O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Wędrówka czarnego teriera z Rosji do Europy - pierwsze importy i mioty...

 

Połowa ubiegłego stulecia to bardzo burzliwe czasy w dziejach Europy. Następujące w krótkim czasie po sobie dwie wojny światowe ostatecznie wyznaczyły koniec hegemonii europejskiej na świecie, która od tego momentu została zdominowana przez potęgę amerykańską i siłę sowiecką. Europa finalnie została podzielona na strefy wpływów (ujmując to w dużym uproszczeniu) wolny Zachód i komunistyczny Wschód z supermocarstwem na czele - Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR), który przez kolejne dekady, biorąc udział w tzw. "zimnej wojnie", starał się wyznaczać nowe, światowe trendy, niemal w każdej dziedzinie życia militarnego, politycznego, ideologicznego, ale też i społecznego.

 

Wbrew powszechnym oczekiwaniom, nie były to czasy ani łatwe, ani przyjazne... O ostatecznym kształcie granic zadecydowały trzy konferencje, które odbyły się w: Teheranie'43, Jałcie'45 i Poczdamie'45. Najważniejsze decyzje podejmowali przywódcy trzech ówczesnych mocarstw: USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR. Ukształtowali oni oblicze powojennej Europy, dzieląc ją na dwie strefy wpływów - radzieckich i anglosaskich. 

 

Finalnie z wielkiego chaosu wyłoniło się również nowe super mocarstwo ZSRR, którego obszar obejmował 22 mln km² od Morza Bałtyckiego i Czarnego, aż do Pacyfiku włączając w jego terytorium kraje, które dzisiaj są suwerennymi państwami (m.in. Ukrainę, Łotwę, Litwę, Białoruś, Estonię, Gruzję, Kazachstan, czy Mołdawię).

 

W krótkim czasie po zakończeniu działań wojennych zaczęły pojawiać się pierwsze rysy na arenie stosunków międzynarodowych. Mocarstwa zachodnie i ZSRR zaczęło dzielić coraz więcej, a różnice i sprzeczne interesy dotyczyły bardzo poważnych kwestii. Coraz bardziej dawała o sobie znać rywalizacja radziecko-amerykańska dając początek tzw. "zimnej wojnie". Podczas, gdy kraje Europy Zachodniej skupiły się na szybkiej odbudowie gospodarczej zniszczonych zawieruchą wojenną państw, władze ZSRR skoncentrowały swoje działania na szerzeniu absolutnych wpływów władzy komunistycznej partii.

 

Z racji położenia geograficznego, kraje Europy Środkowo-Wschodniej na niemal kolejne pół wieku stały się zależne od Związku Radzieckiego pod względem gospodarczym, militarnym i politycznym. Ambitne plany ówczesnych władz ZSRR zakładały nowe racjonalizatorskie rozwiązana w wielu dziedzinach. Jednym z głównych aspektów "zimnej wojny" był nieustanny "wyścig zbrojeń". 

 

Rozrastająca się w oszałamiającym tempie armia ZSRR potrzebowała nie tylko sprzętu technicznego, ale również odpowiednio wyszkolonych i wszechstronnych psów, które mogłyby sprostać postawionym przed nimi zadaniom. w tak skrajnie różnym klimacie tego rozległego kraju.

 

Jak wszystko w tamtym czasie, tak i kynologia musiała być bezwzględnie podporządkowana władzom. Hodowanie psów odbywało się w dużych i odpowiednio przygotowanych ośrodkach hodowlanych, należących przeważnie do wojska, stanowiących własność ogromnych zakładów (np. mięsnych, mlecznych) czy zgrupowanych w dużych miejskich klubach podlegających DOSAAF (np. LGKSS w Leningradzie czy MGKSS w Moskwie).

 

Najważniejszym ośrodkiem szkoleniowo-hodowlanym była Centralna Szkoła Psów Wojskowych i Służbowych działająca w Moskwie, wraz z należącą do niej hodowlą "Czerwona Gwiazda", która w niedługim czasie po zakończeniu działań wojennych dostała wyraźne polecenie stworzenia nowej, rodzimej, całkowicie uniwersalnej rasy.

 

Prace ruszyły z wielkim rozmachem. We wczesnych latach 50-tych i 60-tych ubiegłego stulecia, w drodze prowadzonych eksperymentów, krzyżowano ze sobą wiele różnych ras. Próbowano wykorzystywać i łączyć zalety ras rodzimych (głównie: owczarków kaukaskich, południoworosyjskich i wschodnioeuropejskich, łajek oraz różnych gończych) z hodowanymi od lat rasami wywodzącymi się z innych krajów (min. owczarkami niemieckimi, collie, dobermanami i Airedale terierami), jak również włączano do prac świeżo pozyskane zagraniczne nabytki (nowofundlandy, bernardyny, boksery, sznaucery olbrzymy czy dogi niemieckie).

 

Tak też powstało wiele krzyżówek i grup rasowych. Niektóre doświadczenia kończyły się fiaskiem i prace były szybko porzucane, ale otrzymywano też obiecujące krzyżówki, którym postanowiono poświęcić nieco więcej czasu. Działania te przełożyły się ostatecznie na wyłonienie następujących grup rasowych: moskiewskiego doga (dog niemiecki x owczarek wschodnioeuropejski); moskiewskiego wodołaza (owczarek kaukaski x nowofundland x owczarek wschodnioeuropejski) i moskiewskiego stróżującego (bernardyn x owczarek kaukaski x rosyjski gończy łaciaty x owczarek wschodnioeuropejski).

 

Mimo obiecujących rezultatów nadal żadna z ww. grup rasowych w 100% nie spełniała oczekiwań ich twórców i wciąż pozostawał pewien niedosyt. Bo jak udało się otrzymać pogłowie o zadowalającym wyglądzie i odpowiedniej okrywie włosowej, to znowu cechy charakterologiczne nie do końca odpowiadały pierwotnym założeniom, zaś  przy uzyskaniu pożądanej psychiki, reszta nie doganiała pierwotnych założeń względem nowej rasy.

 

Postanowiono nieco zmienić strategię działania i poświęcono więcej uwagi doskonale znanemu Airedale terierowi oraz zainteresowano się świeżymi i rzadkim w ZSRR rasami, tj. sznaucerem olbrzymem i rottweilerem. Z mariażu tych trzech ras z rasą przewodnią: sznaucerem olbrzymem oraz przy późniejszym udziale zwierząt z grupy moskiewskiego wodołaza i z niewielkimi dolewkami ras innych, z czasem wyłoniła się nowa grupa rasowa zwana czarnym terierem. To był strzał w dziesiątkę.

 

Prace kontynuowano stosując różne przemyślane metody kojarzeń w pokrewieństwie. Przy odpowiednio prowadzonym doborze i ostrej selekcji w niedługim czasie otrzymano liczne i w miarę wyrównane pogłowie. Już od połowy lat 50-tych ubiegłego stulecia hodowla "Czerwona Gwiazda" w celu poszerzania bazy hodowlanej nowej grupy rasowej (czarny terier), rozpoczęła planową współpracę z hodowlami zgrupowanymi w klubach psów użytkowych (m.in. zlokalizowanych w Moskwie, Leningradzie, Jarosławiu, Magnitogorsku (Południowy Ural), Nowosybirsku (Syberia) i Swierdłowsku).

 

W ramach współpracy kluby otrzymywały, na bardzo korzystnych warunkach, szczenięta od hodowli "Czerwona Gwiazda" w celu poszerzania populacji, budowania własnych baz hodowlanych i wyprowadzania nowych linii i rodzin. Z czasem część zwierząt powracała do macierzystej hodowli, by wzbogacić jej pogłowie.

 

Jak już wspomniałam, od samego początku prace nad formowaniem nowej grupy rasowej znajdowały się pod ścisłą kontrolą wojskowych kynologów. Zwierzęta nie trafiały zatem w przypadkowe ręce, a jedynie do rąk zaaprobowanych wcześniej kynologów (w przeważającej mierze do wojskowych lub osób o wojskowych koneksjach).

 

W 1957 roku na Krajowej Wystawie Psów Służbowych i Myśliwskich zaprezentowano 43 czarne teriery. Od razu to nowe dzieło radzieckiej kynologii przykuło uwagę wielu miłośników psów. Grupa została poddana wnikliwej ocenie i przeglądowi. Uznano ją za rokującą i polecono dalsze doskonalenie pogłowia.

 

Chciałabym jednak podkreślić, iż  momencie przekazania pierwszych egzemplarzy nowej grupy rasowej do klubów, które następnie lokowały je u hodowców-kynologów, ale przede wszystkim miłośników psów, dalsza hodowla biegła dwutorowo. Tzn. w hodowli "Czerwona Gwiazda" nadrzędnie traktowano cechy charakteru i eliminowano ewidentne wady niezgodne z założeniami wzorca grupy rasowej, ale hodowla była prowadzona głównie z naciskiem na pożądany charakter. Jako że z założenia czernysz miał być psem pracującym, to jego okrywa włosowa winna wymagać minimum nakładów pielęgnacyjnych.

 

Dlatego też w hodowli "Czerwona Gwiazda" większość zwierząt była w miarę wyrównana eksterierowo i cechowała się dobrą gatunkowo, ale jednak stosunkowo krótką sierścią. Dla odmiany w hodowli prowadzonej jednocześnie w klubach DOSAAF, naturalnie cechy psychiczne były równie ważne, ale położono też nacisk na ostateczne wyrównanie pogłowia, tzn. eliminowano wszelkie wady niezgodne z założeniami wzorca grupy rasowej, ale też wybierano do hodowli zwierzęta odznaczające się atrakcyjnym wyglądem tj. dobrze obrośnięte z prawidłową w jakości i strukturze okrywą włosową.

 

Z czasem program doboru par i selekcja sprawiły, że otrzymywano zwierzęta o coraz dłuższym włosie, który był szczególnie bogato rozwinięty na kończynach, dolnej linii klatki piersiowej i głowie, na której tworzył charakterystyczny obrost (broda, wąsy i grzywka). Niestety włos taki wymagał również odpowiedniej pielęgnacji - w tym regularnego czesania, trymowania i strzyżenia, co już w warunkach wojskowych jest trudne do przeprowadzania i kłóciło się z wizją uniwersalnego żołnierza.

 

Nie mniej jednak czym więcej czernyszy dostawało się w ręce prywatnych miłośników psów, tym bardziej w dalszej pracy hodowlanej skupiano się na wykorzystywaniu zwierząt prawidłowo zbudowanych z dobrym obrostem. Chcąc nie chcąc, wraz ze wzrostem populacji, stopniowo hodowla "Czerwona Gwiazda" "traciła kontrolę" nad rozprzestrzenianiem się pogłowia, co sprawiło, iż w latach 70-tych i 80-tych XX wieku coraz więcej egzemplarzy trafiało w ręce prawdziwych miłośników rasy mających niebagatelny wpływ, nie tylko na ukształtowanie charakteru, ale i eksterieru również.

 

W końcu w roku 1979 specjaliści z  hodowli "Czerwona Gwiazda" postanawiają zakończyć prace nad tworzeniem nowej rasy i jednocześnie publikują wzorzec nowej grupy rasowej czarny terier. Do tego czasu zostało zarejestrowanych ok. 800 miotów, które dały ponad 4000 szczeniąt. Jednak mimo tak licznej populacji nadal  ta grupa rasowa była praktycznie znana tylko w swojej ojczyźnie.

 

Dlaczego? Po części odpowiedziałam już na to pytanie na samym początku artykułu.... Jak już nadmieniłam, czasy były trudne i nie sprzyjały nawiązywaniu nowych kontaktów (trudności wizowe, wyjazdowe i wjazdowe), poza tym czarny terier był od samego początku traktowany, jako dobro narodowe ZSRR i teoretycznie obowiązywał bezwzględny zakaz jego sprzedaży poza granice kraju - niemal do lat 80-tych XX wieku.

 

Warto również podkreślić, iż sama organizacja życia kynologicznego w państwie ZSRR była zgoła odmienna od znanych nam standardów obowiązujących w krajach Europy Środkowej i Zachodniej tj. duże kluby, hodowle wojskowe i przyzakładowe, bez indywidualnych hodowli i brak przynależności ZSRR do międzynarodowej organizacji o charakterze kynologicznym - FCI - to wszystko nie ułatwiało współpracy z innymi krajami.

 

W zasadzie ze zrozumiałych względów tylko pojedyncze egzemplarze, wówczas jeszcze grupy rasowej, "opuściły" terytorium ZSRR w latach 70-tych XX wieku i w pierwszej kolejności trafiły do stanowiących część ZSRR nadbałtyckich republik tj. Estońskiej, Łotewskiej i Litewskiej, a także do republiki Białoruskiej i Ukraińskiej.

   

MAPA EUROPY ŚRODKOWEJ W LATACH 1949-1990

   

   

WSPÓŁCZESNA MAPA EUROPY

   

   

Pionierskim krajem europejskim, do którego przybyły czarne teriery w pierwszej kolejności była Finlandia. To "wyróżnienie" nie trudno wytłumaczyć. Z racji położenia geograficznego, od wielu, wielu lat, historia obydwu krajów wspólnie się przeplatała. W roku 1948 współpraca pomiędzy Finlandią, a ZSRR jeszcze bardziej się zacieśniła, bowiem obydwa państwa podpisały "Traktat o Przyjaźni z ZSRR", przewidujący szeroką współpracę między tymi krajami wraz z pomocą gospodarczą, co z pewnością ułatwiło swobodniejszą migrację, nie tylko ludzi, ale również i zwierząt. 

 

Z regionu najbliższego Finlandii - Leningradu - gdzie hodowla CTR-a (poza Moskwą) najprężniej się rozwijała, trafiła do Finlandii pierwsza przedstawicielka, wówczas jeszcze grupy rasowej - urodzona w 1969 roku suka - JOLKA (o: Fang, m: Ruza), która została zarejestrowana w księgach fińskiego związku kynologicznego w 1973 roku. Tuż po niej do Finlandii został sprowadzony z Moskwy MAKS-NIM (o: Dzhim, m: Inga) urodzony w 1970 roku i zarejestrowany w księgach fińskiego związku kynologicznego w 1975 roku. Miot JOLKI i MAKSA z roku 1972 zapoczątkował fińską hodowlę CTR-ów. Więcej TUTAJ.

 

Finlandia graniczy z Norwegią i Szwecją, tak więc naturalną siłą rzeczy stąd czernysze trafiły właśnie do tych krajów. W Norwegii rasa nie wzbudziła większego zainteresowania i po dzień dzisiejszy znajdują się tam tylko pojedyncze sztuki importowane z Finlandii, Szwecji, Rosji, ale również Polski.

 

Za sprawą pp. Torda i Elly Swensson, poprzez terytorium Finlandii, trafiają do Szwecji pierwsi przedstawiciele rasy tj. urodzone w Leningradzie w roku 1976 rodzeństwo - MASHKA i  MISHKA (o: Urban, m: Masha), urodzona w Finlandii w 1975 roku - Jolkas DONETSKA (o: Maks-Nim, m: Anastasia) i urodzony w 1978 roku Jolkas GENJI (o: Ivan, m: Jolkas Dobrusa). W roku 1978 w miejscowości Loberod na świat przychodzi pierwszy miot tej rasy w Szwecji ze skojarzenia MISHKI z Jolkas DONETSKA, ale dopiero miot urodzony w roku 1979, ze skojarzenia Jolkas GENJI i MASHKI dał początek rasie w kraju. W tym samym roku został również założony Klub Rasy zrzeszający hodowców i właścicieli czernyszy.

 

Ważnym miejscem na mapie Europy dla naszej rasy stają się Węgry, gdzie na początku lat 80-tych XX wieku przybywają pierwsze egzemplarze rasy. Węgry to drugi po Finlandii kraj, w którym rasa zadomowiła się na dobre. Pierwszym wielkim miłośnikiem rasy był dr A. Gomze Laszlo, który przebywając prawie 10 lat w ZSRR miał sposobność dogłębnego zapoznania się z rasą - i jak wieść niesie -odwiedził również samą hodowlę "Czerwona Gwiazda".

 

Naturalnie wywiezienie psów w tamtym okresie nie było taką prostą sprawą. Dr Laszlo jednak i na to znalazł sposób. Zaoferował "handel wymienny". Kilka egzemplarzy czarnych terierów w zamian za rodzime egzemplarze rasy puli. Tak też w kilka miesięcy po trafieniu puli do ZSRR sprowadził on w roku 1981 psa VOJTKA DZSEK LUT, co ciekawe - od strony ojca wnuka GAYNARA von Vinker Park - jednego ze sznaucerów olbrzymów wprowadzonych do hodowli celem poszerzenia puli genetycznej - oraz suki: TAIGĘ DZSULI i DZSESSZI. W roku 1986 w hodowli  Dr Laszlo - "Tajgagyöngye", ze skojarzenia VOJTKA DZSEK LUT i TAIGI DZSULI na świat przychodzi pierwszy miot czarnych terierów na Węgrzech. 

 

Pod koniec lat 80-tych XX wieku populacja rasy na Węgrzech reprezentowała dość wyrównany i wysoki poziom. Dzisiaj trudno ustalić dlaczego w latach 90-tych ubiegłego stulecia sami węgierscy hodowcy mimo dobrej i dużej populacji rasy rzadko prezentowali swoje psy poza granicami kraju, choć to właśnie zwierzęta z ich hodowli miały znaczący wpływ  na kształtowanie rasy w kolejnych krajach Europy Zachodniej.

 

Początek lat 80-tych przynosi - tym razem w kraju pochodzenia rasy - nowe zmiany w kynologicznym świecie. W roku 1981 hodowla "Czerwona Gwiazda" publikuje zaktualizowany wzorzec rasy zatwierdzając długowłosego czarnego teriera, uznając go tym samym za oddzielną rasę. W tym samym czasie zostaje oficjalnie zniesiony zakaz wywozu szczeniąt poza granice kraju. 13 maja 1981 roku Ministerstwo Rolnictwa ZSRR w Zarządzeniu nr 19 określa i zapisuje wzorzec rasy. W maju 1984 roku na międzynarodowym zgromadzeniu w Meksyku rasa zostaje oficjalnie zatwierdzona przez FCI, otrzymując 327 numer standardu oraz nazwę CZARNY TERIER ROSYJSKI. Uznanie rasy, a co się z tym wiąże również możliwość zdobywania wszystkich tytułów na wystawach spowodowało bardzo dynamiczne jej rozprzestrzenianie się po Europie.

 

Niemal pod dyktando hodowli węgierskiej rasa stawia pierwsze kroki m.in. w dawnej Czechosłowacji. Pamiętajmy, że lata 80-te ubiegłego wieku to na mapie Europy ostatecznie powstałe po II Wojnie Światowej jedno państwo asymilujące ww. Po wielu politycznych zmianach zatwierdzono rozpad Czechosłowacji i powołano do życia z dniem 1 stycznia 1993 na nowo dwa oddzielne kraje - Czechy i Słowację. Początki historii rasy, sięgają jednak okresu wspólnego tych obydwu państw, dlatego też omówię ją dla nich wspólnie.

 

Pierwszy rodzimy miot przyszedł na świat na tych terenach za sprawą p. R. Guziura w roku 1985 w hodowli "z Ro Da Gu". Dla swojej suki importowanej z terenów ZSRR - BAJKI - wybrał on na ojca szczeniąt wspominanego już wyżej VOJTKA DZSEK LUTA. Miot ten był niezwykle udany i miał duży wpływ na powstanie i rozwój wielu innych hodowli.

 

Po rozpadzie państwa na już samodzielną Słowację trafia część populacji wyhodowanej jeszcze za czasów "wspólnych" m.in. urodzone w hodowli "Nocni Boure" od suki Dolly - ARLETA i CONNY, które stały się fundamentem słowackiej hodowli czernyszy pod przydomkiem "Ross-Cynopolis". Współcześnie zarówno w Czechach jak i na Słowacji hodowla CTR-a mocno wyhamowała.

 

Omawiając hodowlę czesko-słowacką nie sposób pominąć jej silnego wpływu na kolejne państwa - w tym szczególnie - na Włochy, gdzie praktycznie czernysze importowane z Czechosłowacji dały rasie udany start. We wczesnych latach 90-tych XX wieku, pierwsze czarne teriery przybyły do Włoch, za sprawą wielkiego miłośnika i pioniera tej rasy we Włoszech - Marco Galliego (hodowla "Lisander"). W roku 1989 na Światowej Wystawie Psów w Brnie - po raz pierwszy zobaczył on psy rasy, która od początku go zafascynowała.

 

Wkrótce po wielu trudnościach i formalnościach sprowadza on z dawnej Czechosłowacji  urodzonych w tym samym roku - CERKASA z Ro Da Gu i ASTĘ Nocni Boure (w 1991 roku do hodowli dołączają jeszcze: ADRIANA Jasni Cil i CARLOS Nocni Boure). Kolejne czernysze trafiają do Włoch do hodowli "Spartacus"- Henryego Petitjeana, który importuje w roku 1990 psa CHARA - urodzonego bezpośrednio w radzieckiej hodowli wojskowej .

 

Pierwsze dwa mioty szczeniąt czarnego teriera przychodzą na świat w roku 1992 po CERKASIE w hodowlach "Lisander" (matka - ADRIANA Jasni Cil) i "Spartakus" (matka - IWANKA vom Gorky Park). Muszę dodać, że od samego początku hodowla włoska dzięki bardzo udanym importom, ciekawym skojarzeniom i doskonałemu przygotowaniu reprezentuje wysoki poziom, a psy importowane do Włoch, jak również urodzone w tym kraju, sięgają po liczne tytuły na najważniejszych wystawach rangi światowej czy europejskiej. Więcej TUTAJ

 

Dzięki zaangażowaniu pp. Z. i A. Szczepańskich w drugiej połowie lat 80 XX wieku trafiają do Polski suki i pies pochodzące bezpośrednio z hodowli "Czerwona Gwiazda": BOJARIN-AGA ur. w 1984 roku, będący własnością pp. Z. i A. Szczepańskich i PUMA ur. w 1987 roku stanowiąca własność pp. B. A. Salewiczów. Puma była wystawiana, została też pokryta w Moskwie psem MARSLEJEM i z tego skojarzenia w 1989 roku urodził się pierwszy w Polsce miot czarnych terierów. Niestety psy i suki z tego miotu nie miały wpływu na dalszy rozwój rasy w kraju. Państwo Z. i A. Szczepańscy nie zrażeni tym faktem sprowadzają do Polski kolejnych przedstawicieli rasy: ur. w 1988 roku JERMAKA-ZHANA, ur. w 1989 roku KLUSKĘ-IKRĘ i ur. w 1988 roku ARNĘ-MURKĘ. Zakładają również pierwszą (współcześnie już niedziałającą) hodowlę "z Runowa". Więcej TUTAJ.

 

Kolejne ważne wydarzenia w historii rasy to definitywny rozpad w 1991 roku państwa ZSRR na 15 niepodległych państw (największe z nich to będąca jego sukcesorem i kolebką rasy - Rosja). Następują również ważne zmiany w organizacji życia kynologicznego w Rosji. Po roku 1990 znikają państwowe hodowle (głównie przyzakładowe oraz prowadzone w klubach DOSAAF). Swoboda i pełna odpowiedzialność już niezależnych hodowców przyczynia się do dynamicznego rozwoju rasy.

 

Po kolejnych wielu politycznych zmianach dnia 21 grudnia 1995 roku Rosyjska Federacja Kynologiczna (RKF) podpisała czteroletnią umowę kontraktową z FCI na mocy której rosyjskie rodowody mogły być akceptowane przez Związki Kynologiczne zrzeszone w FCI. Decyzja ta sprawiła, iż właściciele psów przebywających na KW mogli uzyskać dla nich nostryfikację rodowodów. Oprócz tego hodowcy mogli sięgać po nowe importy, jak również mogli kryć znakomitymi rosyjskimi reproduktorami. W tym czasie na terenie Rosji formalnie kształtują się hodowle, które współcześnie uważamy za wiodące.

 

Jak podają źródła, obecność pierwszych przedstawicieli rasy na terenie Niemiec zostało odnotowane w roku 1982. Na początku były to jednak pojedyncze sztuki bardziej nabywane do kochania, niż z myślą o regularnej hodowli. Przypomnę, iż w tym okresie Niemcy były podzielone na dwa państwa: Republikę Federalną Niemiec (RFN) utworzoną z połączenia stref okupacyjnych Francji, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, ze stolicą w Bonn i Niemiecką Republikę Demokratyczną (NRD) obejmującą obszar byłej radzieckiej strefy okupacyjnej, ze stolicą w Berlinie. RFN przyjęła zachodni model ustrojowy, stała się państwem o ustroju demokratyczno-parlamentarnym, zaś w NRD wprowadzono system polityczny i społeczny oparty na wzorach radzieckich. 

 

Zważywszy na sytuację polityczną przemieszczanie psów z terytorium ówczesnego ZSRR do NRD, a w szczególności do RFN, było niezwykle utrudnione. Zamknięte granice i duże trudności w porozumiewaniu się sprawiły, że część czarnych terierów urodzonych w ZSRR trafiło na tereny Republik za pośrednictwem Polski, dawnej Czechosłowacji lub Węgier. Pierwsze egzemplarze wchodzące do hodowli lat 90-tych XX wieku to m.in. pochodzące z ZSRR:  KIM BOY ur. w 1979; SHARM-SHAN (importowany najpierw do Finlandii, a potem do Niemiec) ur. w 1987; DEMON DEVI ur. w 1987; AZJAT ur. w 1988; ROLF VAYUS ur. w 1989; VIKONT ur. w 1990; ACHILL ur. w 1990  i suki: GIPSY ur. w 1982; ADDEL DAISY ur. w 1986; Tajgagyongye ALJONKA (urodzona w 1986 na Węgrzech); GLAFIRA GRAD i GAJDA GRAD ur. w 1987; ADEL GAYRO SHAM ur. w 1989; DUNJASCHA From Maria ur. w 1989 roku; ADELAIDE Nocni Boure (urodzona w 1989 w Czechosłowacji); COLGA ur. w 1989; BYLINA AREY ur. w 1989; JEZOZA RASHER ur. w 1989; NANJA ur. w 1989; CORA From Maria ur. w 1990; czy MASHA ur. w 1990.

 

Na samym początku drogi hodowlanej zebrano kilkadziesiąt sztuk rasy, które mogły stanowić podstawę hodowli, jednak zgodnie z wymogami hodowlanymi obowiązującymi w Niemczech, wszystkie egzemplarze przed dopuszczeniem do hodowli musiały posiadać oficjalne prześwietlenie w kierunku HD, jak się okazało po przeprowadzeniu badań, zaledwie niewielka część zwierząt zakwalifikowała się do hodowli. Pierwszy miot rasy odnotowano w księgach Klubu Teriera KFT w listopadzie roku 1985, a kolejny w lipcu w 1987 roku od pary (o: Kim-Boy, m: Gipsy).

 

Początek lat 90-tych XX wieku przynosi duże zmiany polityczne ważne dla całej Europy. Demokratyzacja krajów Europy Środkowo-Wschodniej (1989), a szczególnie przemiany w ZSRR wpłynęły na nasilenie tendencji zjednoczeniowych obu państw niemieckich. W listopadzie 1989 zlikwidowano mur berliński. Traktat moskiewski, podpisany 12 września 1990 przez ZSRR, Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, RFN i NRD był wstępem do formalnego zjednoczenia Niemiec, które oficjalnie nastąpiło 03.10.1990 roku.

 

Tak duże zmiany nie tylko geograficzne, ale również polityczne, niosły za sobą nieznaczne polepszenie stosunków i nawiązanie współpracy na drodze Wschód-Zachód, co pozwoliło również na szerzenie współpracy między hodowcami i napływ kolejnych importów: z Czech, Słowacji, terenów byłego ZSRR i Polski. Jak podają niemieckie źródła do roku 1998 zarejestrowanych było 25 hodowli czarnego teriera na terytorium Niemiec. Współcześnie rasa cieszy się umiarkowaną popularnością, istnieje wiele hodowli.

 

Zajrzyjmy również na teren Austrii. Tutaj pojedyncze egzemplarze rasy z racji sąsiedztwa trafiły z terytorium Niemiec już pod koniec lat 80-tych XX wieku. Byli to potomkowie importowanych na teren Niemiec AZJATA i KIM-BOYA z hodowli "von der Moskwa" i "von Gorky Park" dając we wczesnych latach 90-tych ubiegłego stulecia pierwsze mioty. Rasa jednak nie cieszyła się zainteresowaniem i w zasadzie do kraju na przestrzeni lat trafiały pojedyncze sztuki bardziej do kochania, niż z myślą o hodowli, a jeśli były jakieś mioty to bardzo sporadycznie. Dopiero za sprawą hodowli "of Berryland oraz kryciom zagranicznym i nowych importach miejscowa populacja zaczęła się stopniowo rozrastać.

 

Z Austrii mamy już całkiem blisko do Szwajcarii. Tutaj również nie będzie dla nikogo zaskoczeniem, jeśli napiszę, że to właśnie z hodowli niemieckiej trafiają na teren tego kraju pierwsze egzemplarze rasy, które sprowadza wielki miłośnik rasy Hermann Flammer. Miał on przyjemność zetknąć się z rasą na jednej z międzynarodowych wystaw w Niemczech. Od razu była to "miłość od pierwszego wejrzenia", której skutkiem było sprowadzenie ur. w roku 1988 ARKOSCHA v. Russischen Baeren (o: Kim Boy, m: Tajga Gyongye Aljonka) i wkrótce po nim z terenów ZSRR suki RAISSY. W roku 1989 z inicjatywy Hermana Flammera do życia zostaje powołany Klub Rasy. Od ww. pary w roku 1991 urodził się pierwszy miot szczeniąt (w składzie 8 sztuk) pod przydomkiem "of Red Star's Home" - w sumie w tej hodowli na świat przyszło 12 miotów czernyszy. Współcześnie hodowla ta zmieniła profil rasowy. Aktualnie w Szwajcarii działa kilka hodowli.

 

Omawiając rozwój rasy w Niemczech musimy również zrobić przystanek w Holandii. Z pierwszych zachowanych informacji wiadomo, iż pionierskie sztuki trafiły tutaj w roku 1979 (dwie siostry przywiezione z Finlandii - Jolkas IMANDRA i INDIGA i samiec przywieziony ze Szwecji - CALOV), które w hodowli p. Schoenmakers'a w roku 1981 i 1982 dały pierwsze mioty szczeniąt. W sumie otrzymano z powtórzonych skojarzeń tych zwierząt 5 miotów o dość małej liczebności - po trzy szczenięta. W roku 1984 ten sam hodowca sprowadza do Holandii jeszcze jednego psa urodzonego w roku 1982 - GRITTA, który ze skojarzenia z ANOUSHKĄ - suką własnej hodowli dał w sumie pięć szczeniąt. Niestety w tamtym okresie rasa nie zyskała uznania, a i sam hodowca stracił zainteresowanie dalszą jej popularyzacją. Praktycznie o rasie zapomniano, aż do lat 90-tych XX wieku. W roku 1992 na nowo "odkryła" ją Diana Ramakers hodowla "Ahovoy".

 

Rzeczywiste początki hodowli holenderskiej znalazły się pod wpływami omówionej już Finlandii i Niemiec, ale także i Belgii, do której pierwsze czernysze trafiły w drugiej połowie lat 80-tych ubiegłego wieku na czele z suką ur. w roku 1984 DASZKĄ i psem PASZKĄ, a następnie ur. w roku 1990 LOYDEM ANOTSHKĄ, który stał się znanym reproduktorem wykorzystanym w hodowlach w: Belgii, Holandii i Niemczech. Pierwsze mioty przychodzą na świat we wczesnych latach 90-tych XX wieku w hodowli "Toshka", ze skojarzeń ww. zwierząt. W Belgii rasa nie zyskała większej popularności.

 

Ciekawym połączeniem wpływów hodowli polskiej i niemieckiej jest populacja rasy w Danii. Mimo, iż rasa obecna jest na terenach tego kraju już od początku lat 90-tych XX wieku, to nie zyskała ona tam specjalnego rozgłosu. Jak podają klubowe statystyki do roku 2008 w klubie było zarejestrowanych 78 egzemplarzy rasy. Zgodnie z wymogami klubu do hodowli dopuszcza się zwierzęta z wynikiem prześwietlenia A, B i C. Mimo interesujących importów tylko niewielka część trafia do dalszej hodowli, w zasadzie niewiele wiemy o rozwoju hodowli na tych terenach, bowiem zwierzęta hodowli duńskiej praktycznie poza swoją ojczyzną nie są nigdzie znane. Jednymi z pierwszych egzemplarzy sprowadzonych na tereny Danii były samce o rosyjskich korzeniach: ur. w 1989 roku BLACK DIAMONT from RUSSIA in LOVE i ur. w 1990 roku YUKSI ILICH oraz suka ur. w 1991 roku w Polsce - ARTA Amorgos (o: Les Larris Lugrie, m: Viva Rosita From Maria). Populacja rozrasta się za sprawą kolejnych przedstawicieli importowanych z m.in. z Polski,, Niemiec i Rosji. W chwili obecnej rasa nie cieszy się dużą popularnością. Na terenie Danii zarejestrowane są pojedyncze osobniki.

 

A teraz sięgnijmy wzrokiem bardziej na Zachód do słynącej z winnic i wspaniałego sera Francji. Pojedyncze sztuki przybyły tu na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Jednak tylko nieliczne trafiły na wystawy i do dalszej hodowli.Warto wspomnieć o urodzonych w Polsce: w 1994 roku CARZE Zachełmianka (o: Chappi-Ek, m: Oda Czuk), czy suce urodzonej w roku 1992 JENNY z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judżin, m: Warwara) prezentowani licznie w kraju i poza jego granicami byli swego czasu doskonałymi ambasadorami rasy, zdobywając liczne tytuły i osiągnięcia na wielu ważnych wystawach - włącznie ze Zwycięstwem Europy z 1995 roku wywalczonego przez JENNY. Suka ta wraz z inną przedstawicielką polskiej hodowli urodzoną w  URISTĄ-BABETTA Filos (o: Jermak Zhan, m: Babetta iz Moskowii) dały z różnych skojarzeń w hodowli "de la Chaume du Bois Dieu" mioty o wyrównanym poziomie. Zaś do hodowli "de Baykit" trafiła suka urodzona w Czechach BASTIA Momart - wnuczka sprowadzonego do Polski Chappi-eka. Mimo udanego startu prawie do roku 2000 populacja rasy zamykała się w kilkudziesięciu sztukach, a czarny terier po dzień dzisiejszy zaliczany jest we Francji do ras rzadkich.

 

Sięgając dalej - w latach 90-tych XX wieku rasa dotarła również do Hiszpanii, za sprawą Alfonso Thovara y Del Solara i jego hodowli "Gilthov's" (pierwsze importy z Rosji). Na ringach wystawowych pojawiły się również przedstawiciele polskiej hodowli sprowadzone do hodowli "de Atxabiribil" m.in. ur. w 1992 roku potomkowie Jermaka-Zhana - ARION non Latrantium (m: Tonia) i BONA od Baronów (m: Buria) oraz JUNA z Leśnych Ostępów (o: Nikita Jut Judzin, m: Warwara). Prezentowani na wystawach w kraju i poza jego granicami zdobywają wiele wyróżnień. Ze skojarzenia ARIONA i BONY w inbreedzie na Jermaka Zhana przychodzą na świat jedne z pierwszych miotów. Współcześnie rasą na nowo zyskuje zainteresowanie, a na teren Hiszpanii trafia wiele nowych importów z czołowych rosyjskich hodowli.

 

Przenieśmy się teraz w tajemnicze rejony Bałkan. Jest to region Europy obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Jednym z największych państw istniejących przed 1990 rokiem tego regionu była Socjalistyczna Federalna Republika Jugosławii i obejmowała ona sześć republik i dwie prowincje autonomiczne: Bośnię i Hercegowinę, Chorwację, Macedonię, Czarnogórę, Serbię (Kosowo, Wojwodinę) i Słowenię. W 1991 trzy z sześciu republik tworzących Jugosławię jednostronnie ogłosiły niepodległość po przeprowadzonych wcześniej referendach: Republika Chorwacji (25 czerwca), Republika, Słowenii (25 czerwca), Republika Macedonii (17 września). 5 kwietnia 1992 suwerenność ogłosiła również Republika Bośni i Hercegowiny.

 

Po tym rozpad Jugosławii stał się faktem. 28 kwietnia 1992 dwie pozostałe republiki (Serbia i Czarnogóra) rozwiązały formalnie Socjalistyczną Federacyjną Republikę Jugosławii, powołując w jej miejsce Federalną Republikę Jugosławii ze stolicą w Belgradzie. 4 lutego 2003 w miejsce Jugosławii powstało nowe państwo - Serbia i Czarnogóra, które istniało do 3 czerwca 2006, kiedy to kraj podzielono na 2 państwa: Czarnogóra i Serbia. 17 lutego 2008 od Serbii jednostronnie oddzieliło się Kosowo (decyzji tej nie uznała Serbia).

 

Do krajów regionu bałkańskiego zalicza się również Albania, Bułgaria i Grecja. Z tym obszarem identyfikuje się również Rumunię. Mimo burzliwej historii wielu narodów i dużych zmian na mapie, we wszystkich tych krajach spotkamy przedstawicieli rasy czarny terier. Praktycznie w większości z nich jednostkowe egzemplarze pokazują się na przełomie lat 90-tych ubiegłego wieku. W związku z dość zawiłą sytuacją polityczną, wojną i rozpadem Jugosławii na nowe, samodzielne państwa, wiele archiwalnych materiałów uległo zniszczeniu. Dzisiaj trudno jest nam dokładnie ustalić, kto i gdzie przybył najwcześniej. Z pewnością nie tylko historia narodów ale również dzieje rasy, wspólnie dla tych krajów się przeplatają.

 

Na Słowenię pierwsze sztuki trafiły w latach 1992-1993 i były to 4 suki oraz 1 samiec z Czech i Słowacji; 1 samiec z Włoch i 1 suka z Węgier. Do roku 1997 na świat przychodzi siedem miotów dając ostatecznie około 50 sztuk. Jednak po tym okresie następuje zahamowanie w hodowli i współcześnie na terenie Słowenii znajduje się kilkadziesiąt sztuk rasy głównie importowanych z terenów Węgier, Czech, Włoch, Serbii ale również z Polski. Aktywnie działa praktycznie tylko jedna hodowla - "Bella Fantasia".

 

W Serbii i Czarnogórze znajdziemy pojedyncze egzemplarze rasy w większości importowane z Rosji. W samym sercu Serbii dość dynamicznie rozwijała się hodowla "Slovenska Dusha" (obecnie zawieszona działalność) bazująca na importach ze znanych rosyjskich hodowli (s Zolotogo Grada, Angarskaya Zhemciuzhina, iz Serdca Mojego, iz Russkoi Dinastii, a także do hodowli dołączyły suki importowane z Kanady z hodowli "Kalinka"). Psy i suki uzyskane w tej hodowli również z zagranicznych skojarzeń dały początek kolejnym hodowlom w rejonie. Warto nadmienić, iż kilka lat temu do Serbii przeprowadziła się znana hodowczyni CTR-ów z Rosji Galina Yatsenko - hodowla "Moskvorechie". Obecnie kontynuuje ona hodowlę na terenie Serbii i Rosji.

 

W Chorwacji znajdziemy pojedyncze egzemplarze rasy z okazjonalnymi miotami. Zauważyć możemy duże wpływy hodowli węgierskiej i czeskiej, ale również mamy i polski akcent. W roku 2003 do hodowli "Heart for You" trafia importowana z Polski o całkowicie rosyjskim rodowodzie - suka - SŁAWA van Dog Polonica FCI (o: Vitjaz Moguhi Danila, m: Nord Praid Hohloma Boyarynia), która staje się fundamentem tej hodowli (hodowla współcześnie już nie istnieje). Wkrótce na teren Chorwacji trafia również z polskiej hodowli ur. w 2005 roku Argus Electra BURAN (o: Eroha Zgraja Nadzei, m: Basma Performans), a z hodowli czeskiej ur. w 2002 roku BRONT Kettfar - syn polskiego reproduktora Makbara van Dog (m: Dolly Genetic).

 

W Rumunii w propagowanie rasy włącza się hodowla "Korona" istniejąca od 1997 roku z udanymi importami z czołowych rosyjskich hodowli. Nieco później działalność rozpoczyna hodowla "Inima Mea", z suką importowaną z Ukrainy, a potem z kolejną suką importowaną z Rosji. Współcześnie na terenie Rumunii znajdują się pojedyncze egzemplarze rasy, mioty zdarzają się okazjonalnie.

 

W Bułgarii historia rasy rozpoczyna się wraz z rejestracją w klubie rasy ur. w 1989 roku samca ARNOLDA oraz suki ur. w 2000 roku KARY. Od nich w 2003 roku przychodzi pierwszy miot czernyszy z przystawką "Chubaka". W tym samym roku do Bułgarii zostaje sprowadzonych kilka egzemplarzy rasy głównie z Ukrainy i Rosji (w przewadze z hodowli "Labrash"). Swoją działalność zapoczątkowują dwie najaktywniejsze w rejonie hodowle "Black Balkan Lion" i "Jhamalitsa". Aktualnie w klubie od początku rozwoju hodowli w Bułgarii (styczeń 2021) zarejestrowanych jest 159 egzemplarzy rasy.

 

W Grecji spotkać możemy pojedyncze egzemplarze - pierwsze importy - z Włoch i jedna suka z Estonii. W roku 2008 na świat przychodzą pierwsze mioty szczeniąt w hodowli "Flat "n" Flaffy" o czysto włoskim rodowodzie. W ostatnich latach do kraju trafiają psy i suki - głównie z Rosji, a także z Ukrainy, Bułgarii i jedna suka ur. w 2016 roku z Polski - Argus Electra LAMBORGHINI, która staje się założycielką hodowli "BRT di Gregia Kap".

 

Ostatnim przystankiem w naszej wędrówce będzie Wielka Brytania i Irlandia. Te dwa zielone wyspiarskie państwa w końcu również zostały przez rasę "zdobyte".

 

Przygoda z rasą w Wielkiej Brytanii rozpoczyna się w roku 1996. Wtedy to przez wielkiego miłośnika i pioniera tej rasy na Wyspach - jednocześnie doświadczonego już hodowcę i sędziego międzynarodowego - Toma Huxleya zostały sprowadzone pierwsze sztuki naszej rasy. Sam hodowca zetknął się z rasą w roku 1994 na wystawie światowej w Brnie. Pozostając pod urokiem spotkanego wtedy Carlosa Nocni Boure (psa importowanego z Czech do Włoch) wciąż myśli o tej całkiem nowej rasie, a nabycie jej reprezentantów wydaje się już tylko kwestią czasu.

 

Niestety przywiezienie psa na tereny Wielkiej Brytanii w tamtym okresie nie było wcale takie proste. Obowiązywała bowiem bardzo długa (6 miesięcy) kwarantanna dla zwierząt importowanych z wielu krajów, a wwóz zwierząt bezpośrednio z Rosji nie był możliwy. Nie bacząc na trudności w roku 1996 decyduje się on na nabycie córki Carlosa. Tak tez trafia na wyspy Lisander ASTRONIMICAL AT ROBROYD (m: Asta Nocni Boure) suka urodzona we Włoszech o całkowicie czeskim pochodzeniu, która na mocy specjalnego porozumienia "The Bali Directive" trafia na wyspy z pominięciem czasochłonnej kwarantanny.

 

Jednak hodowlą, w której przyszedł na świat pierwszy miot CTR-ów na Wyspach była hodowla "Tiggis" - Petera i Louise Dugill, do której również z hodowli Marco Galliego trafiła urodzona w 1997 roku suka o czeskich korzeniach - Lisander UKRAINA at TIGGIS. Skojarzona w roku 1998 z Eestiless JOKER ARBATEM-ROZEM dnia 1 listopada tegoż roku dała miot szczeniąt. Więcej TUTAJ.

 

W następnych latach grono krajów należących do UE poszerza się o kolejne państwa, które pomyślne przechodzą proces asymilacji z UE. Dla wielu krajów przynależność do UE, to także zmiana i/lub złagodzenie przepisów dotyczących przemieszczania się nie tylko ludzi ale również zwierząt w obrębie krajów członkowskich. W efekcie zmiany umożliwiły podróżowanie psom posiadającym ważne badanie miareczkowania p/wściekliźnie, bez konieczności odbywania długotrwałej kwarantanny. W późniejszym czasie przepisy wwozowe zostały jeszcze bardziej złagodzone i dostosowane do wymogów UE. Import psów i suk z Europy na Wyspy Brytyjskie bardzo wzrósł, jednak samo zainteresowanie hodowlą tej rasy na Wyspach spadło.

 

Na samym końcu naszej europejskiej wędrówki CTR trafił do Irlandii. Jedne z pierwszych egzemplarzy to suka urodzona w 2005 roku w Wielkie Brytanii - CAST A DARK SHADOW (o: Estabelle Cheraniak Shiska, m: Chernavka Urshila) - hodowla "Standhouse". Do tej hodowli została jeszcze importowana z Rosji dorosła już suka hodowlana - TROPA UDACHI iz Edema i z Francji pies - Pipe Major ADONIS. Również w tej hodowli przychodzą na świat pierwsze mioty szczeniąt. W chwili obecnej w Irlandii znajdują się pojedyncze egzemplarze, mioty przychodzą na świat okazjonalnie.

Jak widać z zestawienia rasa cieszy się nieustającą popularnością, a  od momentu rejestracji w FCI zadomowiła się we wszystkich krajach Europy! Ale na Europie świat się nie kończy... Aktualnie czarne teriery można spotkać na wszystkich zamieszkałych kontynentach, a nawet w tak egzotycznych wyspiarskich krajach jak: Trynidad i Tobago, Nowa Zelandia, Bermudy czy Dominikana. O tym jednak nieco więcej napiszę w kolejnym artykule. Wkrótce również oddzielne opracowanie kierunków rozwoju hodowli dla krajów powstałych po rozpadzie ZSRR tj. Ukrainy, Białorusi, Litwy, Łotwy, Estonii i Litwy.

Katarzyna Sokólska

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768