obowiązkiem. Warto przypomnieć, że skuteczność krycia i wielkość miotu uzależniona jest od wielu czynników. Uczciwy hodowca nie powinien oczekiwać, by właściciel dobrze utrzymanego, zdrowego i płodnego reproduktora (płodność potwierdzona posiadanym badaniem jakości nasienia/potomstwem) ponosił konsekwencje wynikające z nieudanych kryć, w sytuacji gdy doszło do krycia naturalnego (lub inseminacji) i zdeponowania nasienia w drogach rodnych suki. Hodowca, powinien jednak wiedzieć, że zgodnie z dalszą częścią tego samego paragrafu Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI: W przypadku, gdy badanie nasienia potwierdzi, że reproduktor był w dniu krycia bezpłodny, właścicielowi suki przysługuje zwrot opłaty za krycie. Aby uniknąć niepotrzebnych sporów, warto tą kwestię ująć w umowie i wymagać od właściciela reproduktora dostarczenia przed kryciem dokumentu potwierdzającego płodność reproduktora, jest to ważne zwłaszcza wówczas, gdy reproduktor nigdy wcześniej nie krył lub ma za sobą właśnie tzw. "puste krycia". W sytuacji gdy właściciel reproduktora zgodzi się na ujęcie w umowie zapisów dotyczących powtórnego krycia w przypadku tzw. pustego krycia oraz redukcji płatności w przypadku urodzenia niepełnego miotu, to należy tak skonstruować umowę, by jej postanowienia były korzystne dla obu stron. Warto przy tym pamiętać, że zgodnie z kontynuacją ww. paragrafu Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI Limit czasowy powtórnego, bezpłatnego krycia wygasa w przypadku śmierci lub zmiany właściciela reproduktora oraz w przypadku śmierci suki - co też należy w umowie umieścić. W przypadku uzgadniania opcji z redukcją płatności przy niepełnym miocie należy w pierwszej kolejności zastanowić się nad definicją tego wyrażenia. Obecnie nie istnieją żadne wytyczne i określenie „niepełny miot” jest tak naprawdę kwestią umowną. Zwyczajowo za niepełny miot uznaje się taki, w którym na świat przyjdzie 1-3 szczenięta. Posiłkując się tym, co napisaliśmy wyżej, właściciel reproduktora może uzgodnić z hodowcą, że w przypadku urodzenia 1-3 szczeniąt w miocie obniży cenę krycia z ustalonej kwoty o jakiś procent (np. strony ustaliły, że ekwiwalent za krycie wynosi 2000 zł. W przypadku narodzin niepełnego miotu tj. 1-3 szczeniąt właściciel reproduktora zwróci hodowcy z pobranej kwoty 30% tj. 600 zł przelewem na konto do 7 dni od dnia poinformowania go przez hodowcę o narodzinach szczeniąt).

 

Koszty dodatkowe

Kolejną kwestią wymagającą naszym zdaniem szerszego omówienia są tzw. koszty dodatkowe, które nieodzownie towarzyszą takim przedsięwzięciom. Z naszego doświadczenia wynika, że bardzo często są one pomijane w umowach i w razie zaistnienia sporu stają się prawdziwą kością niezgody. Szczególną uwagę wszystkich zainteresowanych osób chcielibyśmy zwrócić na:

  • koszty związane z przyjazdem suki do reproduktora, bądź reproduktora do suki. Zwyczajowo to suka przyjeżdża na krycie do reproduktora i koszty z tym związane ponosi hodowca. Biorąc jednak pod uwagę różne okoliczności strony mogą ustalić, że to reproduktor dojedzie do suki (rozwiązanie szczególnie korzystne w sytuacji, gdy suka źle znosi podróże bo ma na przykład chorobę lokomocyjną, albo w wyznaczonym czasie krycia hodowca nie może zorganizować transportu, a bardzo mu na danym skojarzeniu zależy). W takiej sytuacji hodowca powinien czuć się w obowiązku, by właścicielowi reproduktora zwrócić wszelkie koszta związane z podróżą. Niestety, jeśli strony nie uregulują tego w umowie, to może się okazać, że hodowca wcale nie będzie miał takiego zamiaru, bo na przykład uzna, że skoro właściciel reproduktora zgodził się na dojazd i nie poruszył kwestii kosztów związanych z transportem wcześniej, to się automatycznie zgodził je ponieść. W przypadku niewielkich odległości koszty mogą być minimalne, a strata dla właściciela reproduktora niewielka, jednak w sytuacji, gdy do pokonania jest wiele kilometrów, koszt podróży może zrównać się z wysokością ustalonego za krycie ekwiwalentu;

  • koszt zakwaterowania na czas krycia. Hodowca decydując się na krycie reproduktorem z drugiego końca kraju (innego państwa) powinien liczyć się z tym, że oprócz kosztów związanych z podróżą, często będzie musiał też ponieść koszty związane z zakwaterowaniem na czas krycia. Tak jak w przypadku kosztów związanych z dojazdem, tak i w tym przypadku koszta związane z zakwaterowaniem na czas krycia ponosi hodowca;

  • koszt ustalenia optymalnego dnia krycia. Zarówno właścicielowi reproduktora jak i hodowcy powinno zależeć na tym, by krycie zakończyło się sukcesem w postaci urodzonych szczeniąt. Współcześnie medycyna weterynaryjna oferuje szereg różnych metod, które są pomocne w oznaczaniu optymalnego dnia do krycia, czyli de facto maksymalizują szansę na urodzenie się szczeniąt. Właściciel reproduktora może zatem oczekiwać, by hodowca dołożył wszelkich starań i w wyznaczonym terminie wykonał stosowne badania, a nie opierał się jedynie na swojej intuicji. Naturalnie wykonanie takich badań wiąże się z określonymi kosztami i strony ustalając warunki krycia powinny uzgodnić, kto je będzie ponosił. Wydaje się logiczne, że w sytuacji gdy hodowca dobrowolnie decyduje się na wykonanie takich badań, to oczywiście robi to na własny koszt;

  • koszt pobytu suki u właściciela reproduktora. Zdarza się, że obie strony chcąc zmaksymalizować szansę na udane krycie wspólnie decydują, że suka na czas krycia pozostanie u reproduktora. W tym okresie właściciel reproduktora zapewnia jej opiekę oraz dba o to, by w wyznaczonym terminie została pokryta przez jego samca. To jest dość komfortowa sytuacja dla hodowcy, który nie musi martwić się o całą logistykę związaną z aktem krycia. W tym miejscu jednak chcielibyśmy zwrócić uwagę na to, że strony powinny dokładnie ustalić kilka ważnych kwestii związanych z pobytem suki u właściciela reproduktora. Ponownie odwołamy się do Międzynarodowego Regulaminu Hodowlanego FCI, który w dość szczegółowy sposób to reguluje:

    KOSZTY TRANSPORTU I UTRZYMANIA SUKI

    3. Zaleca się, aby dostarczenia i odbioru suki z miejsca przebywania reproduktora dokonał jej właściciel lub jego zaufana osoba. Jeśli suka przebywa przez kilka dni w miejscu przebywania reproduktora, to koszty pobytu, karmienia, ewentualne koszty opieki lekarskiej i wyrządzonych przez nią szkód pokrywa jej właściciel. To samo dotyczy kosztów transportu powrotnego.

    ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA

    4. Zgodnie z krajowymi regulacjami prawnymi, osoba, pod której opieką znajduje się suka w okresie krycia, jest prawnie odpowiedzialna za wszelkie szkody, wyrządzone przez nią osobom trzecim. Właściciel lub dysponent reproduktora powinien fakt ten uwzględnić, wykupując ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.

    ŚMIERĆ SUKI

    5. W przypadku, gdy suka, pozostawiona pod opieką dysponenta reproduktora, padnie, ten powinien uzyskać weterynaryjne stwierdzenie faktu zgonu i jego przyczyny. O śmierci suki i jej przyczynie właściciel poinformowany ma być najszybciej, jak to możliwe. Jeśli właściciel suki będzie chciał zobaczyć zwłoki, jego życzeniu nie można odmówić. W przypadku, gdy śmierć suki nastąpiła skutkiem zaniedbania ze strony osoby, pod której opieką przebywała, osoba ta jest zobowiązana do pokrycia straty. Gdy śmierci suki nie da się w żaden sposób przypisać zaniedbaniu, właściciel suki zobowiązany jest do zwrotu wszelkich kosztów, jakie w związku z tym poniósł dysponent reproduktora .

    Z przytoczonych zapisów jasno wynikają prawa i obowiązki obydwu stron, które powinny być w stosowy sposób uwzględnione w sporządzanej umowie;

  • koszty związane z pomocą osób trzecich przy kryciu (w praktyce asysta lekarza weterynarii). Bywa, że mimo prób nie dochodzi do krycia w sposób naturalny i konieczna jest pomoc lekarza weterynarii, za którą trzeba oczywiście zapłacić. Strony powinny uzgodnić kto i w jakich okolicznościach będzie regulował taki rachunek. Do kryć naturalnych nie dochodzi z różnych powodów, przy czym najczęściej problemy związane są z brakiem doświadczenia (pierwsze krycie suki, bądź reproduktora), nadpobudliwością (suki, bądź reproduktora), dysproporcją wielkości (samiec dużo większy i cięższy, niż suka), czy osłabionym popędem płciowym (suki, bądź reproduktora). Czasami wystarczy jednak umiejętna pomoc osoby doświadczonej i dochodzi do krycia. Z naszego doświadczenia wynika, że strony najczęściej dochodzą w tej kwestii do następującego porozumienia - jeśli wina leży po stronie reproduktora, to koszty związane z asystą przy kryciu ponosi właściciel reproduktora, jeśli po stronie suki, to koszty związane z asystą przy kryciu ponosi hodowca. W sytuacji, gdy problemy leżą zarówno po stronie suki, jak i reproduktora - strony dzielą się kosztami po połowie. Warto w umowie przygotować się na taką opcję i tą kwestię też uregulować;

  • koszt inseminacji. Jeszcze nie tak dawno temu bez krycia naturalnego szczeniąt nie było. Współczesna medycyna weterynaryjna daje hodowcom możliwość skorzystania z różnych metod zapłodnienia suki, w tym takich, które w ogóle nie wymagają obecności reproduktora. O czym mowa? O inseminacji, która może być przeprowadzona przy użyciu świeżego nasienia (bezpośrednio pobranego od samca w dniu krycia), nasienia schłodzonego i nasienia mrożonego. Dwie ostatnie metody dają możliwość przeprowadzenia krycia „na odległość”. Stosunkowo prostą oraz jednocześnie tanią metodą, którą w zasadzie może wykonać każdy lekarz weterynarii jest inseminacja suki świeżym nasieniem. Inseminacja świeżym nasieniem może być jedyną opcją wówczas, gdy mimo prób i asysty osoby doświadczonej nie udało się doprowadzić do krycia naturalnego. Inseminacja z użyciem schłodzonego nasienia przebiega w podobny sposób, jak przy użyciu świeżego nasienia. Metoda ta daje jednak szansę na posiadanie szczeniąt od wybranego reproduktora w sytuacji, gdy z różnych przyczyn krycie naturalne w optymalnym terminie nie jest niemożliwe. Żywotność schłodzonego nasienia wynosi 4 - 10 dni. Takie nasienie nie może być jednak w drodze dłużej niż 24 godziny, więc jego import i eksport jest możliwy z i do dużo mniejszej liczby miejsc (w praktyce jest to obszar naszego kraju oraz państwa ościenne). Ostatnią dostępną dla hodowcy opcją jest inseminacja suki nasieniem mrożonym. W zasadzie w tym wariancie hodowcę mogą jedynie ograniczać przed wykorzystaniem wybranego samca w hodowli przepisy związane z importem i eksportem nasienia mrożonego, bowiem w każdym innym przypadku może on spełnić marzenia o posiadaniu szczeniąt od reproduktora, który mieszka tysiące kilometrów od suki, a także i od takiego, którego już nie ma wśród żywych... Inseminacja mrożonym nasieniem wymaga zachowania odpowiednich procedur, które czynią ją dość kosztownym rozwiązaniem. Ale, wracając do tematu. Biorąc pod uwagę inseminację strony powinny uregulować wszelkie kwestie z tym zawiązane w umowie uwzględniając Regulamin Hodowli Psów Rasowych. Uzupełnieniem tych przepisów mogą być również postanowienia zawarte w Międzynarodowym Regulaminie Hodowlanym FCI.

Podsumowując: umowa krycia suki jest bardzo ważnym dokumentem, który powinien być sporządzony z należytą pieczołowitością na piśmie i opatrzony odręcznymi podpisami obu stron. W umowie szczegółowo należy uregulować kwestie ekwiwalentu za krycie oraz kosztów dodatkowych. Prawidłowo sporządzona umowa krycia suki, w razie zaistnienia sporu, umożliwi stronom zainteresowanym dochodzenie swoich praw w momencie, gdy jedna z nich zdecyduje się wejść na drogę sądową.

 

Opracowała Redakcja Świata Czarnego Teriera

 

Źródła:
- ustawy, rozporządzenia i regulaminy wymienione w tekście.

 

UWAGA! Przedstawione powyżej informacje nie są poradą prawną. Wiadomości zawarte w tym opracowaniu należy traktować informacyjnie i przed zastosowaniem ich w praktyce należy sprawdzać ich aktualność. W związku z możliwością zmian przepisów w każdym momencie ich obowiązywania nasza Redakcja nie ponosi odpowiedzialności w przypadku, gdy zawarte w tym opracowaniu wiadomości są już nieaktualne.

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768