O Rasie

Pochodzenie

Zdrowie

Żywienie

Psychika

 Szkolenie

Hodowla

Szczenięta

Pielęgnacja

Wystawy

Statystyka

Biblioteka

Ranking

Galeria

Kynologia

Prawo

Pobieralnia

S.O.S

Rozmaitości

Linkownia

 

Standard rasy - biblia hodowcy, drogowskaz dla sędziego

 

Pies domowy (Canis lupus familiaris) to jeden z gatunków zwierząt odznaczających się największym zróżnicowaniem cech fizycznych pośród ssaków. Współczesna mnogość ras, różniących się morfologią i cechami użytkowymi przyprawia o zawrót głowy. Tą różnorodność zawdzięczamy naturze oraz wkładowi człowieka, który z biegiem czasu w mniejszym lub większym stopniu kreował poszczególne typy psów.

 

Współcześnie nie moglibyśmy jednak cieszyć się tymi wszystkimi typami (dziś znanymi jako rasy), gdyby nie unormowana hodowla psów rasowych. U podstaw istnienia hodowli psów rasowych leży bowiem chęć podtrzymania najlepszych cech - zarówno fizycznych, jak i psychicznych - poszczególnych ras.

 

Wiek XIX wprowadził całkiem nową jakość w postrzeganiu hodowli psów. Odszukiwano i systematyzowano regionalne odmiany psów użytkowych, zakładano wielkie hodowle, powoływano do życia kluby i związki kynologiczne z głównym na czele i uznawanym za najstarszy na świecie - brytyjskim Kennel Clubem (KC) - (rok założenia 1873 rok, siedziba w Londynie), który to w sposób całkowicie pionierski wyznaczał szlaki na mapie hodowli psów rasowych.

 

Większość uznanych ras stworzonych zostało w procesie selekcji, opierającym się na różnorakich kryteriach, zależnych od funkcji jaką miał spełniać pies i warunków geograficznych obszaru, w którym miał funkcjonować. Gdy rasa została już ukształtowana. fizyczne i psychiczne cechy będące esencją typu były oficjalnie ustalane, dopracowywane i opisywane. Tak narodziła się pierwotna forma wzorca (standardu) dla każdej z uznanych ras, czyli szczegółowy opis (cechy eksterieru i charakteru) zbliżonego do ideału przedstawiciela danej rasy. Skrupulatny opis stał się wyznacznikiem celów hodowlanych dla każdego hodowcy danej rasy oraz drogowskazem dla sędziów wystawowych, którzy miel oceniać doprowadzone na ringi stawki wg ściśle określonych kryteriów.

 

Jak długą tradycję ma unormowana hodowla rasowych psów? Mamy z nią do czynienia od 147 lat. Od tego czasu psy są hodowane i oceniane według wymyślonych przez ludzi standardów. Pionierską w tym względzie organizacją kynologiczną był wspomniany już wyżej brytyjski Kennel Club (KC), który organizując hodowlę psów rasowych od podstaw, zaadoptował pierwotne standardy ras opracowane przez pierwszych hodowców różnych typów psów.

 

 

Mniej więcej w podobnym czasie zaczęły działać kolejne duże organizacje kynologiczne w innych krajach np. w Stanach Zjednoczonych - American Kennel Club (AKC) - (rok założenia 1884, siedziba w Nowym Jorku), w Nowej Zelandii - The New Zealand Kennel Club - od 2017 roku znany pod nazwą Dogs News Zealand - Dogs NZ i NZKC - (rok założenia 1886, siedziba w Porirua), w Kanadzie - Canadian Kennel Club (CKC) - (rok założenia 1888, siedziba w Toronto) i w Afryce Południowej - The Kennel Union of Southern Africa, wcześniej znany jako The Kennel Union of South Africa (KUSA) - (rok założenia 1891, siedziba w Kapsztadzie). W krajach tych wprowadzano porządek hodowli psów w dużej mierze wzorując się na stylu angielskim.

 

KC, AKC i CKC po dzień dzisiejszy sprawują niezależnie pieczę nad hodowlą psów rasowych w obrębie własnych struktur. Każda z tych organizacji posiada też własne procedury dotyczące uznawania nowych ras i regulaminy dotyczące opracowywania i zatwierdzania dla nich standardów. KC uznaje obecnie 218 ras psów, AKC uznaje obecnie 195 ras psów, a CKC uznaje obecnie 175 ras psów.

 

Czarny terier rosyjski, jako nowa rasa na Wyspach Brytyjskich (wpisana przez Kennel Club do tzw. Discovery Dog), została zaprezentowana publiczności zwiedzającej Crufts po raz pierwszy w roku 1999 podczas zorganizowanego specjalnego informacyjnego stoiska promującego rasę w Wielkiej Brytanii. We wrześniu 2000 roku Kennel Club zatwierdził standard dla rasy Czarny terier rosyjski TUTAJ, a w lipcu roku 2004 rasa została oficjalnie uznana, wpisana do rejestru ras importowanych i umieszczona w Working Group (w KC istnieje podział na 7 grup).

 

W marcu 1996 roku American Kennel Club (AKC) wpisał nową rasę na kontynencie - Czarnego teriera rosyjskiego -  do Foundation Stock Services (FSS), jako rasę rzadką. W sierpniu 2001 roku AKC umożliwiło CTR-om branie udziału w wystawach przysposabiając rasę do Miscellaneous Class. W lipcu 2004 roku standard dla rasy Czarny terier rosyjski TUTAJ został w pełni uznany i wpisany do ksiąg AKC, a rasa została zakwalifikowane do Working Group (w AKC istnieje podział na 7 grup).

 

Przed 2002 rokiem Canadian Kennel Club (CKC) nie uznawał Czarnego teriera rosyjskiego jako rasę, a hodowcy tej rasy (rasa obecna w Kanadzie od 1995 roku) rejestrowali swoje CTR-y w innych klubach. Większość hodowców rejestrowała się w AKC, co pozwoliło im otrzymywać dokumentację dla posiadanych CTR-ów i uczestniczyć w wystawach psów organizowanych w Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku CKC zdecydowało się dodać Czarnego teriera rosyjskiego jako rasę do Miscellaneous class. W 2016 roku członkowie CKC ostatecznie zagłosowali za uznaniem Czarnego teriera rosyjskiego jako rasę i przysposobili ją do Working Group. Ostateczne uznanie CTR-a przez CKC nastąpiło 16 października 2020 roku. Standard CKC TUTAJ (w CKC istnieje podział na 7 grup).

 

W Europie kontynentalnej rozwój kynologii potoczył się autonomicznie. W zasadzie w każdym kraju prędzej czy później powstały krajowe stowarzyszenia o charakterze kynologicznym, które na wzór i podobieństwo zasad wprowadzonych w ww. krajach anglojęzycznych systematyzowały hodowlę psów rasowych. Adoptowały standardy dla ras już uznanych na arenie kynologicznej i kreowały standardy dla ras rodzimych.

 

Warto wspomnieć o najstarszych tego typu organizacjach, jak: powstałym we Francji - Francuskim Związku Kynologicznym (Société Centrale Canine pour l'Amélioration des Races de Chiens en France - SCC) - (rok założenia 1881), powstałym we Włoszech - Włoskim Związku Kynologicznym (Ente Nazionale della Cinofilia Italiana - ENCI) - (rok założenia 1882), powstałym w Belgii - Belgijskim Związku Kynologicznym (Societe Royale Saint-Hubert - SRSH-KMSH) -  (rok założenia 1882) w Belgii, czy najstarszej skandynawskiej organizacji o charakterze kynologicznym założonej w Finlandii - Fińskim Związku Kynologicznym (Suomen Kennelliitto - Finska Kennelklubben ry. - SKL-FKK) - (rok założenia 1889).

 

W końcu uznano, że klubów i stowarzyszeń o zasięgu krajowym powstało w różnych państwach europejskich na tyle dużo, iż istnieje konieczność odgórnego unormowania, ujednolicenia i nadzorowania hodowli psów rasowych przez jedną - silną organizację o zasięgu międzynarodowym. Tak też w 1911 roku kilka krajów założycielskich (Belgia, Francja, Holandia, Niemcy i Austria) powołało do życia Międzynarodową Federację Kynologiczną (Fédération Cynologique Internationale - FCI) mająca siedzibę w Thuin w Belgii, która postanowiła zrzeszać po jednej organizacji kynologicznej z danego kraju.

 

Na początku istnienia organizacja ta zrzeszała kraje europejskie jednak bardzo szybko zaczęły przyłączać się do niej organizacje kynologiczne z innych kontynentów i obecnie jej zasięg rozłożony jest na różne kraje z Europy, Azji, Ameryki Środkowej i Południowej, Afryki, a także obejmuje Australię, Nową Zelandię i kilka krajów wyspiarskich. Warto dodać, że FCI współpracuje również z niezależnie działającymi KC, AKC, i CKC, co owocuje m.in. sprawowaniem wspólnej pieczy nad standardami uznanych przez te organizacje ras (wymiana informacji, uaktualnień standardów itd.). Dzięki temu standardy te różnią się od siebie tylko w nieznacznym stopniu.

 

Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI), będąc nadrzędną jednostką dla głównych organizacji kynologicznych z różnych zakątków globu ziemskiego sprawuje m.in. pieczę nad standardami uznanych ras. W chwili obecnej jest tych ras 353, co w porównaniu z KC, AKC i CKC stanowi rekordową ich liczbę. Standard dla rasy Czarny terier rosyjski zatwierdzony przez FCI znajduje się TUTAJ.

 

Warto nadmienić, że FCI takowych standardów nie tworzy, a jedynie zatwierdza je i tym samym zobowiązuje swoich członków do ich respektowania tzn. prowadzenia hodowli psów i oceny psów na wystawach zgodnie z wytycznymi w nich spisanymi. W ten sposób hodowla psów rasowych może być prowadzona w różnych krajach przynależących do FCI na zbliżonych zasadach, bowiem hodowane psy muszą odpowiadać jednemu (obowiązującemu) standardowi rasy.

 

Każdy wzorzec zatwierdzany jest przez FCI na podstawie propozycji złożonej przez kraj macierzysty rasy, bądź kraj patronujący rasie (w sytuacji, gdy kraj, z którego wywodzi się rasa, nie należy do FCI, patronat nad uznaniem w FCI rasy (we współpracy z krajem macierzystym rasy nie będącym członkiem FCI) może przejąć kraj, który jest już członkiem FCI).

 

Procedura uznania nowej rasy przez FCI jest ściśle uregulowana i składa się z takich elementów, jak: ocena struktury genetycznej populacji i genealogii rasy, badań genetycznych potwierdzających unikalność genetyczną danej rasy, ankiety oceniającej zdrowotność rasy, ankiety na temat charakteru, temperamentu i przeznaczenia rasy, wzoru proponowanego standardu rasy i oceny pogłowia rasy. Ponadto kraj starający się o uznanie rasy może dołączyć dodatkowe materiały, które w całokształcie pomogą przedstawić rasę i ocenić zasadność jej uznania.

 

Zanim jednak rasa będzie mogła być uznana przez FCI, w pierwszej kolejności każda grupa rasowa, która pretenduje do miana rasy, musi być uznana przez związek kynologiczny na szczeblu krajowym. Procedurę uznania rasy na szczeblu krajowym każdy kraj reguluje we własnym zakresie. Rasę można przedłożyć do uznania przez FCI nie wcześniej, niż po 15 latach od uznania jej na szczeblu krajowym.

 

W naszym przypadku pieczę nad hodowlą psów rasowych w Polsce sprawuje Związek Kynologiczny w Polsce, który przynależy do FCI. Wzorce dla rodzimych ras są opracowywane przez uznanych kynologów, wielkich entuzjastów - odtwórców i kreatorów tych ras przy współudziale klubów poszczególnych ras na prawach komisji przy ZG oraz pod nadzorem komisji do spraw standardów ras. Od momentu utworzenia naszej organizacji, do czasów współczesnych, udało się odtworzyć pięć rodzimych ras, które są aktualnie rasami w pełni uznanymi przez FCI:

  • Polski owczarek nizinny - Wzorzec FCI nr 251 zatwierdzony przez FCI w 1964 roku;

  • Ogar polski - Wzorzec FCI nr 52 zatwierdzony przez FCI w 1966 roku;

  • Polski owczarek podhalański - Wzorzec FCI nr 252 zatwierdzony przez FCI w 1967 roku;

  • Chart polski - Wzorzec FCI nr 333 zatwierdzony przez FCI w 2000 roku;

  • Gończy polski - Wzorzec FCI nr 354 zatwierdzony przez FCI w 2017 roku.

Ponadto ZKwP wstępnie uznał również szóstą polską rasę - polskiego spaniela myśliwskiego, dla którego dnia 1 stycznia 2017 roku otworzono Księgę Wstępną i dzięki temu przedstawiciele tej rasy mogą być rejestrowani w ZKwP i prezentowani na wystawach psów. Wstępny wzorzec dla tej rasy ZKwP opublikowało 1 grudnia 2016 roku. To pierwszy krok do uznania kolejnej naszej rasy na arenie międzynarodowej przez FCI.

 

Warto nadmienić, że uznanie rasy na szczeblu krajowym (np. ZKwP) skutkuje rejestracją hodowli i miotów oraz prowadzeniem stosownej dokumentacji, która z kolei umożliwia prezentację takich osobników na wystawach psów organizowanych przez ZKwP. Ponadto takie osobniki mogą być sprzedawane za granicę i na podobnych zasadach rejestrowane, wdrażane do hodowli i prezentowane na wystawach psów w innych krajach, co bezsprzecznie przyczynia się do wzrostu populacji i popularności danej rasy. 

 

Od 2004 roku kraje członkowskie FCI mogą przyjmować psy/suki ras uznanych na szczeblu krajowym na międzynarodowe wystawy psów odbywające się pod patronatem FCI. Niemniej jednak, rasy te muszą być umieszczone w katalogu w specjalnej sekcji „rasy nie uznawane przez FCI”. Co więcej, psy/suki tych ras nie mogą otrzymać wniosku CACIB (a więc również nie mogą uzyskać tytułu Interchampiona - C.I.B.), nie mogą też brać udziału w konkurencji finałowej Zwycięzca Grupy, do której zostaną wstępnie we wzorcu krajowym przydzielone, ani nie mogą pretendować do innych tytułów FCI. Natomiast mogą zdobywać tytuły dostępne na szczeblu krajowym oraz mogą brać udział w organizowanych dodatkowych konkurencjach np. BIS ras nieuznanych.

 

Każda uznana przez FCI rasa ma określony konkretnym numerem wzorzec oraz przysposobiony kraj pochodzenia. Nadany numer jest unikalny i się nie zmienia, nawet wtedy, kiedy sam wzorzec po pewnym czasie ulega zmianie. Najstarsze są wzorce brytyjskie - toteż nie powinno nikogo dziwić, że numerem 1 w FCI oznaczony jest wzorzec wywodzącego się z Wielkiej Brytanii - pointera. Wzorce o dużych numerach to te najnowsze, czyli uznane najpóźniej.

 

Warto dodać, że zanim wzorzec rasy zostanie w pełni uznany, a rasa będzie mogła korzystać z przysługujących jej z tego tytułu wszystkich przywilejów, jest on uznawany wstępnie (prowizorycznie) np. najnowszą rasą znajdującą się w prowizorium jest pochodzący z Portugalii Cão de Gado Transmontano, dla którego wzorzec rasy o numerze 368 został opublikowany 26 lutego 2020 roku. Rasy wstępnie uznane mogą już uzyskiwać tytuły FCI (Zwycięzca światowej wystawy psów, Zwycięzca wystaw strefowych - Europa, Azja, obie Ameryki i Karaiby). Jednakże nadal nie mają prawa do CACIB-u, aż do chwili ostatecznego uznania.

 

Po wyhodowaniu minimum 5 pokoleń i upływie co najmniej 10 lat rasa znajdująca się w prowizorium może być przedłożona do ostatecznego uznania przez FCI. W tym celu ponownie musi ona przejść przez określoną procedurę, w skład której m.in. wchodzi: wniosek kraju patronackiego o uznanie całkowite rasy, pisemny raport dotyczący rozwoju populacji rasy, raport przedstawiający liczebność populacji, raport na temat zdrowotności rasy, raport dotyczący oceny temperamentu i charakteru rasy i raport na temat ewentualnych trudności z jakimi przyszło się zmierzyć w okresie prowizorycznego uznania rasy.

 

Dodatkowo kraj przekłada ostateczny wzorzec rasy, statystykę odnośnie liczebności pogłowia w kraju rodzimym dla rasy od momentu uznania jej prowizorycznie przez FCI, statystykę dotyczącą frekwencji na ważnych wystawach w kraju pochodzenia/zarejestrowania rasy i wystawach rangi światowa z okresu 3 lat od złożenia wniosku o całkowite uznanie rasy i potwierdzenie uzyskane od dwóch ekspertów wyznaczonych przez FCI w zakresie wiarygodności liczebności pogłowia zaprezentowanego na ważnej wystawie i zgodności pogłowia ze standardem rasy.

 

Dla przykładu podamy, że dnia 13 maja 1981 roku Ministerstwo Rolnictwa ZSRR w Zarządzeniu nr 19 określiło i zapisało oficjalny wzorzec dla naszej rasy. 29 września 1983 roku standard rasy został definitywnie przyjęty przez FCI,  a niedługo później, bo w maju 1984 roku, na międzynarodowym zgromadzeniu odbywającym się w Meksyku, rasa została oficjalnie zatwierdzona przez FCI otrzymując 327 numer standardu, nazwę RUSSIAN BLACK TERRIER (RUSSKIY TCHIORNY TERRIER), CZARNY TERIER ROSYJSKI i kwalifikację do III Grupy FCI (Teriery). Oficjalne uznanie CTR-a przez FCI odbyło się zatem błyskawiczne. Możliwe to było dzięki doskonałemu udokumentowaniu kształtowania rasy oraz licznej i wyrównanej populacji. Istnieją również rasy, które ze względu na małą liczebność i/lub niewyrównanie pogłowia muszą czekać na takie uznanie latami.

 

Jednocześnie kraj patronacki rasy ma prawo do opracowywania i wyznaczania standardów dla tej rasy oraz wnoszenia poprawek do już zatwierdzonego standardu we współpracy ze stosownymi komisjami FCI i zgodnie z regulaminami FCI. Tak, wzorce ras mogą być uaktualniane!!! Konieczność zmian często podyktowana jest udoskonalaniem rasy. W przeszłości znowelizowane wersje standardu opatrywano kolejno następującymi po sobie literami z alfabetu dodawanymi po numerze standardu, np. standard 252b dla Owczarka podhalańskiego oznaczał, że wzorzec dla tej rasy zmieniony był dwukrotnie. Współcześnie oznaczeń literowych zaniechano, za to we wzorcu podana jest data ostatniej jego nowelizacji.

 

Warto dodać, że w kwestii opracowań standardów i wymogów względem danej rasy, FCI pozostawia krajom członkowskim pewną swobodę. Oznacza to mniej więcej tyle, że wersja standardu zatwierdzonego przez FCI obowiązuje wszystkie kraje członkowskie i wg zapisanych w nim kryteriów osobniki danej rasy muszą być przez sędziów oceniani na wystawach odbywających się pod patronatem FCI (w praktyce wystawy rangi międzynarodowej).

 

Natomiast kraje członkowskie sprawujące patronat nad rasą, a tym samym mające prawo do opracowania/wnoszenia zmian do standardu mogą na szczeblu krajowym wprowadzać do standardu określone - dodatkowe - wymogi (np. ograniczenia dotyczące dopuszczalnego umaszczenia czy zakaz cięcia uszu i/lub ogonów). W takiej wersji standard rasy obowiązuje jedynie w danym kraju, toteż sędziowie oceniający stawki na wystawach rangi krajowe, klubowe lub podobne powinni stosować się do jego wytycznych.

 

Jako ciekawostkę podamy, że FCI pozostawiło krajom członkowskim do wyboru decyzję względem prób pracy dla naszej rasy. I tak Rosjanie wprowadzili próby pracy dla CTR-a jako obowiązkowe. Oznacza to, że w kraju pochodzenia rasy CTR-y przed wdrożeniem do hodowli muszą zaliczyć określone szkolenia. W kraju rodzimym organizowana jest również dla rasy klasa użytkowa, gdzie psy/suki ze stosownymi certyfikatami użytkowości mogą być wystawiane. W Polsce rasa nie podlega próbom pracy.

 

Obecnie wszystkie standardy obowiązujące w FCI muszą być opracowywane wg jednego (przyjętego modelu) zaaprobowanego na Walnym Zgromadzeniu w Jerozolimie 23-24 czerwca 1987 roku, a następnie uaktualnionego przez Komitet Generalny w Wiedniu, w lipcu 2009 roku. Wymóg taki dotyczy wszystkich nowo opracowywanych standardów oraz nowelizacji już zatwierdzonych standardów.

 

Wprowadzenie ujednoliconego schematu co do faktycznej zawartości standardów miało na celu uporządkowanie standardów i sprowadzenie ich do roli dokumentów będących metodycznym opisem archetypu rasy. Standard ma również zawierać tylko to, co można zaobserwować ludzkim okiem. Schemat wzorca rasy precyzuje, jakie informacje i w jakiej kolejności powinny zostać w nim zamieszczone. Starsze wzorce często nie odpowiadają temu schematowi, zostały one jednak pozostawione w pierwotnym brzmieniu.

 

Standard rasy to nic innego, jak dokładny opis idealnego przedstawiciela danej rasy. Zawiera opis szczegółów budowy anatomicznej oraz najważniejszych cech charakteru i temperamentu wzorcowego zwierzęcia. W przypadku tłumaczeń, każdy standard musi zawierać datę publikacji tłumaczenia na wybrany przez kraj pochodzenia/patronujący rasie (dostępne języki: angielski, francuski, niemiecki lub hiszpański) oraz imię i nazwisko tłumacza. Ponadto w tłumaczonej wersji standardu zawsze musi być podana nazwa rasy w brzmieniu oryginalnym, a pod spodem (w nawiasie) musi być podana nazwa rasy przetłumaczona na wybrany język.

 

Na pierwszej stronie standardu powinna być również załączona przez kraj wnioskujący o uznanie standardu/wnoszący zmiany do standardu ilustracja obrazująca przedstawiciela danej rasy (sylwetka plus głowa). Nad ilustracją podany jest numer standardu i nazwa rasy. Pod ilustracją podane są następujące informacje: tłumaczenie, kraj pochodzenia rasy, data publikacji ważnego standardu, przeznaczenie i użytkowość oraz klasyfikacja w systematyce ras zgodna z podziałem FCI.

 

Wstępem do głównej części standardu jest krótki rys historyczny. Taka wiedza przekazana w pigułce ma pomóc zrozumieć i lepiej poznać rasę. Pod nim znajduje się szczegółowy opis budowy anatomicznej oraz cech charakteru egzemplarza zbliżonego do ideału wg następującego klucza: wrażenie ogólne, ważne proporcje, zachowanie/temperament, głowa (mózgoczaszka: czaszka, stop, trzewioczaszka: nos, kufa, wargi, uzębienie), oczy, uszy, szyja, tułów (linia górna, kłąb, grzbiet, lędźwie, zad, klatka piersiowa, linia dolna i brzuch), ogon, kończyny (kończyny przednie: wygląd ogólny, łopatka, ramię, łokcie, przedramię, śródstopie, łapy i kończyny tylne: wygląd ogólny, udo, kolano, podudzie, śródstopie, łapy), chody, skóra, szata (sierść, umaszczenie), wielkość i waga, wady, wady duże, wady dyskwalifikujące.

 

Co ciekawe warto dodać, że w przypadku opisu uzębienia FCI dodało dla swoich członków pod rozwagę następujące zalecenie: „brak PM1 i M3 jest naukowo udowodniony jako zmienność i nie jest znaną cechą dziedziczną, dlatego nie należy go już uznawać za wadę dyskwalifikującą”. Ponadto w sekcji wady w każdym standardzie powinno znaleźć się zdanie: „wszelkie odstępstwa od powyższego wzorca powinny być traktowane jako wady i oceniane w zależności od ich stopnia oraz wpływu na zdrowie, sprawność i dobre samopoczucie psa”. Dla ras użytkowych i myśliwskich zdanie to powinno być rozszerzone o następujący dodatek: „i zdolności do wykonywania pracy, do której był przeznaczony”. Lista wyszczególnionych wad powinna odzwierciedlać wady typowe dla rasy. W sekcji wady dyskwalifikujące obowiązkowo należy do tych wad dodać punkty: ”agresja lub wyraźna lękliwość” i ”psy posiadające wyraźne wady fizyczne lub zaburzenia charakteru powinny być dyskwalifikowane”.

 

Całość standardu wieńczą dodane uwagi. W każdym standardzie muszą znaleźć się następujące noty: „samce powinny mieć dwa normalnie wykształcone jądra, całkowicie opuszczone do moszny” i „do hodowli mogą być użyte jedynie sprawne fizycznie i zdrowe psy, o budowie typowej dla rasy”. W nowelizowanych standardach powinna być również dodana informacja o tym, że zmiany zostały wyróżnione tłustym drukiem. Standard powinien też zawierać grafikę przedstawiającą topograficzne rozłożenie najistotniejszych punktów budowy ciała psa wraz z ich nazwami.


Po opracowaniu standardu/wniesieniu poprawek do już istniejącego standardu na szczeblu krajowym, musi on być przedłożony komisji FCI, a następnie zatwierdzony przez główną komisję FCI. Od momentu uznania wzorca przez FCI jest on dokumentem nadrzędnym obowiązującym dla wszystkich hodowców, którzy powinni hodować psy zgodnie z zapisami umieszczonymi we wzorcu oraz dla sędziów kynologicznych FCI, którzy zobowiązują się na jego podstawie dokonywać oceny pogłowia danej rasy na wystawach psów odbywających się pod patronatem FCI. Żaden wzorzec nie może kolidować z prawem obowiązującym na terenie danego kraju.

 

Standard rasy jest bez wątpienia spuścizną odziedziczoną po pierwszych entuzjastach poszczególnych typów psów, którzy prowadząc określoną selekcję, doprowadzili ostatecznie do uznania tych typów, jako odrębnych ras przez pokolenia potomne. Warto dodać, że w czasach wiktoriańskich, kiedy powstawały pierwsze wzorce ras, funkcja miała pierwszeństwo przed formą. Tak, psy były hodowane przede wszystkim ze względu na swoją użytkowość.

 

Piękno eksterieru psów miało drugorzędne znaczenie i zostało docenione dopiero wraz z nastaniem ery wystaw psów rasowych, gdzie zaczęto przykładać dużą uwagę do wyglądu psów. Społeczeństwo, które wyprowadziło pionierskie standardy ras żyło w całkiem innych realiach, znacznie odbiegających od współczesnych. Dziś większość ras pracujących nie jest już potrzebna ze względu na swoje cechy użytkowe, ale na szczęście większość nadal jest ceniona jako psy towarzyszące. W zasadzie można napisać, że „przebranżowienie” pewnych ras pozwoliło im przetrwać.

 

Zmiana funkcji i skupienie się na formie sprawiło, że doskonalenie większości ras skupiło się na ujednoliceniu i uatrakcyjnieniu ich wyglądu. Jednak pomimo ewolucji społecznej i zmiany roli psów, standardy wciąż odzwierciedlają początki przyświecające powstawaniu poszczególnych ras. Forma, funkcja i przydatność do określonego celu są kluczowymi cechami zawartymi w standardach, zaś niektóre sformułowania używane w standardach wciąż przypominają nam o pochodzeniu i funkcjach ras, pokazując dziedzictwo tych ras i ich historię.

 

Mimo zmian, nadal istnieje to samo pragnienie utrzymania przydatności ras względem określonego celu: „Fit For Function: Fit For Life” (ten slogan dość trudno przełożyć na język polski, a chodzi w nim o to, aby wszystkie rasy mogły cieszyć się pełnią życia i zachowały te cechy budowy i wyglądu, które pozwalają im na wykonywanie pracy, do której były kiedyś przeznaczone. W szerszym znaczeniu chodzi o utrzymanie sprawności i możliwości normalnego funkcjonowania psów w różnych środowiskach).

 

Współcześnie istotą wystaw psów rasowych jest ocena psów rasowych co do ich zgodności z zatwierdzonymi standardami, które przedstawiają idealnych przedstawicieli każdej (uznanej) rasy psa domowego. Ocenę psów rodowodowych na wszystkich wystawach odbywających się pod patronatem ZKwP/FCI licencjonowani sędziowie muszą prowadzić z uwzględnieniem obowiązujących w FCI standardów ras.

 

Standard rasy jest również podstawowym narzędziem stosowanym przez hodowców psów rasowych, którzy bazując na jego wytycznych próbują hodować psy jak najbardziej odpowiadające zapisom w nim umieszczonym. Można zatem napisać, że standard rasy jest wzorem, do którego poprzez pracę hodowlaną i własną wizję osobnika idealnego dążą hodowcy.

 

Jeśli wzorzec rasy „kształtuje” rasę, to zadaniem sędziego oceniającego zgłoszone na wystawy psów stawki jest wyróżnienie tych psów, które najbardziej do niego pasują. Oczywiście istnieje niebezpieczeństwo, że wystawcy i hodowcy mogą mieć skłonność do wyolbrzymiania niektórych cech w celu uzyskania bardziej atrakcyjnych wizualnie zwierząt, jednak w tym miejscu to właśnie sędzia powinien wychwytywać takie niuanse i wydając odpowiednie werdykty, stać na straży standardu rasy.

 

Standard rasy jest wytyczną, która opisuje idealne cechy, temperament i wygląd rasy oraz zapewnia, że ​​rasa jest sprawna fizycznie. Niezbędna jest absolutna solidność w podejściu do hodowli psów rasowych. Hodowcy i sędziowie powinni przez cały czas uważać, aby unikać przesady i celowego przerysowywania cech, co mogłoby w jakikolwiek sposób zaszkodzić zdrowiu, dobrostanowi lub kondycji danej rasy.

 

Jak ewoluował standard CTR-a? Pierwszy standard dla nowej grupy rasowej zwanej „Tchiorny Terrier” (Czarny terier) na szczeblu krajowym został zatwierdzony w 1956 roku. Zaraz po tym hodowla „Czerwona Gwiazda” zaczęła współpracować z największymi klubami hodowlanymi DOSAAF rozsianymi po całym kraju. Rozpoczął się mozolony etap formowania nowej grupy rasowej. Dwa lata później tj. w roku 1958 Rada Komitetu Centralnego DOSAAF i Komendant Główny Armii marszałek A.A. Grechko przyjęli standard dla grupy rasowej „Tchiorny Terrier” (Czarny terier), który został opublikowany w „Instrukcji ds. szkolenia i wykorzystania psów wojskowych” - edycja 1958 rok.

 

Hodowla „Czerwona Gwiazda” cały czas trzymała „rękę na pulsie” i kiedy tylko było to konieczne, uaktualniała i publikowała kolejne warianty wzorca. W roku 1976 „Tchiorny Terrier” (Czarny terier), jako rasa, został zatwierdzony przez Radę Ekspertów Ministerstwa Rolnictwa. A w roku 1979 specjaliści z hodowli „Czerwona Gwiazda” uznali, że prace nad tworzeniem rasy zostają zakończone. Tym samym opublikowali finalny standard. Do tego czasu zostało zarejestrowanych ok. 800 miotów, które dały ponad 4000 szczeniąt - w większości spełniających kryteria standardu.

 

W roku 1981 hodowla „Czerwona Gwiazda” opublikowała ostateczny wzorzec rasy, zatwierdzając długowłosą rasę o nazwie „Tchiorny Terrier” (Czarny terier). Dnia 13 maja 1981 roku Ministerstwo Rolnictwa ZSRR w Zarządzeniu nr 19 określiło i zapisało oficjalny wzorzec rasy, który został przedłożony do zatwierdzenia przez FCI. Niedługo później, bo w maju 1984 roku, na międzynarodowym zgromadzeniu odbywającym się w Meksyku, rasa została oficjalnie zatwierdzona przez FCI otrzymując 327 numer standardu, nazwę RUSSIAN BLACK TERRIER (RUSSKIY TCHIORNY TERRIER), CZARNY TERIER ROSYJSKI i kwalifikację do III Grupy FCI (Teriery).

 

Zatwierdzanie CTR-a przez FCI przypadło na okres, kiedy to jeszcze nie Rosja, a ZSRR, nie przynależało do tej organizacji i swój udział w procesie uznania nowej rasy miały kraje trzecie. Prawdopodobnie z powodu zaistniałego nieporozumienia oraz z braku dostatecznego przepływu informacji rasa „Tchiorny Terrier” (Czarny terier) otrzymała od FCI oficjalną nazwę w brzmieniu: „Russkiy Tchiorny Terrier” (Czarny terier rosyjski). W rezultacie w ZSRR rasa figurowała pod nazwą „Tchiorny Terrier” (Czarny terier), a we wszystkich krajach FCI pod nazwą „Russkiy Tchiorny Terrier” (Czarny terier rosyjski).

 

Sytuacja była dość niezręczna i ktoś musiał wprowadzić stosowne poprawki. A że łatwiej było to zrobić w kraju pochodzenia rasy, to w 1992 roku zarząd DOSAAF zmienił w swojej dokumentacji nazwę rasy na tą zgodną z nomenklaturą FCI. Przy okazji Rosjanie uaktualnili jeszcze swój standard podnosząc parametry wzrostowe dla przedstawicieli naszej rasy. Zmiany te nie zostały jednak uwzględnione w oficjalnym wzorcu obowiązującym dla krajów członkowskich FCI.

 

Dość mało trafnym posunięciem było również zakwalifikowanie CTR-a do grupy III FCI (Teriery). Z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że Komisja ds. Standardów nadinterpretowała pochodzenie rasy sugerując się tylko i wyłącznie jej nazwą. Zatem skoro „Russkiy Tchiorny Terrier” (Czarny terier rosyjski) - z naciskiem na słowo - „terier”, to rasę należy umieścić w grupie III (Teriery). Tak i też się stało.

 

Niestety spowodowało to dość niepokojące zjawisko. W kraju pochodzenia rasy dbano o to, by otrzymywane pogłowie było rosłe, atletycznej budowy i krzepkiej konstrukcji. Odznaczało się masywnym kośćcem i silnym umięśnieniem, dużą głową, zwartym tułowiem, pojemną, głęboką klatką piersiową i harmonijną budową. Całość miał uzupełniać dynamiczny ruch i odpowiednie przygotowanie szaty, co w efekcie końcowym dawało obraz doskonale zbudowanego, psiego atlety (zdecydowanie bardziej w typie molosów, pinczerów i sznaucerów, niż terierów).

 

Dokładnie odwrotnie postępowali hodowcy spoza ZSRR - możemy nawet napisać, że im dalej od kraju pochodzenia rasy, tym CTR coraz mniej przypominał CTR-a. Trudno w to uwierzyć? A jednak. Wielu hodowców, a także sędziów kynologicznych (szczególnie z Europy Zachodniej), interpretowało standard, także sugerując się nazwą rasy i jej klasyfikacją. W rezultacie w większości krajów można było spotkać pogłowie właśnie w typie teriera: zwierzęta wysokonożne, lekkiej konstrukcji, z głębokimi, ale płasko-ożebrowanymi klatkami piersiowymi, z długimi i wąskimi głowami oraz niedostatecznie rozwiniętą muskulaturą.

 

I pewnie nikomu by to nie przeszkadzało, a my doczekalibyśmy się z czasem dwóch typów CTR-a, gdyby nie istotne zmiany zachodzące w kraju pochodzenia rasy i pojawienie się Rosjan ze swoimi CTR-ami na ważnych, międzynarodowych imprezach kynologicznych.  Zachód westchnął i się zachwycił. Nie jeden z zainteresowanych w duchu wykrzyczał: ja teżchcę takie posiadać/hodować!

 

Rozpoczęła się debata nad słusznością decyzji umieszczenia rasy w III Grupie FCI. Zważywszy na jej pochodzenie, gdzie kluczową rolę odegrały takie rasy, jak: Sznaucer olbrzym, Rottweiler, Airedale terier i Moskiewski wodołaz (ta rasa z kolei powstała na bazie krzyżówek Nowofundlanda z Owczarkiem kaukaskim i Owczarkiem wschodnioeuropejskim) z położeniem nacisku na rasę przewodnią Sznaucera olbrzyma, to zdecydowanie widać, że tak naprawdę Czarny terier rosyjski jest terierem tylko z nazwy, zaś z krwi i kości bliżej mu do ras w typie molosa, pinczera i sznaucera, znajdujących się w II Grupie FCI, niż do ras z Grupy III FCI, z którą łączy go zaledwie Airedale terier.

 

Ku zadowoleniu wielu i przy obopólnej aprobacie, ostatecznie w roku 1994, „Russkiy Tchiorny Terrier” (Czarny terier rosyjski) został przeniesiony do II Grupy FCI (Pinczery i sznaucery, molosy, psy górskie i szwajcarskie psy do bydła. Sekcja: 1.4 - Typ Pinczera i Sznaucera. Podsekcja: Czarny terier rosyjski). W międzyczasie wprowadzono jeszcze drobną kosmetykę do standardu, gdzie najistotniejszą zmianą była - zmiana nazwy rasy na „Tchiorny Terrier” (Czarny terier). Ale akurat tej decyzji nie potrafimy racjonalnie wytłumaczyć - wszak przymiotnik „rosyjski”, do którego zdążyliśmy się już przyzwyczaić, doskonale opisywał korzenie rasy.

 

Wciąż jednak między Rosją, a resztą Świata istniała wyraźna granica w postaci braku ujednolicenia wzorca, tak by wszyscy (bez względu na miejsce zamieszkania) mogli hodować wg tych samych wytycznych. Teoretycznie wzorzec zatwierdzony przez FCI obowiązywał wszystkich członków FCI, ale w praktyce Rosjanie posiadali do dyspozycji wzorzec FCI oraz zatwierdzony przez RKF projekt nowego standardu, który ze względu na postęp hodowlany na przestrzeni lat był kilkakrotnie zmieniany (1993, 1996 i 2005 rok). Można nawet napisać, iż Rosjanie wyprzedzali resztę Świata zawsze o „jeden krok” - aczkolwiek nie można w tym upatrywać ich złej woli, bowiem nowe propozycje były zgłaszane do FCI celem nowelizacji i mijały lata, a nic się nie zmieniało.

 

Kolejna ważna data dla naszej rasy to 29 sierpnia 2008 roku, kiedy to Rosjanie po raz kolejny nowelizują standard - tym razem zgodnie z zwiedzą współczesną i adekwatnie do stanu hodowli - wprowadzają bardzo istotne zmiany, raz na zawsze odgraniczające rasę od typowych terierów. Ten projekt również trafił do FCI. Pozostało wszystkim zainteresowanym cierpliwe czekać. I oto dnia 10 stycznia 2011 roku, po długim wyczekiwaniu, FCI oficjalnie ogłosiło nowy standard dla naszej rasy, w którym przede wszystkim określono proporcje sylwetki, zmieniono widełki wzrostowe, dodano parametry dotyczące wagi i na koniec przywrócono nazwę do brzmienia „Russkiy Tchiorny Terrier” (Czarny terier rosyjski). Tym samym stworzono warunki, by wszyscy mogli hodować wedle tych samych wytycznych, ale również by ich zwierzęta, bez względu na kraj przynależący do FCI, były oceniane na tych samych zasadach.

 

Jak widzicie standard rasy to podstawowe i najważniejsze narzędzie kynologiczne, które stanowi podstawę istnienia psów rasowych. Zarówno na hodowcach psów rasowych jak i na sędziach kynologicznych spoczywa duża odpowiedzialność, by był on odpowiednio interpretowany, a hodowla psów rasowych prowadzona była zgodnie ze sztuką hodowlaną i z poszanowaniem zapisów w nim umieszczonych.

 

Rasy psów, które współcześnie istnieją, mają bogate dziedzictwo, które zawdzięczają odpowiedzialnym kynologom. Standardy rasy są jednym z aspektów tej odpowiedzialności, a hodowcy psów rasowych, sędziowie, Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP) i Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) zawsze powinni stać na ich staży.

 

Redakcja Portalu Świat Czarnego teriera

 

 

Copyright by Świat Czarnego Teriera. All Rights Reserved.

Kopiowanie ze strony zdjęć, grafiki, treści i innej zawartości Portalu Świata Czarnego Teriera, bez zgody właściciela jest zabronione.

Projekt i wykonanie Narodziny Gwiazdy

Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości 1024 x 768